Uzasadnienie
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie D.R. zakwestionował postanowienie Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta z dnia 24 maja 2013r. nr [...], mocą którego odmówiono mu zgody na zwolnienie zajętej przez komornika wierzytelności pieniężnej z egzekucji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Przepis art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. określa kognicję sądów administracyjnych, wskazując katalog aktów prawnych i czynności z zakresu administracji publicznej, które mogą być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego.
Stosownie do treści tych przepisów kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.
Zakres działania sądów administracyjnych został zatem ukształtowany szeroko, obejmując praktycznie całokształt działalności administracji publicznej. Przy czym podstawowym kryterium, które określa i statuuje kognicję sądów administracyjnych do kontroli rozstrzygnięć administracyjnych, jest rodzaj i charakter prawnej formy działania administracji publicznej wyznaczony przez treść art. 3 § 2 p.p.s.a. Przepis ten jak wskazano powyżej enumeratywnie wymienia akty, jak i czynności z zakresu administracji publicznej, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
Stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a sąd odrzuca natomiast skargę, jeżeli jej wniesienie jest niedopuszczalne.
Zgodnie z art. 13 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity - Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., powoływanej dalej jako "u.p.e.a.") organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego, jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela.
Stanowiska wyrażane w postępowaniu egzekucyjnym przez wierzycieli zapadać mają w formie postanowienia (art. 17 § 1 u.p.e.a.), a zażalenia na takie postanowienia przysługują jedynie wówczas, gdy ustawa to przewiduje albo gdy wynika to z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
Pismo Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia z dnia 24 maja 2013r. należało zatem potraktować jako postanowienie wierzyciela. W orzecznictwie dominuje stanowisko, że na postanowienie wierzyciela w sprawie zwolnienia z egzekucji zażalenie nie przysługuje, bo ustawodawca go w ustawie nie przewidział. Prawo do zażalenia dotyczy wyłącznie postanowień wydawanych przez organ egzekucyjny (art. 13 § 2 u.p.e.a.).
Brak prawa do zażalenia na postanowienia wierzyciela odmawiające zgody na zwolnienie, odbiera w konsekwencji zobowiązanemu prawo do zaskarżenia takiego aktu do sądu administracyjnego, gdyż zgodnie z przywołanym art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. skarga do sądu służy tylko na takie postanowienia wydawane w postępowaniu egzekucyjnym, na które przysługuje zażalenie.
Zakwestionowane przez skarżącego stanowisko Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej działającego w imieniu Burmistrza Miasta nie może być zatem skutecznie zaskarżone do sądu administracyjnego.
Należy wyjaśnić, że wprawdzie zakwestionowana przez skarżącego w niniejszym postępowaniu odmowa wyrażenia zgody wierzyciela nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego, ale sąd administracyjny w przyszłości będzie mógł dokonać kontroli legalności stanowiska wierzyciela, a to stosownie do art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. Uzależnione jest to jednak przede wszystkim od inicjatywy samego skarżącego. Nie budzi bowiem wątpliwości możliwość zaskarżenia w drodze zażalenia przezeń wydanego przez organ egzekucyjny postanowienia w sprawie zwolnienia z egzekucji, przy którym uwzględnione będzie właśnie stanowisko zajęte przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej. Wskutek takiego zaskarżenia organ II instancji dokona weryfikacji kwestionowanego rozstrzygnięcia, co znajdzie wyraz w wydanym przez ten organ postanowieniu. Dopiero zachowana w ten sposób droga postępowania instancyjnego pozwoli skarżącemu na skuteczne wniesienie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na to ostanie postanowienie, w ramach którego zostanie urzeczywistniona wspomniana na wstępie tego akapitu kontrola.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na zasadzie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.