Uzasadnienie
Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie (ZUS) prowadzi przeciwko T.K. (skarżąca, strona, zobowiązana) postępowanie egzekucyjne za zaległości składkowe za listopad 2017 r. – luty 2018 r. na podstawie wskazanych w postanowieniu tytułów wykonawczych wystawionych 6 kwietnia 2022 r., doręczonych stronie 26 kwietnia 2022 r.
Pismem z 30 kwietnia 2022 r., później doprecyzowanym, skarżąca podniosła m.in. zarzuty przeciwegzekucyjne, tj. wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części oraz brak uprzedniego doręczenia upomnienia w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych.
Postanowieniem z 5 lipca 2022 r., nr 180400.71.13332.2022.9441605004.RED.MStr, ZUS oddalił ww. zarzuty skarżącej.
Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, który nie zawierał uzasadnienia. Tym samym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został rozpoznany na podstawie zarzutów wskazanych w pierwotnym zarzucie przeciwegzekucyjnym tj. wygaśnięcie obowiązku w całości lub w części oraz brak poprzedniego doręczenia upomnienia.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy ZUS postanowieniem z 31 sierpnia 2022 r., nr 180400.71.18015.2022.RED.BK, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie własne. Odnosząc się do zarzutu braku wymagalności obowiązku, ZUS stwierdził, że przyczyny braku wymagalności obowiązku, to odroczenie terminu wykonania obowiązku, rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej i wystąpienie innej przyczyny powodującej brak wymagalności obowiązku. Do ostatniej grupy zaliczyć można np. sytuację w których egzekwowany obowiązek wynika z aktu indywidualnego lub generalnego, której nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności ani niepodlegająca natychmiastowej wykonalności z mocy prawa. ZUS w ostatecznej decyzji nr 180471DZDPK20/000530 z 3 marca 2020 r. (decyzja wymiarowa) określił skarżącej wysokość należności, określając zadłużenie strony z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okres od 11.2017 r. do 02.2018 r. oraz na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 11.2017 r. do 12.2018 r. Zobowiązana nie przedstawiła żadnych dowodów na potwierdzenie, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z innego powodu wykonania (okoliczność faktyczna) lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa (przedawnienie) lub czynności prawnych (uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku).
Wierzyciel ZUS, po analizie przedstawionych przez zobowiązaną wyliczeń stwierdził, że należności w tytułach wykonawczych są wskazane w prawidłowej wysokości, a ich wysokość nadal nie uległa zmianie. Ponadto, zaległości są objęte wnioskiem o umorzenie, czego nie można tego utożsamiać (złożenie samego wniosku) z wyczerpaniem przesłanki z art.33 § 2 pkt. 6 lit. c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.). Samo złożenie wniosku nie musi się skończyć umorzeniem należności z tytułu składek. Tym samym zarzut wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części należało uznać za bezzasadny.
Odnosząc się do zarzutu braku doręczenia upomnienia, ZUS wskazał, że zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia z dnia 30 października 2014 r. (Dz.U. z 2017 r. poz. 131, dalej: rozporządzenie) egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu, co ma miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem należności objęte tytułami wykonawczymi są należnościami, które powstały z mocy prawa. Ich wysokość została określona w ostatecznej decyzji wymiarowej z 3 marca 2020 r.
Po przeprowadzeniu ponownego postępowania w sprawie, organ ocenił prawidłowość zaskarżonego postanowienia pod kątem przepisów prawa, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej zaskarżonym postanowieniem i stwierdził, że jest ono prawidłowe. Badając jego trafność w każdym aspekcie ZUS doszedł do identycznej konkluzji jak wierzyciel uprzednio, wobec czego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., należało utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie własne.
Skarżąca zaskarżyła powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarga nie zawierała zarzutów ani uzasadnienia.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. - Dz. U. z 2023 r., poz. 259, zwanej dalej: "p.p.s.a.") lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Stosownie zaś do treści art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, co ma miejsce w przedmiotowej sprawie.
Przedmiotem niniejszej sprawy jest kontrola czy ZUS prawidłowo ocenił zgłoszone przez skarżącą zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, ujęte w art. 33 § 2 pkt 1, 4 i 5 u.p.e.a. Zgodnie z powołanym przepisem podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: nieistnienie obowiązku, brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części.
Analizując zatem poprawność rozstrzygnięć ZUS, stwierdzić należy, że zarzuty te okazały się nieuzasadnione.
Najdalej idącym zarzutem jest zarzut nieistnienia obowiązku względnie jego wygaśnięcie, zatem zostanie on oceniony na wstępie. Pojęcie nieistnienia obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, na przykład z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie. Z kolei jeśli obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie zachodzi podstawa z art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. W sprawie brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że zarzut ten jest zasadny, a skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów na to twierdzenie. Egzekwowany obowiązek powstał w wyniku wydania decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, a decyzja ta nie została wyeliminowana z obrotu.
ZUS w ostatecznej decyzji nr 180471DZDPK20/000530 z 3 marca 2020 r. określił skarżącej wysokość należności, określając zadłużenie strony z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okres od 11.2017 r. do 02.2018 r. oraz na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 11.2017 r. do 12.2018 r. Zobowiązana nie przedstawiła żadnych dowodów na potwierdzenie, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z innego powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa (przedawnienie) lub czynności prawnych (uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku). Wierzyciel, po analizie przedstawionych przez zobowiązaną wyliczeń stwierdził, że należności w tytułach wykonawczych są wskazane w prawidłowej wysokości, a ich wysokość nadal nie uległa zmianie. Co prawda, zaległości są objęte wnioskiem o umorzenie, czego nie można utożsamiać z wyczerpaniem przesłanki z art. 33 § 2 pkt 6 lit.c u.p.e.a. Tym samym zarzut wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części należało uznać za bezzasadny, a stanowisko ZUS słuszne.
Podobnie niezasadny okazał się zarzut z art. 33 pkt 4 u.p.e.a. dotyczący braku uprzedniego doręczenia upomnienia skarżącej. Zgodnie z powołanym przepisem podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane. Jak wynika z powyższego obowiązek uprzedniego doręczenia upomnienia skarżącej aktualizuje się wtedy, gdy jest ono wymagane wprost. Zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia z dnia 30 października 2014 r. (Dz.U. z 2017 r. poz. 131, dalej: rozporządzenie) egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu.
Taka sytuacja zachodzi w przedmiotowej sprawie, bowiem należności objęte tytułami wykonawczymi są należnościami, które powstały z mocy prawa. Ich wysokość została określona w ostatecznej decyzji wymiarowej z 3 marca 2020 r. Skoro podstawą prawną dochodzonych należności pieniężnych jest ostateczna decyzja określająca wysokość zadłużenia, to na wierzycielu nie ciąży już obowiązek doręczenia upomnienia wobec treści § 2 pkt 2 rozporządzenia (zob. wyrok WSA w Opolu z 13 października 2021 r, I SA/Op 349/21, CBOSA). Zatem zarzut ten był chybiony.
W tym stanie sprawy, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.