Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 14 listopada 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę J.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 czerwca 2014 roku w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2013 rok.
W dniu 24 listopada 2014 roku do tut. Sądu wpłynął wniosek skarżącego o wyznaczenie pełnomocnika do sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku sądu pierwszej instancji oraz zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Z danych zawartych w formularzu "PPF" wynika, że J.Z. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z siostrzenicą A.Z.. Źródłem utrzymania strony jest emerytura wojskowa w wysokości 2.244,47 zł. Źródło i wysokość dochodów A.Z. nie zostały wykazane (skarżący powołał się na ustawę o ochronie danych osobowych). Jako składniki majątku wnioskodawca wskazał dom oraz nieruchomość wielkości 3,28 ha we współwłasności nie objęte wpisem do ksiąg wieczystych do dnia 24 listopada 2014 roku, a także mieszkanie lokatorskie o powierzchni 62,10 m² w SM K.w K. Strona nie posiada oszczędności, ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy skarżący powołał argumenty odnoszące się do postępowania prowadzonego przez sądy i prokuraturę.
W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie były wystarczające do oceny stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony, J.Z.został wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez przedłożenie odpowiednich dokumentów na okoliczność wykazania jego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, a to: spisu miesięcznych wydatków rodziny związanych z bieżącymi potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami, wyciągów z kont bankowych J.Z. i A.Z., obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, wyciągów z lokat bankowych J.Z. i A.Z., zeznań podatkowych za 2013 rok J.Z. i A.Z., odpisów z ksiąg wieczystych (lub ich kserokopii) obejmujących nieruchomości będących własnością lub współwłasnością J.Z., zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o samochodach będących własnością, współwłasnością J.Z. lub o ich braku, dowodu przelewu lub przekazu J.Z. za ostatni miesiąc, a także zaświadczenia o zarobkach uzyskiwanych przez A.Z. lub dowodów przelewów, przekazów, świadczeń przez nią uzyskiwanych.
Odnosząc się do wezwania skarżący wyjaśnił, iż na dzień 24 grudnia 2014 roku jego siostrzenica A.Z. nie przekazała mu pełnomocnictwa do zastępowania jej przed organami sprawiedliwości, administracyjnymi i samorządowymi, w związku z tym zarządzenie w części dotyczącej danych odnoszących się do stanu majątkowego A Z. winno zostać uchylone. Wnioskodawca wystąpił także z wnioskiem o przedłużenie terminu do uzupełnienia wniosku do dnia 2 stycznia 2015 roku.
W dniu 8 stycznia 2015 roku do tut. Sądu wpłynął wniosek J.Z.o uchylenie z urzędu wezwania z dnia 16 grudnia 2014 o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zdaniem skarżącego winien on zostać bezwarunkowo zwolniony w całości od kosztów sądowych oraz na jego rzecz winien zostać ustanowiony pełnomocnik, który sporządzi skargę kasacyjną od orzeczenia sądu pierwszej instancji. Do pisma załączone zostały kopie następujących dokumentów: wyroku WSA w Krakowie z dnia 14 listopada 2014 roku, artykułu z gazety "Dziennik Polski", wniosku Prokuratora Rejonowego w T. z dnia 11 grudnia 2009 roku o stwierdzenie nabycia spadku po I.Ż., postanowienia Sądu Okręgowego w K. - z dnia 10 maja 2012 roku sygn. akt II Ca 2062/11, pisma do Sądu Rejonowego z dnia 5 czerwca 2012 roku, wezwania Sądu Rejonowego z dnia 7czerwca 2013 roku, pisma Sądu Rejonowego z dnia 6 czerwca 2013 roku.
Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje:
Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.
W niniejszej sprawie skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych oraz ustanowienia na jego rzecz pełnomocnika z urzędu. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym, stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia na jej rzecz pełnomocnika z urzędu, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nie ma zatem możliwości przyznania skarżącemu prawa pomocy "bezwarunkowo".
Aby dokonać rzetelnej oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości.
W przedmiotowej sprawie skarżący J.Z.nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy. Dane zawarte w złożonym przez skarżącego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie są wystarczające do wolnej od wątpliwości oceny jego sytuacji materialnej, a wezwanie do uzupełnienia tych danych nie zostało przez stronę wykonane.
Ustalenia wymagała przede wszystkim kwestia wysokości dochodów i wydatków skarżącego oraz osób, z którymi prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe. We wniosku J.Z. oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe warz ze swoją siostrzenicą A.Z., nie podał jednak ani źródła, ani wysokości uzyskiwanych przez nią dochodów zasłaniając się ustawa o ochronie danych osobowych. Informacje w tym przedmiocie są o tyle istotne, iż w przypadku, gdy wnioskodawca wraz z rodziną prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, nie można ograniczyć się do oceny sytuacji majątkowej i dochodów wnioskodawcy, ale należy uwzględnić sytuację majątkową i dochody wszystkich członków rodziny wspólnie gospodarujących, ponieważ zwolnienie od kosztów postępowania jest uzasadnione wówczas, gdy ich poniesienie powoduje uszczerbek w utrzymaniu wnioskodawcy i jego rodziny (vide: postanowienie NSA z dnia 25 kwietnia 2008 roku, sygn. akt II OZ 322/08).
Dlatego w błędzie pozostaje skarżący uważając, że przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz.1182) zwalniają go z obowiązku przedstawienia sytuacji majątkowej i finansowej osób prowadzących z nim gospodarstwo domowe. Przepis art. 23 ust 1 pkt. 2 przedmiotowej ustawy pozwala bowiem na gromadzenie i przetwarzanie przez Sąd tego rodzaju danych, bowiem "jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa".
Ponadto we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie podał nawet szacunkowej wysokości ponoszonych w miesiącu wydatków. Zatem dane, którymi dysponował orzekający nie pozwoliły na dokonanie sumarycznego zestawienia uzyskiwanych w miesiącu dochodów i ponoszonych przez rodzinę wnioskodawcy kosztów, koniecznych do ustalenia czy pozostają mu jakiekolwiek wolne środki finansowe, którymi mógłby pokryć należne w sprawie koszty sądowe, czy też wynagrodzenie pełnomocnika.
Okoliczności te sprawiają, że oświadczenie J.Z. o jego sytuacji materialnej są niepełne i nie poddają się weryfikacji. Orzekanie na podstawie niekompletnych danych nie jest natomiast możliwe, ani dopuszczalne. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania.
Skoro skarżący nie uzupełnił wniosku o przyznanie prawa pomocy, to tym samym nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego we własnym zakresie. W związku z tym jego wniosek należało oddalić na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.