Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Miechowie, jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego M. O. na podstawie tytułów wykonawczych: nr [...] z dn. 13.01.2020 r. oraz nr [...] z dn. 10.03.2020 r. wystawionych przez wierzyciela Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu. Tytuły te zostały doręczone zobowiązanemu odpowiednio 6.02.2020 r. i 20.04.2020 r. Zaległościami objętymi postępowaniem egzekucyjnym są należności z tytułu grzywny nałożone w drodze mandatu karnego. Kwota dochodzonych należności wynosi 44,02 zł.
W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego zawiadomieniem z 6.07.2021 r. nr [...] organ egzekucyjny zajął wierzytelność z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku. Zawiadomienie o zajęciu doręczone zostało zobowiązanemu w dniu 22.07.2021 r. Pismem z dnia 28.07.2021 r. zobowiązany, zachowując siedmiodniowy termin (art. 54 § 3 upea), złożył skargę na w/w zajęcie. Zobowiązany podniósł, że zajęcie to rażąco narusza prawo. Skarżący podał, że "nie posiada zobowiązań wobec wskazanego wierzyciela, a doręczony tytuł jest nieważny".
Organ egzekucyjny po rozpatrzeniu skargi wydał w dniu 4.08.2021 r. postanowienie nr 1215-SEE.711.150.2021 oddalające skargę na czynność egzekucyjną. Postanowienie zostało doręczone stronie w dniu 11.08.2021 r.
Zobowiązany pismem z dnia 18.08.2021 r. złożył zażalenie. W uzasadnieniu powielił argumenty podniesione w skardze na czynność egzekucyjną.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie postanowieniem z dnia 16.09.2021 r., nr 1201-IEE.711.2.140.2021.2.ID utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Wedle organu zaskarżona czynność stanowi w myśl art. 1a pkt 2 upea czynność egzekucyjną. Jest nią zaś działanie organu egzekucyjnego zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Zaległość dochodzona w postępowaniu egzekucyjnym podlega zgodnie z art. 2 § 1 upea egzekucji administracyjnej. Przepis art. 1a pkt 12) lit. a) wymienia środki egzekucyjne, które mogą zostać zastosowane w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Wśród nich znajduje się zajęcie rachunków bankowych. Środkiem egzekucyjnym zastosowanym w niniejszej sprawie, jest właśnie takie zajęcie. Procedura jego stosowania została uregulowana w art. 80 do art. 86b upea. Organ egzekucyjny zajął rachunek bankowy, by doprowadzić do wykonania obowiązku wskazanego w treści tytułu wykonawczego (art. 7 § 2 upea).
W zawiadomieniu o zajęciu zostały oznaczone strony postępowania oraz wskazany organ egzekucyjny, podane numery tytułów wykonawczych, określona wysokość dochodzonej należności, a także zawarte pouczenie dla zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności. Zawiadomienie o zajęciu zostało sporządzone na prawidłowym formularzu, podpisane przez upoważnionego pracownika organu egzekucyjnego oraz doręczone zobowiązanemu i dłużnikowi zajętej wierzytelności. Wymogi formalne określone dla zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego wskazane w art. 80 do art. 86b upea zostały spełnione. Zobowiązany zaś nie podniósł w zażaleniu, na czym konkretnie nieprawidłowości w działaniach organu egzekucyjnego miałyby polegać.
Organ odwoławczy nie stwierdził zatem naruszenia przepisów prawa w zaskarżonym postanowieniu oraz odniósł się również do argumentu zobowiązanego podniesionego w skardze na czynność egzekucyjną i zażaleniu, tj. nie posiadania zobowiązań wobec wierzyciela. Organ ten wyjaśnił, że w trybie skargi z art. 54 upea na czynność egzekucyjną dopuszcza się jedynie badanie dokonanej czynności, a nie kwestii objętych innymi środkami prawnymi, tj. zarzutami na postępowanie egzekucyjne z art. 33 § 1 upea. Okoliczności, na które powołał się zobowiązany w skardze na czynności egzekucyjne i w zażaleniu mogły stanowić podstawę zarzutów. Postępowanie wszczęte skargą na czynności egzekucyjne stanowi w istocie fragment postępowania egzekucyjnego. W jego trakcie ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do zastosowanej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się natomiast w sprawach innych niż w/w.
Oznacza to, że nie orzeka się również w sprawie istnienia dochodzonej wierzytelności. Nie ma bowiem podstaw, by składaną w trybie art. 54 upea skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, przy pomocy którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku tego postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu skargowym, prowadzonym na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 05.05.2021 r. sygn. akt III FSK 91/21). Jak wynika z akt egzekucyjnych, zobowiązany skorzystał ze swojego uprawnienia i złożył zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne.
Zarzuty te były przedmiotem odrębnych postępowań zakończonych ostatecznymi postanowieniami Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dn. 30.06.2020 r. i z dn. 21.09.2020 r. Organ egzekucyjny słusznie zatem nie odniósł się w tym postępowaniu do argumentu nieistnienia obowiązku podniesionego w skardze na czynność egzekucyjną. Zarzuty zostały bowiem rozpatrzone w trybie im właściwym. Ocenił natomiast, że zajęcie rachunku bankowego nastąpiło zgodnie z przepisami prawa regulującymi procedurę zastosowania tego środka
Zobowiązany wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na w/w postanowienie, podnosząc, że rażąco narusza ono prawo i wniósł o jego uchylenie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.
Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszone w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Skarga jest uzasadniona, co prowadzi do uchylenia postanowień organów obu instancji.
Przedmiotem zaskarżonych rozstrzygnięć było oddalenie skargi na czynność egzekucyjną, tj. instytucję regulowaną w art. 54 § 3 upea.
Zaskarżone postanowienia organów obu instancji oddalających skargę są nieprawidłowe, albowiem wydane zostały przedwcześnie. Organ błędnie przyjęły, iż skarżący nie wyjaśnił w oparciu o jakie okoliczności składa skargę oraz że pismo skarżącego z 28.07.2021r. stanowi taką skargę, bez wezwania wnoszącego pismo do sprecyzowania swojego żądania, a także bez jakiejkolwiek analizy pisma w oparciu o okoliczności sprawy egzekucyjnej w której to pismo jest składane. Analiza taka wymagała chociażby wzięcia pod uwagę tego, że sprawa dotyczy mandatu karnego za wykroczenie drogowe, przyjętego przez skarżącego w listopadzie 2017r., kiedy z tytułu wykonawczego wprost wynika, iż może być dochodzony do 28.11.2020r., a generalnie kwestionowane przez skarżącego czynności egzekucyjne mają miejsce w lipcu 2021r.
Zatem wobec egzekucji mandatu za wykroczenie, w sprawie występuje znacznie krótszy okres dopuszczalnej egzekucji administracyjnej, bo ustawa wykroczeniowa przewiduje umorzenie kary, gdy od daty uprawomocnienia się mandatu minęły 3 lata. Już z samego pisma organu I instancji, stanowiącego odpowiedź organu po wniesieniu przez skrzącego zażalenia, wynika, iż dochodzone należności uległy przedawnieniu, stąd pismo skarżącego wskazujące na to że nie posiada żadnych zobowiązań i egzekucja narusza wobec tego prawo, mogło być co do zasady słuszne.
W poddanej sądowej kontroli sprawie organy pominęły powyższe okoliczności, nie wzywając do jakiekolwiek wyjaśnień w przedmiocie żądania. Powyższe naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ o ile w świetle art. 54 § 1 upea, skarga na czynności egzekucyjne stanowi, jak podały organy samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego, to jednak również z uwagi na jej charakter subsydiarny i komplementarny wobec innych środków prawnych, organy winny pismo skarżącego dogłębnie zanalizować i wezwać o sprecyzowania żądania. Błędnie i przedwcześnie organy skupiły się na zakwalifikowaniu pisma jako skargi na czynność egzekucyjną, w dodatku nieuzasadnioną żadnymi okolicznościami, pomijając, że o ile upea przewiduje inne środki zaskarżenia, jak np. zarzuty i takie skarżący już składał, to jednak złożył on zarzuty przy wszczęciu postępowania egzekucyjnego, kilka lat temu.
Obecnie skarżący może np. żądać umorzenia egzekucji z powodu przedawnienia, czy umorzenia kary, lecz zarzutu typowego po doręczeniu mu tytułu wykonawczego, złożyć nie może z powodu upływu terminu. Dodatkowo podstawą skargi na czynność egzekucyjną jest podjęcie czynności z naruszeniem ustawy. Pojęcie naruszenia ustawy jest pojemne i trudno kwestionować, że nie mieści się w nim podjęcie czynności w sytuacji, kiedy egzekucja podlega już umorzeniu z urzędu lub na wniosek, wobec wygaśnięcia należności.
Zaniechanie wyjaśnienia treści żądania zawartego w piśmie z 28.07.2021 r. spowodowało zatem przedwczesne wydanie w kontrolowanej sprawie postanowienia o oddaleniu skargi.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy uwzględnią ocenę prawną prezentowaną w niniejszym orzeczeniu.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy o p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a.