Uzasadnienie
W dniu [...] lipca 2002 r M. S. zgłosił do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód osobowy marki [...], rok produkcji 1989, przywieziony z Niemiec. Do zgłoszenia celnego skarżący załączył umowę kupna z dnia [...].07.2002 r, z której wynikało, że wartość w/w pojazdu wynosi [...] EUR.
Naczelnik Urzędu Celnego w [...] zakwestionował zadeklarowaną wartość celną przedmiotowego pojazdu, a następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r uznał zgłoszenie celne [...] z dnia [...].07.2002 r za nieprawidłowe, określił kwotę wynikająca z długu celnego w wysokości [...] PLN i objął towar wnioskowaną procedurą.
Organ celny podniósł, iż w wyniku weryfikacji przedłożonych dokumentów zadeklarowana wartość celna pojazdu została zakwestionowana na podstawie art.23 § 7 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), " gdyż nie jest wiarygodna. "
W przypadku zakwestionowania wiarygodności dokumentów na podstawie wskazanego przepisu organ celny ustala wartość celną w sposób określony w art.25 - 29 Kodeksu celnego. Postępowanie w kwestii określenia wartości celnej samochodów używanych zostało opracowane przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej i opublikowane w formie załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999 r - Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Dz.U. Nr 80, poz.908). W związku z powyższym wartość celna dla w/w samochodu została ustalona na podstawie art.29 Kodeksu celnego (tzw. metoda ostatniej szansy). W świetle powyższych ustaleń - w ocenie organu celnego - można oprzeć się na katalogach lub specjalistycznych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych samochodów.
W rozpatrywanej sprawie organ celny, mając na uwadze wynik rewizji celnej, za podstawę wyceny zgodnie z metodą "ostatniej szansy" przyjął kwotę [...] PLN tj. wartość rynkową tego pojazdu według katalogu " INFO-EKSPERT", a następnie wartość tę pomniejszono o 22% z tytułu podatku VAT i o 3,1% z tytułu podatku akcyzowego. Ustalona w ten sposób wartość celna przedmiotowego pojazdu została ustalona na kwotę [...] zł tj. [...] EUR.
Od powyższej decyzji skarżący odwołał się zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, w szczególności art.23 § 1 i § 7 Kodeksu celnego poprzez błędną ich wykładnie oraz art. 29 tej ustawy poprzez błędne jego zastosowanie oraz niewyjaśnie nie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności celu zakupu i posiadanych przez skarżącego środków, a także sprzeczność ustaleń organu celnego z zebranym w sprawie materiałem dowodowym przez uznanie, że złożone dokumenty nie są wiarygodne.
Skarżący podniósł, że zasadą wyrażoną w art.23 ust. 1 Kodeksu celnego jest przyjmowanie za wartość celną to warów wartości transakcyjnej, to znaczy ceny faktycznie zapłaconej lub należnej za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny.W ocenie skarżącego w niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z okoliczności wymienionych w § 2 wskazanego przepisu, ograniczającego te zasadę.
Dokumenty przedłożone przez skarżącego organowi celnemu były obiektywnie wiarygodne, gdyż przed zawarciem umowy kupna skarżący uzyskał opinię biegłego z zakresu szacowania wartości pojazdów mechanicznych, który wycenił przedmiotowy pojazd na kwotę [...] EUR. Dokument ten był przedstawiony w urzędzie celnym łącznie ze zgłoszeniem celnym.
Ponadto skarżący zarzucił, że organ celny nie uwzględnił okoliczności dotyczących skarżącego, a to faktu, że w dniu [...] czerwca 2002 r w wyniku kolizji drogowej został uszkodzony wcześniej posiadany przez niego samochód marki [...] i z tego tytułu w/w otrzymał odszkodowanie w kwocie [...]zł. Były to jedyne środki na zakup samochodu, który ze względu na inwalidztwo narządów ruchu skarżącego, był mu niezbędny do codziennej egzystencji. Skarżący podniósł, że utrzymuje się z renty inwalidzkiej, która nie pozwala na uiszczenie wyższego cła. W/w oświadczył, że po raz pierwszy sprowadził z zagranicy samochód z przeznaczeniem wyłącznie na własne, uzasadnione potrzeby. Zdaniem skarżącego przyjęcie wyższej wartości celnej w tych okolicznościach jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją z dnia 18 grudnia 2002 r:
- - uchylił zaskarżona decyzję w całości
- - uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej towaru, wartości statystycznej oraz podstawy opłaty i orzekł w tym zakresie w następujący sposób:
wartość celna towaru............................ [...] wartość statystyczna............................ [...] PLN podstawa opłaty.................................... [...] PLN.
Organ odwoławczy stwierdził, że cena podana w dokumentach załączonych do zgłoszenia celnego nie jest bezwzględnie wiążąca dla organów celnych. Wartość transakcyjna nie zawsze odpowiada wartości towaru. Ocena wiarygodności danych musi być oparta na obiektywnych przesłankach, jakimi w przypadku samochodów mogą być specjalistyczne katalogi cen pojazdów używanych na rynkach zagranicznych. Zakwestionowanie ceny sprzedaży możliwe jest tylko w odniesieniu do notowań na rynkach zagranicznych, dlatego prawidłowo należało dokonać porównania z danymi wynikającymi z wydawnictwa "Schwackeliste" wydawnictwa EurotaxSchwacke, zawierającego uśrednione ceny samochodów używanych na rynku niemieckim.
Naczelnik Urzędu Celnego w [...] rozpatrując przedmiotową sprawę nie dokonał porównania wartości transakcyjnej z danymi zawartymi w w/w katalogu. W załączniku do zgłoszenia celnego organ celny zamieścił jedynie zapis w formie notatki służbowej, iż we wskazanym wydawnictwie brak jest danych dotyczących wartości tego typu pojazdu, natomiast w uzasadnieniu wydanej decyzji organ ograniczył się do poinformowania, że zadeklarowana kwota nie odzwierciedla rzeczywistej wartości towaru, gdyż cena wyrażona na umowie jest zbyt niska w stosunku do rzeczywistej wartości. Nie zostały jednak ujawnione źródła danych służących do porównania wartości.
W toku postępowania odwoławczego dokonano kontroli prawidłowości oceny organu I instancji przez porównanie zadeklarowanej przez skarżącego wartości [...] EUR z danymi zawartymi w katalogu "Schwackeliste Pkw.Gelandewagen.Transporter" nr 7/2002, wydanym przez Eurotaxschwacke. Niemcy. W katalogu tym zostały podane ceny samochodu odpowiadającego typowi sprowadzonego pojazdu, ale o rok nowszego, bo z roku 1990. Średnia cena zakupu tego typu samochodu wyniosła [...] EUR. Cena ta - zdaniem organu odwoławczego - może stanowić podstawę analizy w rozpatrywanej sprawie, bo nie chodzi o ustalenie wartości celnej, lecz o sprawdzenie wiarygodności zadeklarowanej przez skarżącego wartości.
Porównując spadek cen rynkowych w Polsce dla tego typu pojazdu między rocznikiem 1990 i 1989 można stwierdzić, że wynosi on 11%, a zatem odliczając ten sam wskaźnik co do wartości określonej w katalogu "Schwackeliste", wartość szacunkowa dla rocznika z 1989 r wynosi 1.513,00 EUR. To ustalenie pozwala - zdaniem organu - na stwierdzenie, że zadeklarowana przez skarżącego wartość celna towaru jest zaniżona. Uchybienie dowodowe organu I instancji w tym zakresie - w ocenie Dyrektora Izby Celnej - nie miało wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia, a jego ocena była prawidłowa.
Ustalając wartość celną importowanych używanych pojazdów samochodowych - zgodnie z Wyjaśnieniami Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej - metodą ostatniej szansy istnieje możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism zawierających ceny rynkowe tych pojazdów na polskim obszarze celnym. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] prawidłowo - zdaniem Dyrektora Izby Celnej w [...] - zastosował wskazaną metodę ustalania wartości celnej przedmiotowego samochodu. Biorąc za punkt wyjścia podaną w katalogu cenę samochodu tej samej marki, posiadającego te same parametry techniczne oraz wyprodukowanego w tym samym roku co pojazd będący przedmiotem importu, dokonuje się odpowiedniej kalkulacji polegającej na odliczeniu od wartości "czystej" kwot uwzględniających wszystkie czynniki cenotwórcze.
Organ I instancji przyjął kwotę [...] PLN jako średnią cenę rynkową nieuszkodzonych pojazdów o w/w parametrach, na podstawie katalogu "INFO-EKSPERT" nr A VII-2-2, a następnie od tej kwoty dokonał stosownych odliczeń z tytułu podatku VAT i podatku akcyzowego.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy stwierdził, że wziął pod uwagę argumenty skarżącego, ale opłacalność zakupu lub jej brak jest indywidualną kwestią importera i nie może mieć wpływu na ustalenie wartości celnej przedmiotowego pojazdu.
Z uwagi na wadliwość sentencji decyzji organu I instancji należało ją usunąć z obrotu prawnego (ta kwestia nie jest jednak przedmiotem sporu).
Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której skarżący powtórzył dotychczasową argumentację i zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art.23 § 1 i 7 oraz art.29 Kodeksu celnego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone, zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r, Nr 153, poz. 1271 ze zm.), podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Wartością celną towaru, zgodnie z art.23§1 Kodeksu celnego jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny.
Zasada wyrażona w art.23 § 1 Kodeksu celnego doznaje ograniczenia wynikające go z art.23 § 7, który stanowi, że wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego.
Objęcie towaru procedurą celną składa się z dwóch faz: pierwsza - to przedstawienie stosownych dokumentów wraz z towarem, druga - to weryfikacja przedłożonych dokumentów pod względem formalnym i materialnym.
W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolity jest pogląd, że art.23 § 7 Kodeksu celnego upoważnia organy celne do oceny przedłożonych dokumentów nie tylko pod względem formalnym, ale również pod względem materialnym dotyczącym informacji w nich zawartych, w celu wyeliminowania przypadków wprowadzania na polski obszar celny towarów o zaniżonej wartości celnej.
W rozpatrywanej sprawie organy celne nie kwestionując formalnej wiarygodności dokumentu stwierdzającego wartość celną sprowadzonego przez skarżącego pojazdu zakwestionowały jego wartość celną z uwagi na niską cenę wskazaną w umowie w stosunku do jego rzeczywistej wartości.
Niewiarygodność ceny transakcyjnej uzasadniającej jej odrzucenie na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego jest dopuszczalne wtedy, gdy okaże się że była ona rażąco niska. Stwierdzenie, że cena była rażąco niska zakłada jej porównanie z innymi cenami. Ustalenie tych "innych" cen nie może być intuicyjne ani dowolne. Ocena w tym zakresie musi być dokonana w oparciu o ceny obowiązujące w kraju sprzedawcy.
Faza weryfikacji zgłoszenia celnego w zakresie wartości celne towaru w pierwszej kolejności musi skutecznie podważyć dane wynikające z przedłożonych dokumentów przy uwzględnieniu cen obowiązujących w miejscu zwarcia transakcji, aby można było ustalić wartość celną towaru w oparciu o jedną z metod wskazanych w Kodeksie celnym.
Niska cena w stosunku do wartości towaru w kraju eksportera może stanowić podstawę do zakwestionowania wiarygodności dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego.
W rozpatrywanej sprawie Dyrektor Izby Celnej dokonał porównania ceny zadeklarowanej przez skarżącego z cenami wynikającymi z katalogu cen samochód używanych w Niemczech, tj. kraju eksportu. Mimo braku danych dotyczących rocznika pojazdu odpowiadającego rocznikowi samochodu zaimportowanego, ustalenie szacunkowej ceny poprzez procentowy stopień spadku ceny w kolejnych latach samochodów używanych mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów i ocenę tę nie można uznać za dowolną. Zgodzić należy się ze stanowiskiem Dyrektora Izby Celnej, że w istocie nie chodziło o ustalenie wartości celnej pojazdu dla konkretnego rocznika, lecz o ustalenie, czy wartość zadeklarowana odpowiada rzeczywistej wartości sprowadzonego pojazdu, biorąc pod uwagę ceny na rynku kraju eksportu.
W związku z powyższym należy stwierdzić, że w zakresie oceny wiarygodności zadeklarowanej przez skarżącego wartości celnej samochodu Dyrektor Izby Celnej w [...] nie naruszył obowiązującego prawa.
Znajdujący się w aktach sprawy dowód w postaci wyceny sporządzonej przez "Auto Bienlein" i określający wartość badanego pojazdu na kwotę [...] EUR nie mógł być rozstrzygający w sprawie. Ocena została dokonana, przez osobę, która nie wiadomo jakie miała uprawnienia do wydawania takiej oceny i która - jak wynika z zapisu w tym dokumencie - wartość handlową pojazdu ustaliła " na podstawie obserwacji rynku z uwzględnieniem wyposażenia". Dokument ten stanowił bez wątpienia jeden z dowodów w sprawie, jednak nie mógł podważyć mocy dowodowej wynikającej z użytego przez organy celne katalogu, w którym wartość pojazdów używanych jest wynikiem przeprowadzanej na całym terenie Niemiec ciągłej obserwacji rynku przez wyspecjalizowane podmioty.
Dodać należy, że w toku postępowania skarżący nie przedstawił dowodów świadczących o obniżonej wartości pojazdu (np. braki, uszkodzenia), a z materiału dowodowego wynika, że przedmiotowy pojazd posiadał m.in. system ABS, lakier metalik, serwosterowanie kierownicy, radioodtwarzacz, podwyższające jego wartość.
Sąd podzielił też stanowisko organów celnych, iż właściwą metodą ustalania wartości celnej dla pojazdów używanych jest metoda określona w art.29 Kodeksu celnego, ale - jak wyżej podkreślono - wcześniej organy te muszą skutecznie podważyć wartość celną zadeklarowaną. W rozpatrywanej sprawie postępowanie organów celnych było zgodne z prawem. Studium 1.1 określające postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych, stanowiące załącznik do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999 r
- - Wyjaśnienia dotyczące wartością celnej i powołane w zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Celnej w pkt. 17 stanowi, że można oprzeć się na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych.
Powyższej oceny nie mogły zmienić podniesione w skardze argumenty dotyczące sytuacji finansowej i zdrowotnej skarżącego, gdyż wykraczają one poza płaszczyznę kontroli, określoną w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r
- - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), zgodnie z którą sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji; kontrola ta nie może być dokonywana w innych płaszczyznach np. słuszności, czy celowości. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skarga nie może być uwzględniona, ponieważ wyniki oceny przeprowadzonego postępowania i stanowisko organów celnych nie dają podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego działając na podstawie art. 151 w/w ustawy orzekł jak w sentencji.