Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek D.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 25.07.2012r.,nr [...], w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006r.od dochodu uzyskanego z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów D.K. ur. w 1972r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną I.K. ur. w 1972r., córką N.K. ur. w 2002r. oraz synem D. K. ur. w 2001r.
Rodzina zajmuje dom o pow. 70 m2, w którym mieszka również Z.K. – matka D. K. oraz jego siostra M. z rodziną.
D.K. jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę w "S" sp. z o.o. w S. na stanowisku dyrektora przedsiębiorstwa i uzyskuje z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości 1 105,11 zł., miesięcznie, netto. Jak wynika z Krajowego Rejestru Sądowego, Rejestru Przedsiębiorców jest on również prezesem zarządu tej spółki a jego żona wice prezesem zarządu. (por. https://ems.ms.gov.pl/) W 2011r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej D. K. uzyskał dochód w wysokości 24 196,21 zł., przy przychodzie na poziomie 396 602,55 zł. Obecnie jego rachunek bankowy wykazuje saldo ujemne – 12 000 zł. Żona, jak podaje, zajmuje się prowadzeniem domu.
Koszty utrzymania rodziny wynoszą ok. 2000 zł., miesięcznie i obejmują opłaty za energię elektryczna, wodę, ogrzewanie i wyżywienie.
Wnioskodawca wraz z Bankiem Pekao S.A. jest współwłaścicielem samochodu osobowego marki Lexus rok prod. 2006 o wartości rynkowej ok. 35 000 zł. Na zakup samochodu zaciągnięty został kredyt a do spłaty pozostała kwota 21 000 zł.
Strona skarżąca na poparcie swojego wniosku przesłała tytuł wykonawczy wystawiony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego dnia 20.08.2012r. oraz zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego w kwocie 222 287,96 zł.
Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia, iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r., sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych.
Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r.,sygn.akt II FZ 703/06).
Orzekający aby rzetelnie ocenić zdolności płatnicze strony skarżącej musi więc dysponować dokładnymi i obszernymi informacjami na temat jej sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak aby orzekający mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności. W operacji tej musi też wziąć pod uwagę charakter i wysokość poszczególnych wydatków, żeby uznać je za konieczne lub za zbędne. Brak danych w tym zakresie lub ich niepełność skutecznie uniemożliwia taką analizę. To z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy, nawet w części. Trzeba bowiem podkreślić, że przyznanie prawa pomocy stanowi w rzeczywistości przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Stąd też analiza sytuacji strony skarżącej musi być tak wnikliwa.
W niniejszej sprawie, orzekający nie dał natomiast wiary oświadczeniom strony skarżącej w kwestii dochodów i wydatków jej i rodziny. Podany przez stronę skarżącą fakt, iż dochód rodziny wynosi 1500 zł. brutto, miesięcznie (udokumentowana kwota to 1 105,44 zł., miesięcznie, netto) a jej wydatki ok. 2000 zł. miesięcznie przeczy bowiem zasadom logicznego wnioskowania. Jeżeli natomiast istnieją inne źródła dochodu, niż to podane, lub jakieś dostępne oszczędności, to strona skarżąca winna je ujawnić i wskazać ich ilość i wielkość. W przypadku kiedy inni domownicy zamieszkujący przedmiotowy budynek partycypowaliby w kosztach utrzymania rodziny wnioskodawcy lub udzielaliby jej pomocy finansowej wnioskodawca również zobowiązany jest to ujawnić tak aby przeprowadzana analiza sytuacji majątkowej opierała się na informacjach odzwierciedlających rzeczywisty stan.
W konsekwencji trzeba więc stwierdzić, że strona skarżąca nie dość wystarczająco przedstawiła swoją sytuację finansową. Orzekający nie ma więc wystarczającego materiału, do którego przedłożenia zobowiązany był wnioskodawca, aby przeprowadzić rzetelną analizę jego sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Ocena taka nie może się natomiast opierać na niekompletnych faktach (por. postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r., sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 18.06.2010r., sygn. akt II FZ 253/2010, postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79).
Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r.,poz.270) należało orzec jak w sentencji.