Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek B.C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 13.08.2012r., nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007r.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów B.C. ur. w 1969r. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną M.C. ur. w 1970r., córką K.C. ur. w 2008r. oraz synami: H.C. ur. w 1994r. i K.C.ur. w 1999r.
B.C. prowadzi działalność gospodarczą pod firmą: "B". Zakres jej jest jednak znikomy, między innymi ze względu na wygaśnięcie umowy dzierżawy nieruchomości znajdującej się w miejscowości J., na której była prowadzona. Dochodowość tej działalności jest niska i wynosi ok. 700 zł., miesięcznie. Ma ona również tendencje spadkową. Podstawa opodatkowania przedsiębiorcy z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju w miesiącu listopadzie 2012r. wyniosła 1 951 zł., w miesiącu grudniu 2012r. – 732 zł. a w miesiącu lutym 2013r. – 488 zł. W stosunku do wnioskodawcy prowadzone są też liczne postępowania egzekucyjne.
M.C. jest właścicielką nieruchomości stanowiącej działkę o pow. 0,2 ha, położoną w Dobczycach, dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą nr [...] Działka ta sklasyfikowana jest jako grunty orne. Przedmiotowa nieruchomość obciążona jest dwoma hipotekami przymusowymi kaucyjnymi na rzecz Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego na kwotę 82 388 zł. oraz na kwotę 127 727 zł. W dziale IV w/w księgi wieczystej wpisane są też trzy wzmianki o wnioskach. Obecnie M.C. nie uzyskuje już dochodów z dzierżawy nieruchomości. Otrzymuje natomiast zasiłki rodzinne na dzieci i zasiłek pielęgnacyjny w łącznej wysokości 857 zł., miesięcznie.
Rodzina korzysta również z pomocy finansowej rodziców M.C. w wysokości od 700 zł. do 1000 zł., miesięcznie.
Koszty utrzymania rodziny wynoszą 2 179,57 zł. i obejmują: czynsz za mieszkanie – 800 zł., opłatę za prąd – 52,57 zł., opłatę za gaz – 173,34 zł., opłatę za wodę – 200 zł., koszty żywności – 850 zł., koszty leków – 30 zł., koszty "odzieży używanej" dla dzieci – 40 zł.
Małżonkowie są właścicielami spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w D. na os. P.. Ich zadłużenie w stosunku do Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko – Własnościowej "Z" w M., w zasobach, której znajduje się ten lokal, wynosi 3 430,90 zł.
B.C. nie posiada oszczędności, ani rachunków bankowych. Reprezentowany jest w niniejszej sprawie przez adwokata, który zgodził się na odroczenie płatności jego wynagrodzenia do końca kwietnia.
Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2012r., poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego(§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Takie stanowisko należy bowiem przyjąć w związku z oświadczeniem B.C. z dnia 04.12.2012r. Zgodnie z art. 245 §3 w/w ustawy tego typu wniosek objęty jest definicją prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanką wymagającą oceny jest więc fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r., sygn. akt. FZ 794/04).
Podkreślić też należy, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych (H.Knysiak – Molczyk (w:) T.Woś, H.Knysiak – Molczyk, M.Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa, LexisNexis 2009, s. 869).
Na obecnym etapie postępowania koszty sądowe sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości 2447 zł. Suma ta jest porównywalna z łącznym miesięcznym dochodem małżonków na poziomie od 2257 zł. do 2557 zł. (857 zł. + 700 zł. + od 700 zł. do 1000 zł. = 2257 zł. do 2557 zł.) wliczając w niego również pomoc finansową rodziców MC.. (od 700 zł. do 1000 zł.). Warto przy tym zaznaczyć, iż ten domowy budżet wydawany jest praktycznie na bieżące utrzymanie rodziny wynoszące 2 179,57 zł.
Biorąc więc powyższe pod uwagę oraz działając w oparciu o zasadę, iż nie można ograniczać prawa do sądu osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości, orzekający przychylił się do wniosku strony skarżącej.
W związku z tym, na podstawie art. 244§1, art. 245§3, art. 246§1 pkt.
- 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012, poz.270 z p. zm.) orzeczono jak w sentencji.