Uzasadnienie
Rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 20 maja 2002 r. Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w K. stwierdziło nieważność uchwały nr XXXI/24/02 Rady Gminy w P. z dnia 24 kwietnia 2002 r. w sprawie zaciągnięcia pożyczki preferencyjnej w Fundacji Rozwoju Regionu P. w kwocie 100 tys. zł na organizację robót publicznych. W uzasadnieniu stwierdzono, że uchwała została podjęta z naruszeniem art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych, ponieważ w sytuacji, kiedy budżet gminy jest zrównoważony i nie zaplanowano wydatków, rada gminy nie była uprawniona do zaciągnięcia pożyczki.
W skardze na powyższą uchwałę Gmina P. zarzuciła, iż powyższe rozstrzygnięcie zapadło z obrazą art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, ponieważ uchylona uchwała rady gminy nie jest sprzeczna z prawem, tj. z art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych z następujących przyczyn:
Po pierwsze - z brzmienia art. 48 cytowanej ustawy wynika, że gmina jest uprawniona do zaciągania kredytów lub pożyczek na finansowanie wydatków nieznajdujących pokrycia w planowanych dochodach jednostki. Przepis ten stanowi ogólne zasady zaciągania zobowiązań. Z jego treści nie wynika jednak, aby najpierw podjąć uchwałę o zmianie budżetu poprzez wprowadzenie wydatku i dopiero po takiej zmianie podjąć kolejną uchwałę o zaciągnięciu pożyczki. Zapis art. 48 ust. 1 pkt 2 przewiduje bowiem, że pożyczka ma na celu finansowanie wydatku, czyli po prostu jego spłatę. Skoro nie doszło jeszcze do wydatku nieznajdującego pokrycia w planowanych dochodach budżetowych, nie naruszono prawa, podejmując uchwałę.
Po drugie - podejmując uchwałę o zaciągnięciu pożyczki, gmina nie zaciągnęła zobowiązania. Uchwała rady gminy nie stanowi bowiem oświadczenia woli. Zgodnie z art. 133 ustawy o finansach publicznych czynności prawnych polegających na zaciąganiu pożyczek dokonuje dwóch członków zarządu wskazanych w uchwale zarządu. Dla ważności tych czynności jest wymagana kontrasygnata skarbnika.
Zobowiązanie będzie zaciągnięte dopiero wtedy, kiedy gmina złoży stosowne oświadczenie woli /art. 61 w zw. z art. 353 Kc/. Podjęcie uchwały przez radę gminy nie jest więc zaciągnięciem pożyczki w rozumieniu art. 48 ustawy.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna podtrzymała swoje stanowisko i wniosła o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 48 ust. 1 i 2 ustawy o finansach publicznych jednostki samorządu terytorialnego mogą zaciągać pożyczki i kredyty oraz emitować papiery wartościowe na finansowanie wydatków nieznajdujących pokrycia w planowanych dochodach jednostki samorządu terytorialnego. Ustawodawca przewidział więc, w jakich przypadkach jest możliwe podjęcie uchwały. Jeżeli budżet jest zrównoważony, nie ma możliwości podjęcia decyzji o zaciągnięciu powyższych zobowiązań, ponieważ służą one do pokrycia różnicy między dochodami a wydatkami budżetu. Jeżeli nie ma takiej różnicy, nie ma także potrzeby, a nade wszystko podstawy prawnej do zaciągania kolejnych zobowiązań. Nie jest więc możliwe zaciągnięcie pożyczki "na zapas".
Ponieważ gmina nie wykazała podczas postępowania nadzorczego ani sądowoadministracyjnego potrzeby sfinansowania wydatków nieznajdujących pokrycia w planowanych dochodach, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 27 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ orzekł jak w sentencji.