Uzasadnienie
Sygn. I S A/Kr 1271/03
Skarżąca H. S. złożyła deklarację podatkową VAT -7 za miesiąc grudzień 2002 r. w której wykazała nadwyżkę podatku do zwrotu na rachunek bankowy w kwocie 1 7.301 zł,składając jednocześnie wniosek o jego zwrot w terminie 25 dni.
W toku postępowania kontrolnego stwierdzono,że podatnik nie spełnił warunków uprawniających do zwrotu podatku w powyższym terminie wynikających z art. 21 ust 6 "a" pkt 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym / DZ. U. Nr. 11 poz. 50 ze zm./ z uwzględnieniem przepisu art. 13 ust 1 pkt ustawy z 19 Xi 1999 r. Prawo o działalności gospodarczej / DZ. U. 101, poz. 1178 z 2000 r. ze zm. /,. Dlatego organ I instancji w dniu 20 III 2003 r. odmówił wnioskowanego zwrotu podatku w podanym terminie.
Rozpoznając odwołanie od tej decyzji Izba Skarbowa decyzją z dnia [...]czerwca 2003 r. utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Przy rozstrzyganiu złożonego wniosku organy powołały się na treść wymienionego już wyżej art. 21 ust 6 a pkt l ustawy VAT, z którego to przepisu wynika, ze o zwrot podatku w terminie krótszym - t.j 25 dni od dnia złożenia rozliczenia może starać się podatnik tylko wówczas, gdy kwoty podatku naliczonego wykazane w deklaracji wynikają z faktur dokumentujących kwoty należności, które zostały w całości zapłacone bezpośrednio podatnikowi będącemu wystawcą faktury, z uwzględnieniem przepisów art. 13 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo o działalności gospodarczej/ DZ. U. Nr. 101, poz. 1178 z 2000 r. ze zm./
Natomiast z art. 13 ust 1 pkt 1 cyt. ustawy Prawo o działalności gospodarczej wynika, że " przedsiębiorca jest zobowiązany do dokonywania lub przyjmowania płatności za pośrednictwem rachunku bankowego tego przedsiębiorcy w każdym wypadku, gdy stroną transakcji jest inny przedsiębiorca, a jednorazowa wartość należności lub zobowiązań przekracza równowartość 3000 EURO albo równowartość 1000 EURO, gdy suma wartości tych należności i zobowiązań powstałych w miesiącu poprzednim przekracza równowartość 10000 EURO "...
Bezsporne w sprawie było, że w dniu [...] XII 2002 r. H. S. zawarła dwie umowy kupna sprzedaży z firmą A. na zakup wyrobów alkoholowych
Zgodnie z umowami zapłata za zakupione towary miała nastąpić w gotówce, do rąk sprzedawcy, który miał wystawić jedną fakturę VAT na łączną kwotę 14.236, 56 zł. wynikającą z realizacji obu tych umów.
Zaplata tych kwot miała być płatna w dwóch ratach.
W dniu [...]XII 2002 r. firma A.wystawiła skarżącej fakturę VAT nr [...] na kwotę netto 11.669, 31 zł plus podatek VAT, dokumentującą zakupy dokonane na podstawie obu umów.
Skarżąca rozliczyła fakturę w deklaracji za miesiąc grudzień 2002 r. składając przedmiotowy wniosek o zwrot podatku.
Zdaniem organów podatkowych, żeby go uwzględnić muszą być spełnione łącznie wszystkie warunki określone w art. 21 ust 6 a ustawy VAT z uwzględnieniem przepisu art. 13 ust 1 pkt 1 ustawy - Prawo o działalności gospodarczej.
Tymczasem kwota wynikająca z spornej faktury przekracza kwotę 3000 EURO i została przez skarżącą uregulowana z pominięciem rachunku bankowego.
Izba Skarbowa odniosła się do zarzutów podniesionych w odwołaniu strony od decyzji organu I instancji, iż faktycznie zawarte zostały 2 umowy i wartość należności wynikającej z każdej z nich, nie przekroczyła kwoty 3000 EURO, nadto, że sporna faktura jest jedynie dokumentem księgowym potwierdzającym fakt wykonania przez stronę dwóch zobowiązań wynikających z dwóch umów.
Zdaniem Izby Skarbowej istotne jest sformułowanie zawarte w przytaczanym art. 21 ust 6 a ustawy VAT, mówiące o ujęciu w deklaracji VAT kwoty podatku naliczonego wynikającego z faktur VAT.
Należy więc brać pod uwagę sposób zapłaty kwot wynikających z faktur dokumentujących zakupy ujętych w deklaracji a nie z innych dokumentów handlowych np. umów kupna - sprzedaży.
Podniesiono, ze ustawa VAT wprowadzająca opodatkowanie obrotu, posługuje się dla realizacji ustawowego celu metodą fakturową.
Odnosząc się do zarzutu o niezgodnym z prawem / art. 145 Ordynacji podatkowej / doręczeniu decyzji organu I instancji bezpośrednio stronie a nie pełnomocnikowi, podniosła że nie doszło do pozbawienia strony możliwości obrony, skoro odwołanie wniesione zostało w terminie a jednocześnie przedstawiono w nim argumenty odnoszące się do decyzji organu. Ponadto złożone pełnomocnictwo nie upoważniało do składania odwołań i reprezentowania przed Izbą Skarbową a jedynie do reprezentowania przed Urzędem Skarbowym i do podpisywania protokołów.
W skardze na decyzję Izby Skarbowej wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego postawione są przez skarżącą H. S. zarzuty identyczne jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji.
W szczególności zarzucane jest naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy poprzez: niezgodne z przepisami prawa doręczenie decyzji organu I instancji bezpośrednio samej stronie, przez co pozbawiona została możliwości obrony swych praw, nie wzięcie przez organ I instancji przy wydawaniu decyzji pod uwagę pisemnych wyjaśnień strony do protokołu z dnia [...] lutego 2003 roku, naruszenie prawa materialnego polegające na przyjęciu, że zasadna jest odmowa przez organ I instancji zwrotu różnicy podatku w terminie 25 dni, gdyż zapłata została dokonana niezgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo o działalności gospodarczej.
W uzasadnieniu skargi H. S. podtrzymuje swą dotychczasową argumentację uzasadniającą złożony wniosek mającą oparcie w fakcie zawarcia dwóch umów sprzedaży przy wartości zobowiązań każdej z nich poniżej kwoty 3000 EURO.
Zakwestionowana przez organy podatkowe faktura VAT z dnia [...] grudnia 2002 r. była jedynie dokumentem księgowym, potwierdzającym fakt wykonania przez skarżąc dwóch zobowiązań, wynikających z dwóch umów, z których żadna nie przekraczała kwoty 3000 EURO.
Wg skarżącej art. 13 ust 1 pkt 1 ustawy o działalności gospodarczej dotyczy sytuacji, gdy jednorazowa wartość zobowiązania lub należności przekracza po wyższą kwotę.
Interpretacji tego przepisu nie należy dokonywać jedynie w oparciu o przepisy prawa podatkowego, bo powołana przez organy ustawa o działalności gospodarczej reguluje wiele kwestii dotyczących obrotu gospodarczego, dlatego interpretacji jej postanowień, nie można dokonywać jedynie w oparciu o przepisy prawa podatkowego ale w oparciu o całość obowiązującego systemu prawnego.
Żaden przepis obowiązującego prawa,w tym prawa podatkowego nie nakłada na podatnika obowiązku wystawiania jednej faktury w przypadku dokonania jednej czynności objętej obowiązkiem podatkowym wynikającym z ustawy VAT. Dlatego też dozwolone jest w obrocie gospodarczym dokumentowanie kilku czynności np. kilku umów sprzedaży, kilku usług jedną fakturą. Są to zachowania w obrocie gospodarczym powszechne.
Rola faktury VAT w systemie podatkowym wprowadzonym tą ustawą jest szczególna. Nie jest tak jeśli chodzi o ustawę Prawo o działalności gospodarczej,która nie należy do systemu prawa podatkowego i nie posługuje się metoda fakturową.
Zdaniem skarżącej zaskarżona decyzja narusza prawo, gdyż organ I instancji nie wziął pod uwagę istotnych wyjaśnień strony do protokołu z dnia [...] lutego 2003 r. wraz załącznikami. Pominął natomiast te wyjaśnienia mimo,że uznał je za dowód. To spowodowało,że poczynione w ten sposób ustalenia podjętej na ich podstawie decyzji.
Pozbawienie możliwości obrony praw dopatruje się skarżąca w tym, że poprzez doręczenie decyzji organu I instancji jej samej a nie ustanowionemu pełnomocnikowi,zmuszona została do samodzielnego sporządzenia odwołania nie posiadając dostatecznej ku temu wiedzy. Nie zgadza się z twierdzeniem organu o ograniczeniu pełnomocnictwa tylko do uczestniczenia w czynnościach przed urzędem skarbowym i podpisywania protokołu.
Izba Skarbowa wnosi o oddalenie skargi podtrzymując prezentowane dotychczas stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga jest zasadna.
Jak podano wyżej stan faktyczny w niniejszej sprawie jest bezsporny. Sprowadza się do ustalenia, że skarżąca w dniu [...]grudnia 2002 r. zawarła dwie umowy kupna sprzedaży - firmą A.na zakup wyrobów alkoholowych, zapłata za nie miała nastąpić w gotówce, do rąk sprzedawcy, do czego doszło
Bezspornie też kontrahent strony wystawił w związku z tymi transakcjami jedną fakturę na łączną kwotę przekraczającą kwotę 3000 EURO, zaś gdyby wystawił dwie faktury obejmujące transakcje z poszczególnych umów, każda należność nich opiewała by na sumę nie przekraczającą wymienionej kwoty EURO.
Zasadniczy spór między stronami sprowadzał się do tego, czy w zaistniałej sytuacji, strona miała obowiązek wynikający z artykułu 13 par. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo o działalności gospodarczej / Dz. U. Nr. 101 poz. 1178 ze zm./ dokonywania płatności za zakupiony towar za pośrednictwem rachunku bankowego firmy A. Dopiero bowiem po spełnieniu tego warunku mogła by skorzystać z możliwości skutecznego domagania się zwrotu przez urząd skarbowy różnicy podatku w terminie krótszym t. j. 25 dni od dnia złożenia rozliczenia, a to w oparciu o przepis art. 21 ust. 6 "a" pkt. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym /DZ. U. Nr 11, poz. 50 ze zm./.
Przepis ten pozwala na wcześniejszy zwrot, gdy kwoty podatku naliczonego wykazane w deklaracji wynikają z faktur dokumentujących kwoty należności, które zostały w całości zapłacone bezpośrednio podatnikowi, będącemu wystawcą faktury, z uwzględnieniem przepisu art. 13 ust. l pkt l ustawy Prawo o działalności gospodarczej, który między innymi nakłada obowiązek dokonywania płatności za pośrednictwem rachunku bankowego przedsiębiorcy, gdy jednorazowa wartość należności lub zobowiązań przekracza 3000 EURO.
W niniejszej sprawie istotne znaczenie ma dla rozstrzygnięcia sporu między stronami sformułowanie 'jednorazowa wartość należności lub zobowiązań', które w ocenie sądu orzekającego należy rozumieć jako należność przekazywaną kontrahentowi, wynikającą z jednego tytułu prawnego, gdyż pojęcie "jednorazowy " oznacza jednokrotność, pojedynczość.
Za jednorazową wartość należności lub zobowiązań nie można więc uznać łącznie kwot należności wynikających tak jak w niniejszej sprawie z kilku umów sprzedaży, mimo że obie były zawarte z tym samym kontrahentem w tym samym czasie.
Faktury wystawione w takiej sytuacji nie dotyczą przedmiotu tej samej umowy sprzedaży, ale wiążą się z dwoma umowami sprzedaży, odrębnych towarów. Zatem objęcie obowiązkiem wynikającym z regulacji art. 13 ust. 1 pkt. 1 Prawa o działalności gospodarczej, powinno być rozpatrywane w odniesieniu do każdej z należności odrębnie, a nie w odniesieniu do ich sumy. Stanowisko sądu znajduje też odzwierciedlenie w piśmiennictwie - publikacji Nr. 43234 Doradztwo podatkowe nr 2004/4/4 art. C. P..
Dodać należy przy tym, że przepisy prawa podatkowego w tym ustawa o podatku VAT nie nakłada na podatników obowiązku wystawiania jednej faktury w przypadku dokonania jednej czynności objętej obowiązkiem podatkowym z niej wynikającej.
Z tego już tylko względu nie podzielając stanowiska organów podatkowych co do interpretacji powołanego art. 21 ust. 1 pkt 6 "a" ustawy o podatku VAT i art. 13 ust 1 pkt 1 ustawy o działalności gospodarczej wyżej powołanej, skarga musiała odnieść skutek, gdyż w konsekwencji przyjąć należy, że skarżąca nie miała obowiązku dokonania zapłaty płatności za pośrednictwem rachunku o spółki A..
Dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy przepisu art. 145 par. 1 pkt. 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / DZ. U. nr. 153, poz. 1270 ze zm. / w zw. z art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr. 153, poz. 1271 ze zm./ orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 pierwszej z przytoczonych ustaw.