Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Z.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 13.07.2012r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów Z.P. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Mieszka w lokalu przy ul. M. w K., będącym własnością jego siostry H.R.. Zatrudniony jest w "P" s.c." na ¼ etatu i uzyskuje z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości 375 zł., brutto, miesięcznie. W ramach pomocy od rodziny otrzymuje również co miesiąc sumę 350 zł. Jego zadłużenie wobec rodziny i przyjaciół wynosi łącznie 43 000 zł.
Miesięczne koszty utrzymania Z.P. obejmują: czynsz – 267,44 zł., opłatę za energię elektryczną – 47,55 zł., opłatę za gaz – 43,47 zł., koszty leków – 49,45 zł. (148,36 zł.: 3 miesiące = 49,45 zł.).
Do tej pory wnioskodawca wydatki na żywność pokrywał z niewielkich oszczędności, one jednak skończyły się w wyniku wieloletniego leczenia i związanych z nim kosztów.
Strona skarżąca nie posiada nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Przedmiotowy wniosek wymaga osobnego odniesienia się do kwestii zwolnienia od kosztów sądowych a osobnego do problemu ustanowienia adwokata.
Zgodnie z art.239 pkt1) lit e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne dotyczy odmowy umorzenia odsetek od składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy. Trzeba je więc zaliczyć do katalogu spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. W związku z tym dalsze prowadzenie incydentalnego postępowania o zwolnienie od kosztów sądowych uznać należy za bezprzedmiotowe. Zwolnienie takie obowiązuje już bowiem z mocy samej ustawy.
W rezultacie więc, złożony wniosek, jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia pełnomocnika. Przesłanką wymagającą oceny jest wobec tego fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów jego wynagrodzenia, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r., sygn. akt. FZ 794/04). Zdaniem orzekającego sytuacja Z.P. uzasadnia stwierdzenie, iż konieczność poniesienia przez niego kosztów wynagrodzenia fachowego pełnomocnika spowodowałaby uszczerbek tego typu i pogorszyłaby jego warunki bytowe.
Z.P. jest bowiem osobą samotną. Otrzymuje wprawdzie stały dochód w postaci wynagrodzenia, jest ono jednak na tyle niskie, że zmuszony jest korzystać z finansowej pomocy rodzinny, żeby się utrzymać. Nie posiada też żadnych oszczędności, nieruchomości czy przedmiotów wartościowych. Stąd też, należy stwierdzić, iż konieczność opłacenia pełnomocnika zagroziłaby egzystencji wnioskodawcy a wręcz uniemożliwiłaby realizację jego podstawowych potrzeb życiowych.
Biorąc pod uwagę powyższe orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.
- 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz.270) oraz na podstawie art. 161§1 pkt.
- 3) w zw. z art. 258§1 i §3 w/w ustawy.