Uzasadnienie
W niniejszej sprawie H. C., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata z wyboru, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem M. C. Jako źródło dochodu skarżąca wskazała rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy w wysokości 1.011,20 zł (do wypłaty 863,19 zł). W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi droga wewnętrzna. Strona nie dysponuje zasobami pieniężnymi, ani przedmiotami wartościowymi. Uzasadniając wniosek o prawo pomocy H. C. podniosła, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie. Jej jedynym dochodem jest renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy, objęta potrąceniami ze względu na zajęcia komornicze. W ostatnim czasie w stosunku do skarżącej zostały wszczęte dwa postępowania komornicze. Z uwagi na stan zdrowia skarżąca przyjmuje wiele leków, których miesięczny koszt wynosi ok. 150 zł. Razem z mężem strona dzieli się opłatami i wydatkami na bieżące potrzeby.
H. C, w miarę możliwości, przekazuje kwotę ok. 400 zł na żywność i ok. 100 zł na środki czystości do domu. Strona podała, iż z mężem M. C. posiada rozdzielność majątkową. W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie miały cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, H. C. została wezwana do ich uzupełnienia poprzez przesłanie w terminie 7 dni: oświadczenia gdzie zamieszkuje i czyją własność stanowi ta nieruchomość, oświadczenia czy skarżąca prowadzi działalność gospodarczą pod firmą A. Firma Produkcyjno-Handlowo-Usługowa C. H. – jeśli tak należało wykazać jakie dochody uzyskuje z tej działalności, wykazanie stanu majątkowego oraz źródła i wysokości miesięcznych dochodów męża skarżącej, odpisu zeznania podatkowego skarżącej za rok 2012 oraz – w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej - deklaracji VAT za ostatnie trzy miesiące bieżącego roku, odpisu zeznania podatkowego M. C. za rok 2012, przedłożenie wykazów wszystkich posiadanych przez skarżącą oraz jej męża rachunków bankowych (osobistych i firmowych) i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem, udokumentowanie aktualnymi rachunkami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny (opłaty za prąd, gaz, wodę, wywóz ścieków, itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, ubezpieczenie, podatki, telefon, leczenie, itp. oraz oświadczenie z jakich środków strona ponosi wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru.
W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik skarżącej podał, iż H. C.zamieszkuje w R., w domu należącym do córki N. C. Z uwagi na stan zdrowia skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej, działalność ta została zawieszona. Powtórzone zostały twierdzenia zawarte we wniosku. Nadto wskazano, że pogorszeniu uległ w ostatnim czasie stan zdrowia męża skarżącej, który z uwagi na problemy kardiologiczne przebywa w Szpitalu Wojskowym i wymaga szczególnej opieki lekarskiej, co wiąże się z dalszymi kosztami. Do pisma załączone zostały następujące dokumenty: odpis zeznania podatkowego PIT-37 M. C. za 2012 rok, kopia dokumentu PIT/11A – informacji o dochodach M. C. uzyskanych od organu rentowego za 2012 rok, odpis zeznania podatkowego PIT-37 H. C. za 2012 rok, kopia faktury za wodę i odprowadzenie ścieków z dnia 13 września 2013 r. za okres 12 lipca 2013 r. do 13 września 2013 r. opiewająca na kwotę 377,30 zł, kopia faktury z dnia 31 stycznia 2012 r. za wodę i odprowadzenie ścieków za miesiąc styczeń 2012 roku opiewająca na kwotę 625,46 zł, kopia faktury z dnia 9 sierpnia 2012 roku wystawionej na "A" F.P.H.U. C. H. za energię elektryczną za sierpień 2012 roku opiewająca na kwotę 232,72 zł, a także kopia aktu notarialnego umowy majątkowej małżeńskiej z dnia 24 października 2012 roku.
Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2013r. referendarz sadowy oddalił wniosek.
Skarżąca złożyła w terminie sprzeciw, przywołując dotychczas podane dane na temat wydatków, nadto wskazując na prowadzone względem niej postępowania, z którymi wiąże się konieczność ponoszenia dalszych kosztów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W niniejszej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Prawo pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (dalej: p.p.s.a.) przysługuje w części – gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym (postanowienie NSA z 18 czerwca 2004r., sygn. akt: FZ 165/2004, niepubl.).
W świetle powyższych reguł sąd uznał, że skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki uprawniające do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ocena taka była konsekwencją działania skarżącej, która nie dopełniła w sposób należyty ciążącego na niej obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Skarżąca bowiem będąc na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwana do przedstawienia dodatkowych informacji oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów nie wykonała tego obowiązku w sposób prawidłowy.
Wezwanie co do wskazania przez skarżącą majątku jej męża oraz posiadanych przez niego rachunków bankowych i wyciągu z tych rachunków pozostało bez odpowiedzi. Przesłana natomiast została przez skarżącą kopia umowy majątkowej małżeńskiej o ustanowieniu rozdzielności majątkowej. Jednakże okoliczność, że skarżąca zawarła umowę wyłączającą wspólność majątkową nie ma znaczenia z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy. W postanowieniu z dnia 6 października 2004 roku sygn. akt GZ 71/04 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż przy badaniu przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należy wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej. Rozdzielność majątkowa, odnosi się przecież do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z nich wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania tymi majątkami, nie zaś do ich wzajemnych obowiązków, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09).
Nieujawnienie sytuacji majątkowej męża wnioskodawczyni nie pozwala na całościową ocenę jej sytuacji materialnej. Dopiero bowiem stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy męża strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny, pozwalałoby rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I FZ 463/08). Skarżąca nie wyjaśniła także z jakich środków pokrywane są koszty pełnomocnika z wyboru. Fakt korzystania z usług profesjonalnego pełnomocnika wiąże się nieodzownie z koniecznością pokrycia kosztów takiej pomocy. Stanowi to zatem obciążenie budżetu skarżącej. Również zatem ta okoliczność rzutuje na obraz rzeczywistych możliwości finansowych wnioskodawczyni.
Mając na uwadze w/w. okoliczności, w szczególności fakt uchylania się przez wnioskodawczynię od współpracy z sądem dla umożliwienia poznania pełnej jej sytuacji finansowej, należy uznać, że nie wykazano zaistnienia przesłanek, od których uzależnione jest przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 91/09, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd nie jest bowiem w stanie w pełni zweryfikować sytuacji finansowej skarżącej i jej możliwości płatniczych.
W świetle powyższego sąd uznał, że skarżąca nie wykazała, że faktycznie znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.