Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek C. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia 18.06.2009r., Nr[...], w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów C. S. ur. w 1970r. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną T. S. ur. w 1977 r. Małżonkowie mają na wychowaniu syna F. S. ur. w 2007r. oraz córkę E. S. ur. w 2008r.
C. S. uzyskuje dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości ok. 3000 zł. miesięcznie a T.S. otrzymuje zasiłek wychowawczy w wysokości 400 zł. miesięcznie. W 2008r. osiągnęła ona dochód w wysokości 5 591,42 zł. a C. S. uzyskał dochód w wysokości 1 096,29 zł.
Miesięczne wydatki rodziny obejmują: opłatę za energię elektryczną – 70 zł., opłatę za gaz – 79 zł., opłatę za wywóz śmieci – 10,56 zł., opłatę za telefon – 120 zł., opłatę za korzystanie z Internetu – 49 zł., abonament telewizyjny – 37,90 zł., raty kredytu – 1099,24 zł. Ponadto opłacana jest także składka do KRUS w wysokości 293 zł. (co trzy miesiące).
Strona skarżąca jest właścicielem domu o pow. 80 m2, nieruchomości rolnej o pow. 15,50 ha, ciągnika rolniczego, a wspólnie z żoną – samochodu Suzuki Ignis rok prod. 2006.
Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r.
Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84)
Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...)
Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma natomiast znamion wyjątkowości.
Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. C. S. uzyskuje dochód z prowadzenia 15,5 ha gospodarstwa rolnego, posiada ciągnik rolniczy a wraz z żoną samochód Suzuki Ignis rok prod. 2006.
Miesięcznie spłacane raty kredytowe wynoszą 1099,24 zł. a trzeba przy tym pamiętać, iż zobowiązania cywilnoprawne nie mają pierwszeństwa przed należnościami z tytułu kosztów sądowych.
Warto też, zaznaczyć, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu z drugiej strony jej możliwości finansowych. W przedmiotowej sprawie wpis od skargi, stanowiący znaczną część kosztów sądowych, wynosi tylko 100 zł. Stąd też, zdaniem orzecznika kwota taka w obecnej sytuacji finansowej strony skarżącej jest możliwa do poniesienia przez nią, bez pogorszenia warunków bytowych jej i rodziny. Stwierdzenie to jest tym bardziej zasadne, iż kwota ta została już uiszczona do tut. Sądu.
Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem orzecznika, żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie a rozpatrywany wniosek należało oddalić na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt. 2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz.1270 z p.zm.).