Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M.R., o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 31.08.2016r., nr [...], w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów M.R. ur. w 1963r. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Otrzymuje rentę inwalidzką w wysokości 810,72 zł., miesięcznie, netto oraz ok. 400 - 600 zł., miesięcznie, netto - z tytułu zleceń z P. Sp. z o.o. W roku 2016r. m.in. z tytułu renty i działalności wykonywanej osobiście uzyskał dochód w wysokości 24 958,43 zł., przy przychodzie w kwocie 27 110,43 zł.
Strona skarżąca ponosi miesięcznie następujące wydatki: opłatę za mieszkanie – 353,90 zł., opłatę za energię elektryczną – 112,25 zł., opłatę za internet – 70,90 zł., opłatę za telefon – 55,15 zł., opłatę za telewizję Cyfrowy Polsat – 64,90 zł., koszty komunikacji miejskiej – 47 zł., koszty leków – 30 zł., koszty rehabilitacji (C) – 225 zł.
Podkreśliła też, że wyżej wymieniony spis nie obejmuje wydatków na jedzenie, ubranie, wyposażenie, środki czystości, kulturę i rozrywkę oraz innych nieudokumentowanych wydatków.
M.R. posiada: konto bankowe w Banku Zachodnim WBK S.A., oraz rachunek w ING Banku Śląskim S.A. Saldo pierwszego na dzień 27.02.2017r. wynosiło 51,55 zł. a drugiego 252,06 zł.
Jest on właścicielem: mieszkania znajdującego się o pow. 34,68 m2, o wartości 285 000 zł., dla którego prowadzona jest księga wieczysta nr: [...], 1/8 części działki przy ul. L. w K. o pow. 0,0743 ha, zabudowanej domem, o pow. ok. 180 m2, o wartości ok. 1 270 000 zł., dla której prowadzona jest księga wieczysta nr: [...], ½ części działki rolnej o pow. 0,0404 ha, przylegającej do tego domu, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr: [...].
Nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 5 000 zł.
Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2016r., poz. 718 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty sądowe w razie przyznania prawa pomocy (por. postanowienie SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postanowienie NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04).
Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i być stosowane w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada stały miesięczny dochód czy ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienia NSA z dnia 22.12.2004r. sygn. akt OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11, postanowienie NSA z dnia 01.07.2014r., sygn. akt I FZ 152/14, postanowienie NSA z dnia 07.07.2014r., sygn. akt II FZ 953/14, postanowienie NSA z dnia 21.07.2014r., sygn. akt II FZ 1096/14) lub też zdoła je zgromadzić.
W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub jak w niniejszej sprawie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma więc wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy.
Tymczasem w dniu 03.01.2017r. kiedy to wnioskodawca wysłał do tut. Sądu pismo zatytułowane: "wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych", równocześnie uiścił kwotę 781 zł., stanowiącą wysokość wpisu od skargi w niniejszym postępowaniu i tym samym wysokość kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Przesłanka niemożności poniesienia przez wnioskodawcę kosztów sądowych odpadła zatem per facta concludentia. Strona zdołała bowiem zgromadzić należną kwotę i uiściła ją.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności stwierdzić należy, iż zwolnienie strony skarżącej, od kosztów sądowych, w niniejszej sytuacji, stanowiłoby więc przekroczenie założeń przyznania prawa pomocy.
Stąd też, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 718 z p. zm.).