Uzasadnienie
Wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 1 lipca 2014 roku w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 rok, skarżąca M.S., reprezentowany przez radcę prawnego M.D. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartego w formularzu "PPF" wynika, iż skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem K.S. oraz synami: B. ur. 2007 r. i S. ur. 2014 r. Ich miesięczny dochód wynosi 1.680 zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę M. S. Dodatkowo strona pobiera zasiłek rodzinny w wysokości 183 zł miesięcznie. Mąż skarżącej jest osobą bezrobotną, nie uzyskującą żadnych dochodów. W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi nieruchomość niezabudowana położona w W., działki nr [...] obciążone hipotekami do łącznej wysokości 1.650.000 zł (hipoteka umowna kaucyjna do wysokości 550.000 zł i hipoteka umowna zwykła do wysokości 1.100.000 zł). Strona nie dysponuje zasobami pieniężnymi, ani przedmiotami wartościowymi.
Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy M. S. podniosła, iż jej sytuacja materialna jest trudna, dlatego zgromadzenie środków koniecznych na pokrycie wpisu sądowego od skargi jest niemożliwe bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.
Wykonując wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy M. S. oświadczyła, że lokal, który użytkuje wraz z rodziną jest własnością Towarzystwa Budownictwa Społecznego Sp. z o.o. w K. i jest używany na podstawie umowy najmu. Opłaty za mieszkanie wynoszą 711,88 zł, zaś za media (gaz i energia elektryczna) 109,87 zł. Do tych kosztów dochodzą wydatki na żywność, odzież, środki czystości i utrzymanie dzieci, a także utrzymanie samochodu wykorzystywanego do przemieszczania się z synem na szczepienia i niezbędne wizyty lekarskie. Wobec faktu, iż miesięczne wydatki skarżącej dalece przekraczają jej możliwości finansowe, uzależniona jest ona od stałej pomocy dalszej rodziny, która zaopatruje M. S. w produkty żywnościowe, odzież, wyprawkę dla syna, a niekiedy wspomaga drobnymi kwotami, wpłacanymi na rachunek bankowy. Obecnie skarżąca nie jest w stanie zaspokoić podstawowych potrzeb swoich i rodziny.
Strona nie posiada oszczędności, a jej rachunek bankowy pozostaje bez środków i stanowi przedmiot zajęcia komorniczego. Skarżąca obciążona jest kredytami w Deutsche bank Polska S.A., które w miarę możliwości spłaca w ratach w wysokości 300 zł (100 zł rata kredytu konsumenckiego i 200 zł spłata karty kredytowej). Z uwagi na brak środków pieniężnych inwestycja w W. została wstrzymana, nieruchomość ta w żaden sposób nie jest gospodarowana. Ponadto w dniu 16 września 2014 roku wraz z zawiadomieniem o wszczęciu postępowania egzekucyjnego doręczono stronie bankowy tytuł egzekucyjny opiewający na kwotę 957.136,22 zł, zaopatrzony w klauzulę wykonalności do kwoty nie wyższej niż 1.650.000 zł. Dotychczas podjęte przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Ś. czynności w sprawie doprowadziły do zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i skutkować będą dalszym egzekwowaniem należności z pozostałych składników majątkowych skarżącej.
Skarżąca oświadczyła, iż jej mąż nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy, ponieważ od dawna nie ma prawa do zasiłku. Jest on ubezpieczony w zakładzie pracy skarżącej. K.S. w roku 2013 nie osiągnął żadnego dochodu, a zaświadczenie na powyższą okoliczność zostało przedłożone w Urzędzie Miasta K. jako załącznik do wniosku o zasiłek rodzinny. Skarżąca oświadczyła, iż posiada samochód marki Ford Focus, rok produkcji 2004, którego właścicielem jest Bank BPH S.A. Środki przeznaczone na pokrycie wynagrodzenia pełnomocnika strona zdobywa z pożyczek od znajomych, ponieważ jej dochody o chwili obecnej są niewystarczające.
Do pisma strony z dnia 29 września 2014 roku załączone zostały kopie następujących dokumentów: zawiadomienia Krakowskiego TBS z dnia 28 marca 2014 roku o wysokości opłat za używanie mieszkania, potwierdzenia wpływu na rachunek bankowy M.S. świadczenia ZUS w kwocie 512,02 zł w dniu 25 sierpnia 2014 roku i świadczenia rodzinnego w kwocie 183 zł w dniu 22 sierpnia 2014 roku, zeznania PIT-37 M. S. za 2013 rok, wyciągów z rachunku bankowego M. S. za okres od 3 czerwca do 1 lipca 2014 roku, od 2 lipca do 1 sierpnia 2014 roku i od 2 sierpnia do 1 września 2014 roku, stanu rachunków, lokat i kredytów (saldo -615,76 zł) wraz z oświadczeniem skarżącej, iż rachunek bankowy w Banku PKO BP jest jej jedynym rachunkiem, faktury za gaz z dnia 25 lutego 2014 roku na kwotę 45,16 zł, pięciu dowodów płatności za energię elektryczną opiewających na kwoty 97,14 zł (jeden) i 64,71 zł (pozostałe), zawiadomienia z dnia 13 lutego 2014 roku o wszczęciu postępowania egzekucyjnego, zawiadomienia z dnia 13 lutego 2014 roku o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, wezwania M. S. do stawienia się w kancelarii komornika, bankowego tytułu egzekucyjnego z dnia 17 kwietnia 2014 roku oraz zawiadomienia z dnia 26 sierpnia 2014 roku o wszczęciu postępowania egzekucyjnego.
Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:
Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.
Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem instytucja prawa pomocy winna być stosowana jedynie w przypadkach wyjątkowych, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania.
Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżąca, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 p.p.s.a.).
W ocenie orzekającego skarżąca uwiarygodniła, że nie posiada środków na pokrycie kosztów sądowych w zainicjowanym postępowaniu. Sytuacja materialna M. S. nie jest łatwa. Posiada ona znaczne zadłużenie wobec banków i Skarbu Państwa. Rachunek bankowy strony został zajęty na skutek prowadzonych postępowań egzekucyjnych. Aktualnie źródłem dochodu M.S. jest świadczenie z ZUS w wysokości 512,02 zł (dane za sierpień 2014 roku) oraz świadczenie rodzinne w wysokości 183 zł. Środki te przypadają na czteroosobową rodzinę, bowiem na utrzymaniu skarżącej pozostaje dwoje małych dzieci oraz bezrobotny, nie uzyskujący żadnych dochodów małżonek. Wobec trudnej sytuacji finansowej skarżąca korzysta z pomocy dalszej rodziny w formie zakupu żywności, odzieży oraz środków pieniężnych. W takiej sytuacji pokrycie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie mogłoby się wiązać z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu skarżącej i jej rodziny.
Przedstawiona sytuacja materialna pozwala na stwierdzenie, że M.S. spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.