Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek B. B. o przyznanie prawa pomocy, w zakresie zwolnienia ode kosztów sadowych, w sprawie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 13.11.2008r., znak [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, z dnia [...], znak: [...], określającej wysokość straty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002r. z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów, B. B. prowadzi gospodarstwo domowe wraz ze swoją żoną B. B. ur. w 1968r., synem M. B. ur. w 1990r. oraz córką K. B. ur. w 1995r. Zarówno B. B. jak i B.B. z tytułu umowy o pracę uzyskują wynagrodzenie w wysokości 1300 zł. miesięcznie, brutto. Wynagrodzenia te w części zajęte są przez komornika. W przypadku B.B., kwota którą otrzymuje ona netto wynosi 818,23 zł. miesięcznie.
W 2007r. B. B. uzyskał z tytułu umowy o pracę 10 064,80 zł. dochodu, natomiast z tytułu posiadanych udziałów w: "M" sp.j. B. & B., "P "B..& B. sp.j. ZPCHR, Profit sp.j. i Wspólnicy sp.j. poniósł stratę w wysokości 2 684 032,37 zł. przy 1 712 316,88 zł. przychodu.
Z kolei B. B. z tytułu umowy o pracę w 2007r. uzyskała dochód w wysokości 10 698 zł. natomiast z tytułu posiadanych udziałów w: "M" sp.j. B. & B., "P" sp.j. i Wspólnicy sp. j. poniosła stratę w wysokości 40 651,28 zł.
Rodzina mieszka w domu jednorodzinnym S. K. - szwagra B. B. Z odrębnego oświadczenia B. B. wynika, że M.B. nie otrzymuje żadnego dochodu, a on sam nie posiada rachunków bankowych, lokat bankowych, obligacji i papierów wartościowych. Jest natomiast właścicielem niezabudowanej działki letniskowej znajdującej się w miejscowości L. o pow. 027 ha o przybliżonej wartości 12 000 zł.
Miesięczne wydatki rodziny wynoszą 2269,35 zł. i obejmują: opłatę za gaz
- – 1074,93 zł., opłatę za wodę – 151,36 zł., opłatę za energię elektryczną – 895 zł., opłatę za telefon – 148,06 zł. Ponadto wydatki związane z wyżywieniem oraz drobnymi sprawami życia codziennego wynoszą ok. 1200 zł.
Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r.
Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84)
Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...)
W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma jednak analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Tymczasem w rozpatrywanym przypadku strona skarżąca podaje, iż dochody rodziny (małżonków B.) wynoszą 2600 zł. miesięcznie i to brutto a wydatki 2269,35 zł. plus 1200 zł. na wyżywienie oraz drobne sprawy życia codziennego, czyli w sumie 3 469,35 zł. Taki stan rzeczy jest nielogiczny i niezrozumiały. Prowadzi jednocześnie do poddania pod wątpliwość wiarygodność wszelkich oświadczeń strony skarżącej. Trudno bowiem uznać, iż rodzina wydaje więcej niż zarabia, w przypadku kiedy nie ma oszczędności. Nie można zatem w sposób rzeczywisty określić relacji obecnych wydatków do dochodów strony skarżącej, co stanowi podstawę oceny jej zdolności płatniczych. W tej sytuacji,mając na względzie fakt, iż to właśnie na stronie skarżącej spoczywa obowiązek wykazania niemożności ponoszenia kosztów związanych z procesem stwierdzić należy iż, B. B. nie wykazał przesłanek warunkujących przyznanie mu prawa pomocy.
W oparciu o powyższe, na podstawie art. 244§1, art.245§ 3, art. 246§1pkt 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji.