Uzasadnienie
W dniu [...] listopada 2007 r. "K" - S. sp. j. w K. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] sygn. [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...] odmawiającą umorzenia zaległości w podatku od towarów usług za okres od września 2001 r. do września 2004 r. w łącznej kwocie 148 606,61 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w wysokości 41 604,40 zł.
W uzasadnieniu wniosku podano, iż spółka nie posiada wystarczających środków na pokrycie kosztów sądowych, a to przede wszystkim wskutek zajęcia przez Urząd Skarbowy na poczet wierzytelności środków na rachunku bankowym. Ponadto strona skarżąca podniosła, iż dochód figurujący w zestawieniach za poszczególne miesiące, jest dochodem niemającym odzwierciedlenia w rzeczywistości. Powołano się również na orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w świetle którego "przy orzekaniu w przedmiocie prawa pomocy sądy powinny brać pod uwagę sytuację finansową skarżącego oraz zachować równowagę pomiędzy interesem Skarbu Państwa i Strony mającej dokonać opłat".
W tym miejscu należy podkreślić, iż kwestia przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych była już rozpatrywana. Dnia [...] lutego 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych, zaś w dniu [...] września 2007r. odrzucił zażalenie na powyższe postanowienie.
Zarządzeniem Referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia [...] grudnia 2007 r. wezwano stronę skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie wyciągów z posiadanych rachunków bankowych obrazujących historię transakcji, a gdyby rachunki te były zajęte o przesłanie zaświadczenia wystawionego przez bank informującego o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty. Ponadto wezwano Spółkę o przesłanie deklaracji podatkowych dotyczących zaliczek na podatek dochodowy za ostatnie 3 miesiące.
W odpowiedzi na to wezwanie w dniu [...] grudnia 2007 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęło pismo, w którym strona skarżąca poinformowała, iż począwszy od stycznia 2007 r. deklaracji podatku dochodowego nie składa się w Urzędach Skarbowych, zamiast tego przedłożyła zatem zestawienie przychodów i kosztów za rok 2005, 2006 oraz zestawienie przychodów i kosztów od sierpnia do października 2007 r. Natomiast ustosunkowując się do żądania przedłożenia wyciągów z posiadanych rachunków bankowych wspólnik oświadczył, iż rachunek jest zajęty przez Urząd Skarbowy, natomiast uzyskanie zaświadczenia z banku prowadzącego operacje systemem elektronicznym jest mało prawdopodobne, w zamian natomiast przesłała pismo Działu Egzekucji Urzędu Skarbowego informujące o zajęciu rachunku bankowego.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych.
W dniu [...] luty 2008 r. Skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia Referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W sprzeciwie podniósł, iż "Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie zachował obiektywności w ocenie dotyczącej stanu majątkowego, nie wziął pod uwagę sytuacji finansowej strony oraz nie zachował równowagi pomiędzy interesem skarbu państwa i strony mającej dokonać opłat oraz naruszył art. 32 Konstytucji RP".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz. 1270, powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") - od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia, natomiast stosownie do treści art. 260 p.p.s.a. - w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Ponadto na podstawie art. 165 p.p.s.a. - postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
Po rozpoznaniu wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych stwierdzić należy, iż jest on bezzasadny i nie zasługuje na uwzględnienie.
Zwolnienie od kosztów sądowych jest wyjątkiem od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wiąże się z obciążeniem finansowym budżetu państwa, dlatego też powinno mieć zastosowanie jedynie w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę skarżącą środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
W myśl postanowienia Sądu Najwyższego z 24 września 1984 r. II CZ 104/84, iż "instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien, więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa". Podkreślić należy, iż zapobiegliwość i ostrożność w tym zakresie wymagana jest w szczególności od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym obowiązkiem pokrycia należnych kosztów sądowych.
Ponadto zauważyć należy, że we wniosku strona skarżąca powołała ponownie te same okoliczności i argumenty, które były już przedmiotem oceny Sądu, a nie uległy w międzyczasie zmianie. Z przedstawionej przez spółkę dokumentacji - zestawienia przychodów i kosztów wynika, iż spółka osiąga zyski. W toku rozpoznawania sprawy przez Referendarza Sądowego podjęto czynności w celu dokładniejszego zbadania sytuacji finansowej, a to poprzez wezwanie Spółki do złożenia dodatkowych dokumentów - w postaci wyciągu z banku. Stwierdzenie w odpowiedzi na to wezwanie, iż "uzyskanie zaświadczenia z banku prowadzącego operacje systemem elektronicznym jest mało prawdopodobne", według Sądu świadczy o tym, że spółka nie podjęła żadnych czynności w celu uzyskania wyciągów z posiadanych rachunków bankowych oraz zaświadczenia z banku, informującego o wysokości zajęć oraz sposobie ich zapłaty, a tym samym nie wykazała, w sposób niebudzący wątpliwości, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania.
Wedle najlepszej wiedzy Sądu uzyskanie takiej dokumentacji, na żądanie klienta jest obowiązkiem banku i fakt prowadzenia przez bank operacji systemem elektronicznym nie ma tu zdaniem Sądu żadnego znaczenia. Natomiast przedstawione przez Skarżącą pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] czerwca 2007 r. jedynie pośrednio dokumentuje fakt zajęcia rachunku bankowego. Jednoznacznie trzeba stwierdzić, że mimo wezwania, spółka nie przedstawiła dokumentów odzwierciedlających aktualny stan rachunku bankowego oraz informacji o wysokości zajęć i sposobie ich spłaty.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji postanowienia, biorąc za podstawę art. 246 § 1 oraz 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270).