Uzasadnienie
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: PZUS, organ) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1969 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej: K.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374, z ze zm.; dalej: ustawa o COVID-19), decyzją z dnia 30 września 2020 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy T. B. (dalej: Skarżący), utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 22 lipca 2020 r., numer [...] o umorzeniu postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku z dnia 8 kwietnia 2020 r. o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 r.
Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę z dnia 20 października 2020 r. na decyzję z dnia 30 września 2020 r.
W odpowiedzi na skargę PZUS wniósł o umorzenie postępowania wobec uchylenia zaskarżonej decyzji, jednocześnie dołączając do akt administracyjnych decyzję z dnia 9 listopada 2020 r. nr [...], w sprawie uchylenia w całości decyzji z dnia 30 września 2020 r., nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 22 lipca 2020 r. nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie wniosku z dnia 8 kwietnia 2020 r. o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek maj 2020 r. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał przepis art. 154 § 1 K.p.a. Decyzja ta została doręczona Skarżącemu w dniu 13 listopada 2020 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.
Zgodnie z art. 161 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej: P.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania:
- 1) jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę;
- 2) w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania;
- 3) gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.
Postanowienie o umorzeniu postępowania może zapaść na posiedzeniu niejawnym (§ 2).
Z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn" w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. będziemy mieć do czynienia, kiedy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku, przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. Taka sytuacja zaistnieje m.in. wówczas, gdy zaskarżona decyzja zostanie pozbawiona bytu prawnego.
Wyeliminowanie z obrotu prawnego powyższej decyzji nie nastąpiło w trybie tzw. autokontroli przewidzianej w art. 54 § 3 P.p.s.a., określającego, że organ którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Zastosowano natomiast tryb przewidziany w art. 154 § 1 i § 2 K.p.a.
Stosownie do art. 154 § 1 K.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W myśl § 2 tego przepisu, w przypadkach określonych w § 1 właściwy organ wydaje decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany dotychczasowej decyzji.
PZUS z urzędu skorzystał z tego przepisu i decyzją z dnia 9 listopada 2020 r. nr [...], uchylił ostateczną decyzję własną z dnia 30 września 2020 r., stanowiącą przedmiot skargi.
W konsekwencji takiego działania wyeliminowano z obrotu prawnego zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzję z dnia 30 września 2020 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 22 lipca 2020 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku z 8 kwietnia 2020 r. o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 r. Organ we własnym zakresie dostrzegł wadliwość decyzji w sprawie umorzenia postępowania w sprawie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za ww. okres. Uchylenie tych decyzji otworzyło organowi możliwość merytorycznego załatwienia wniosku, co organ uczynił wydając decyzję z dnia 9 listopada 2020 r. nr [...]
Jednocześnie Sąd wskazuje, że poza granicami sprawy poddanej kontroli Sądu była prawidłowość decyzji z dnia 9 listopada 2020 r. o nr [...] jak i o nr [...]
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.