Uzasadnienie
Decyzją z dnia 21 stycznia 2011r. nr [...] Wójt Gminy Z. ustalił A.M. wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku od nieruchomości za 2011 r., w kwocie 45,00 zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji A.M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. W szczególności zarzucił, że doszło do naruszenia przez organ art. 123 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacji podatkowej(tj. Dz.U z 2005r.Nr 8, poz. 60 ze zm.-zwana dalej w skrócie Ordynacja podatkowa) poprzez uniemożliwienie mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 6 maja 2011 r., znak [...] wydaną na podstawie art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ odwoławczy zwrócił uwagę na uchybienia proceduralne. Powołując się na treść art. 165 § 5 Ordynacji podatkowej wskazał, że nie wszczyna się postępowania w sprawie ustalenia zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie, jeżeli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres, nie uległ zmianie. Tymczasem z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynikało jednoznacznie, iż stan faktyczny, na podstawie którego poprzednio ustalono wysokość zobowiązania podatkowego, zmienił się.
Zatem organ pierwszej instancji powinien stosownie do regulacji zawartej w art. 165 § 1 w związku z art. 165 § 2 Ordynacji podatkowej wszcząć postępowanie podatkowe z urzędu, ponieważ w ewidencji gruntów i budynków w dniu 5 listopada 2010 r. dokonano zmiany polegającej na wpisie powierzchni działki nr [...] (obręb B.) z dokładnością do 1 m2. Powyższa działka uzyskała powierzchnię 0,2410 ha, z czego 0,2334 ha otrzymało oznaczenie [...], a 0,0076 ha oznaczenie [...]. Organ odwoławczy wskazał także, iż zgodnie z § 68 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001 r. Nr 38, póz. 454), użytki rolne dzielą się m. in. na grunty orne, oznaczone symbolem R oraz sady, oznaczone symbolem złożonym z litery "S" oraz symbolu odpowiedniego użytku gruntowego, stanowiącego część składową oznaczenia klasy gleboznawczej gruntu, na którym założony został sad, np. S-R, S-Ł, S-Ps. Datą zmiany treści ewidencji jest data określona w zawiadomieniu. Dopiero z tą datą - dokonania zmiany w ewidencji - grunty zmieniają swój charakter dla celów podatkowych.
Ponadto organ odwoławczy podniósł, iż nie zapewniono stronie czynnego udziału w postępowaniu podatkowym przed organem pierwszej instancji, co narusza art. 123 § 1 oraz art. 200 § 1 ustawy Ordynacji podatkowej. W ocenie organu przepis art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej wyraźnie wskazuje, iż termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego musi być bezwzględnie wyznaczony przed wydaniem decyzji. Organ podatkowy może odstąpić od zasady przewidzianej w art. 200 § 1 ww. ustawy, jeżeli w wyniku postępowania wszczętego na wniosek strony ma zostać wydana decyzja w całości uwzględniająca wniosek strony oraz m. in. w postępowaniu w sprawie ustalenia zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie, jeżeli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres, nie uległa zmianie.
Natomiast z akt sprawy wynika jasno, że w stanie faktycznym nastąpiła zmiana. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, iż nie zachodziła przesłanka uzasadniająca odstąpienie od zasady przewidzianej w art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej.. Wskazano, iż naruszenie zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu jest kwalifikowaną wadą procesową, która stanowi podstawę wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek strony. Wypowiedzenie się podatnika co do zebranego materiału dowodowego jest jego uprawnieniem, a nie obowiązkiem. Tego uprawnienia organ podatkowy nie może strony pozbawić nawet w takich przypadkach, w których wynik rozstrzygnięcia zdaje się być oczywisty, chyba że istnieje wyraźna ku temu podstawa prawna. Wypowiedzenie się w kwestii materiału dowodowego, które z oczywistych względów powinno być poprzedzone zapoznaniem się z nim,umożliwia stronie kontrolę poczynionych ustaleń i stwarza jej często ostatnią możliwość wnioskowania o jego ewentualne poszerzenie.
Dzięki uprawnieniu płynącemu z komentowanego przepisu, strona ma realna możliwość zweryfikowania akt sprawy pod katem całości, zupełności i kompletności materiału dowodowego. Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że rozpatrując ponownie sprawę organ pierwszej instancji wyda postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego z urzędu,a następnie zapewni stronie czynny w nim udział.
Na powyższą decyzję została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze skarżący A.M. zarzucił naruszenie art. 123§1 Ordynacji podatkowej wskazując, że powyższy przepis odnosi się zarówno do postępowania przed organem pierwszej jak i drugiej instancji, co zostało potwierdzone w orzecznictwie sądowym(por. wyrok NSA z dnia 13.06.2002 roku, sygn. akt ISA/Gd 1637/00). Tymczasem organ odwoławczy uniemożliwił mu zapoznanie się ze zgromadzonym przez siebie materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji. Z tego względu wniesienie niniejszej skargi okazało się konieczne, a jej żądanie w pełni uzasadnione. W konsekwencji wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i w całości podtrzymało stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Powołując się na uchwałę 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2005 r., sygn. FPS 6/04 wskazano, że naruszenie przez organ odwoławczy art. 123 § 1Ordynacji podatkowej może prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji jeżeli naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a taka sytuacja nie miała miejsca.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga wobec braku usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu.
Zgodnie z treścią art.123 §1 Ordynacji podatkowej organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przepis ten nakłada na organ podatkowy obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Konkretyzację tego prawa stanowi art.200§1 Ordynacji podatkowej obligujący organ podatkowy do wyznaczenia stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.
Sąd w przedmiotowej sprawie podziela pogląd, że zarówno art.123 §1 i art. 200 Ordynacji podatkowej obowiązują także w postępowaniu odwoławczym, albowiem celem stosowania obu przepisów w drugiej instancji jest nie tylko umożliwienie wypowiedzenia się stronie co dowodów, które przeprowadził organ odwoławczy, lecz także ostatecznego wypowiedzenia się bezpośrednio przed rozstrzygnięciem sprawy dotyczącego całości materiału dowodowego zebranego w toku całego postępowania administracyjnego.(por. wyrok NSA z 27 marca 2003r., SA/Rz 901/01, niepubl,wyrok NSA z 2 lipca 2002r. publ. Mon. pod. 2003,nr 4, s.42).
Mając powyższe na uwadze na gruncie rozpoznawanej sprawy,organ odwoławczy jak słusznie wskazał skarżący, naruszył treść art.123§1Ordynacji podatkowej w zw. z art.200§1 Ordynacji podatkowej poprzez uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenie się co do materiału dowodowego przez wydaniem rozstrzygnięcia, jednakże w ocenie Sądu, to naruszenie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. W tym miejscu należy przywołać treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2005 roku sygn. FPS 6/04, w której to uchwale Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził po pierwsze, że niezastosowanie w danej sprawie trybu określonego w art.200 §1 Ordynacji podatkowej nie jest wystarczającą przesłanką do uznania, że jest to podstawa wznowienia postępowania wymieniona w art. 240 §1 pkt 4 tej ustawy.
Po drugie, naruszenie przez organ odwoławczy art. 200 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa jest naruszeniem przepisów postępowania, które może doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.-dalej oznaczana w skrócie p.p.s.a.), jeżeli wspomniane naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powołana uchwała jest uchwałą tzw. abstrakcyjną, bowiem podjęta została w następstwie wystąpienia przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o podjęcie uchwały. Uchwały abstrakcyjne podejmowane są w celu wyjaśnienia przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. Ich przedmiotem są więc wątpliwości prawne, które nie mają bezpośredniego związku z postępowaniem toczącym się w indywidualnej sprawie sądowoadministracyjnej (por. A. Kabat (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie II, Zakamycze 2006, str. 48). Uchwały abstrakcyjne posiadają w innych sprawach sądowoadministracyjnych także ogólną moc wiążącą, na co wskazuje art. 269.p.p.s.a.
Uwzględniając zatem art. 269 § 1.p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie akceptuje poglądy wyrażone w powyższej uchwale, które znajdują zastosowanie również na tle stanu faktycznego niniejszej sprawy. Tym samym podziela stanowisko, że naruszenie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej samo w sobie nie może automatycznie skutkować wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji z obrotu. Podejmując tą uchwałę, Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że zarówno organ odwoławczy, jak i organ pierwszej instancji nie mogą uchylić się od obowiązku wyznaczenia stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego z innych przyczyn, niż wymienione w art. 200 § 2, gdyż w przeciwnym razie zawsze dojdzie do naruszenia art. 200 § 1. Sąd ten podkreślił jednak, że czym innym jest stwierdzenie, że doszło do naruszenia wspomnianego przepisu, a czym innym zagadnienie czy naruszenie to w każdym wypadku musi prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji przez wojewódzki sąd administracyjny.
Przywołując art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., który stanowi, że uchylenie przez sąd decyzji lub postanowienia możliwe jest w razie stwierdzenia innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie można z góry zakładać, iż każde naruszenie art. 200 § 1 może wywrzeć istotny wpływ na wynik sprawy. Przeciwnie, niekiedy ewentualność wpływu naruszenia powołanego wyżej przepisu można wręcz wykluczyć.
W ocenie Sądu, taka też sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie z uwagi na fakt, iż zaskarżoną decyzją zgodnie z wnioskiem skarżącego zawartym w odwołaniu organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji właśnie z powodu naruszenia zasady czynnego udziału w nim strony postępowania. Tak więc skarżący od samego początku będzie miał zagwarantowane prawo wypowiedzenia się odnośnie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w dwuinstancyjnym postępowaniu. Ponadto wskazać należy, że w przypadku, gdy zarzut naruszenia art.123 §1 w zw. z art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej podnosi skarżący, w jego interesie leży wykazanie wpływu tego uchybienia na wynik sprawy.
Sąd w niniejszej sprawie wskazuje, że oprócz zacytowania przepisu i dokonania jego wykładni w uzasadnieniu skargi skarżący nie przedstawił istotnych argumentów dotyczących zebranego w sprawie materiału dowodowego jak również nie wykazał,iż powyższe naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tym bardziej,że wynik postępowania odwoławczego jest dla niego korzystny. Oznacza to, że naruszenie art. 200 § 1 w zw. z art.123 §1 Ordynacji podatkowej nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy, a tym bardziej istotnego wpływu.
W związku z powyższym, nie znajdując podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego orzeczono jak w sentencji na zasadzie art.151 p.p.s.a.