Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek A.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skarg na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 23.12.2010r., nr [...], z dnia 12.01.2011r. nr [...], z dnia 27.12.2010r. nr [...], z dnia 12.01.2011r. nr [...], z dnia 27.12.2010r. nr [...], z dnia 12.01.2011r. nr [...], w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego oraz odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2005, 2007 i 2008.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów A.M. ur. w 1978r. jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe wychowując syna M.M. ur. w 2001r., który cierpi na zaburzenia mowy i objęty jest opieką logopedyczną.
W 2012r. wnioskodawczyni z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej poniosła stratę w wysokości 312 zł., przy braku przychodów. Liczne zobowiązania i problemy finansowe doprowadziły do zakończona i wyrejestrowana działalności. Obecnie jest ona dłużnikiem ZUS i innych podmiotów. Toczą się w stosunku do niej liczne postępowania egzekucyjne dotyczące znacznych sum, a to: sprawy o sygn. akt [...], [...], prowadzone przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K., w których należności główne nie licząc odsetek oraz innych kosztów wynoszą odpowiednio 686 822,18 zł. i 12 000 zł., sprawy o sygn. akt [...], [...], prowadzone przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K., w których należności główne nie licząc odsetek oraz innych kosztów wynoszą odpowiednio 429 558,06 zł. i 245 525 zł., sprawy o sygn. akt [...], [...], prowadzone przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym, w których należności główne nie licząc odsetek oraz innych kosztów wynoszą odpowiednio 273 677,20 zł. i 245 525 zł.
A.M. jest właścicielem udziału 9/10 części w mieszkaniu na oś. O. w K., w którym mieszka, odrębnej własności lokalu położonego w K. przy ul. B. oraz spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w Z. przy ul. P.. Majątek ten został zajęty w ramach toczących się postępowań egzekucyjnych, podobnie jak konto bankowe.
Miesięczne koszty utrzymania strony skarżącej obejmują: czynsz – 560 zł., opłatę za energię elektryczną - 273,06 zł., opłatę za telefon i telewizję – ok. 150 zł., koszty wyżywienia – ok. 700 zł. na dwie osoby, koszty odzieży – ok. 70 zł., koszty środków czystości – ok. 150 zł. Wnioskodawczyni ponosi również wydatki związane z leczeniem syna, jego terapiami logopedycznymi oraz edukacją w łącznej kwocie ok. 800 zł. miesięcznie. Wszystkie rachunki i wydatki pokrywa ojciec A.M. – J.M. kupując potrzebne produkty czy usługi oraz uiszczając należne opłaty.
Wniosek strony skarżącej zasługuje zdaniem orzekającego na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego(§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Taki wniosek zgodnie z art. 245 §3 w/w ustawy objęty jest definicją prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanką wymagającą oceny jest więc fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r., sygn. akt. [...]).
Obecna sytuacja A.M. nie daje zdaniem orzekającego możliwości poniesienia przez nią kosztów sądowych bez pogorszenia warunków bytowych.
Jest ona osobą bezrobotną, nie uzyskuje dochodów, nie posiada oszczędności a jej majątek zajęty został w toczących się postępowaniach egzekucyjnych. Środki finansowe na bieżące utrzymanie siebie i małoletniego syna, otrzymuje od ojca. On też pokrywa wszelkie opłaty i wydatki. Stąd też, konieczność poniesienia kosztów sądowych przez stronę skarżącą, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 4 159 zł. uniemożliwiłaby realizację podstawowych potrzeb życiowych A.M. i jej syna.
W związku z powyższym oraz działając w oparciu o zasadę, iż nie można ograniczać prawa do sądu osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości, orzekający przychylił się do wniosku strony skarżącej.
Stąd też orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 244§1, art. 245§3, art. 246§1 pkt.
- 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz.270 z p. zm.)