Uzasadnienie
L.M. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w formularzu wniosku wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego miesięczny dochód wynosi 604 zł i stanowi go "zasiłek zdrowotny". W skład majątku wnioskodawcy wchodzi udział 1/4 we własności domu w R. o wartości ok. 74 tys. zł. Skarżący nie dysponuje oszczędnościami, papierami wartościowymi, wierzytelnościami, ani cennymi przedmiotami o wartości powyżej 5.000 zł. Miesięczne wydatki wnioskodawcy przedstawiają się następująco: prąd 129 zł, gaz 64 zł i woda 34 zł.
Wniosek o prawo pomocy L.M. uzasadnił skrajnym ubóstwem oraz ogłoszoną w stosunku do niego upadłością konsumencką (sprawa o sygn. [...]).
Mając powyższe na względzie, zważono, co następuje:
Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części.
Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa. Powinno mieć zatem miejsce jedynie w tych sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe.
W wyniku dokonanej analizy sytuacji materialnej skarżącego i jego zdolności płatniczych należało uznać, że L.M. wykazał, że nie jest w stanie ponieść we własnym zakresie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Jedynym źródłem jego utrzymania jest zasiłek stały w kwocie 604 zł. Całość skromnych dochodów przeznaczana jest na pokrycie bieżących wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem strony. Wnioskodawca nie dysponuje żadnymi oszczędnościami, ani cennymi przedmiotami, które mogłyby zostać spieniężone. Potwierdzeniem trudnej sytuacji L.M. są jego twierdzenia zawarte w piśmie z dnia 28 lutego 2017 roku, że skrajne ubóstwo uniemożliwiło mu stosowny przyjazd i korespondencję.
W przedstawionej sytuacji poniesienie przez wnioskodawcę kosztów sądowych mogłoby wiązać się z uszczerbkiem w jego koniecznym utrzymaniu, a więc grozić zachwianiem sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.