Uzasadnienie
M.K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek.
Uzasadniając wniosek podał okoliczności związane z zaprzestaniem prowadzenia przez niego działalności gospodarczej. Ponadto wskazał, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, ma 63 lata i utrzymuje się z prac dorywczych, które przynoszą mu miesięcznie 300 zł dochodu. Zaznaczył, że nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Jest właścicielem domu o pow. 88 m2 (w 1/3 części), mieszkania o pow. 44 m2, nieruchomości rolnej o pow. ok. 0,20 ha i dwóch działek nr 1259/3 i 1260/2 o łącznej pow. ok. 40 m2.
Referendarz sądowy w tut. Sądzie wezwał skarżącego do przesłania szeregu dokumentów, istotnych z punktu widzenia oceny jego sytuacji finansowej. Odpowiadając na to wezwanie skarżący przesłał pismo, w którym wskazał, że jego miesięczne wydatki to prąd, woda – ścieki, podatek. Nie posiada kont ani lokat bankowych. Posiłki dostaje od osób, u których wykonuje prace dorywcze. Do pisma dołączył: zaświadczenie z Urzędu Miejskiego w K., z którego wynika, że jest współwłaścicielem kilku nieruchomości; rachunki za energię elektryczną; kopie decyzji dotyczących podatku od nieruchomości oraz podatku rolnego. Z załączonych pism wynika min. że z tytułu opłat za usługi wodno - kanalizacyjne na dzień 30 sierpnia 2010r. posiadał zadłużenie w wysokości 141,49 zł.
Postanowieniem z dnia 28 października 2010 r. Referendarz sądowy w tut. Sądzie wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata oddalił, z uwagi na niewykazanie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy.
Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw, zarzucając zbyt powierzchowne rozpatrzenie sprawy.
Odpowiadając na wezwanie Sądu o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący podał, że nie korzysta z pomocy opieki społecznej, jak również wsparcia finansowego rodziny, czy znajomych. Pomagają mu oni natomiast dostarczając podstawowe artykuły spożywcze i odzież. Skarżący zaznaczył, że podejmuje działania związane ze znalezieniem stałego zatrudnienia. Podał, że pole na wsi Z. leży odłogiem od dziesięciu lat. Na parcelach położonych K. w okresie noworocznym była prowadzona działalność handlowa, lecz jak zaznaczył skarżący, "nie ma on żadnego wynagrodzenia".
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – określana dalej jako "p.p.s.a.") – od zarządzeń wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu zarządzenie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. A zatem już samo wniesienie sprzeciwu, a nie jego zakres określony przez stronę, powoduje utratę mocy wiążącej postanowienia wydanego przez referendarza sądowego.
W myśl przepisu art. 245 §1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 §3 p.p.s.a.).
Natomiast zgodnie z przepisem art. 246 §1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie.
Sąd zauważa, że przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych.
Sąd stwierdza, że analiza przedstawionych przez skarżącego okoliczności dotyczących jego sytuacji finansowej, nie pozwala na przyjęcie, że wykazał on w sposób niewątpliwy, iż nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika. Skarżący nie ma co prawda stałego zatrudnienia, utrzymuje się z prac dorywczych, jest jednak właścicielem majątku w postaci mieszkania o powierzchni 44m2, nieruchomości rolnej o pow. 0,20 ha i dwóch działek o łącznej powierzchni około 40m2, jak również 1/3 domu o pow. 88 m2. A zatem w sytuacji gdy braku mu środków do życia, może pobierać pożytki z przysługującego mu prawa własności, np. wynajmując część domu albo mieszkanie, wydzierżawiając nieruchomość rolną lub ją sprzedając.
Również fakt, że na parcelach skarżącego położonych w Rynku w K. była prowadzona w okresie noworocznym działalność handlowa, potwierdza, że ma on możliwość powiększenia swoich dochodów, lecz z możliwości tych nie korzysta. Brak jest zatem podstaw do przerzucenia w takiej sytuacji kosztów toczącego się postępowania na Skarb Państwa. Skoro zatem skarżący posiada majątek, z którego może czerpać pożytki, to należy przyjąć, że może on partycypować w kosztach postępowania w sprawie.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, biorąc za podstawę swego rozstrzygnięcia art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a.