Uzasadnienie
Pismem nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 29 kwietnia 2011 r. skarżący Ł. C. wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 21 września 2009 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. od dochodów z nieujawnionych źródeł lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach.
Skarżący podał, że po otrzymaniu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego o oddaleniu zażalenia na postanowienie tutejszego Sądu odmawiające przyznania mu prawa pomocy oczekiwał na wezwanie do uzupełnienia braków fiskalnych skargi. Ostatecznie takiego wezwania nie otrzymał. O postanowieniu WSA w Krakowie z dnia 15 listopada 2010 r. w przedmiocie odrzucenia skargi dowiedział się dopiero z treści decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 8 kwietnia 2011 r., którą otrzymał w dniu 27 kwietnia 2011 r. Skarżący podał, że z uzasadnienia wymienionego postanowienia, dostępnego na stronach internetowej bazy orzecznictwa sądów administracyjnych, dowiedział się, że wezwanie do uiszczenia wpisu było dwukrotnie awizowane – w dniach 28 września i 6 października 2010 r. i jako nieodebrane, zostało zwrócone nadawcy.
Skarżący podniósł również, że nie otrzymał postanowienia odrzucającego jego skargę, a jedynie uzyskał w Sądzie informację, że także ono było dwukrotnie awizowane i jako nieodebrane zostało zwrócone do WSA w Krakowie. W ocenie skarżącego, problem z doręczaniem pism sądowych przez pocztę winien być potraktowany jako niezawiniona przyczyna uchybienia terminu. Podał, że do tej pory odbierał wszystkie pisma bowiem nie miał interesu, by ich nie odbierać. Skarżący zaznaczył, że pod wskazanym adresem zamieszkania, znajduje się także jego zakład pracy oraz mają siedzibę inne podmioty gospodarcze, co jednak nie powinno rzutować na prawidłowość doręczenia.
Postanowieniem z dnia 26 maja 2011 r. sygn. akt I SA/Kr 1639/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek skarżącego przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu.
Oceniając wniosek Sąd stwierdził, opierając się na twierdzeniach skarżącego, że wniosek został złożony w terminie, a wraz z jego wniesieniem dokonano także w terminie wpisu sądowego od skargi. W ocenie Sądu skarżący nie uprawdopodobnił jednakże, że nie dochował terminu do uiszczenia wpisu bez swej winy. Zdaniem Sądu, wezwanie do uiszczenia wpisu zostało skarżącemu doręczone w sposób prawidłowy. Sąd wskazał, że wezwanie do uiszczenia wpisu było dwukrotnie prawidłowo awizowane, a następnie zostało zwrócone. Postanowienie o odrzuceniu skargi również dwukrotnie awizowano, a następnie zwrócono Sądowi jako nieodebrane 16 grudnia 2010 r. Powyższe potwierdzać miały pieczęcie Urzędu Pocztowego w D. oraz adnotacje listonosza i pracowników poczty znajdujące się na druku zwrotnego potwierdzenia odbioru oraz na kopercie.
W ocenie Sądu, twierdzenia skarżącego o niedoręczeniu mu zawiadomień o nadejściu przesyłek i sugestia, że mogły one zostać doręczone innym podmiotom gospodarczym nie uprawdopodabniały winy urzędu pocztowego, który doręczył pisma prawidłowo. Sąd podkreślił, że jeżeli skarżący otrzymał postanowienie NSA z dnia 3 września 2010 r., II FZ 335/10 oddalające jego zażalenie na postanowienie odmawiające przyznania prawa pomocy, to powinien się liczyć z ewentualnością nadejścia (w krótkim terminie czasu) korespondencji związanej ze wszczętą sprawą.
Na skutek wniesionego zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2011 sygn. akt II FZ 412/11 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę tutejszemu Sądowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano, że Sąd pierwszej instancji winien ponownie ocenić czy skarżący uprawdopodobnił brak winy w niezachowaniu terminu do dokonania opłaty sądowej, biorąc pod uwagę wiarygodność twierdzeń skarżącego o nieotrzymaniu zawiadomienia o nadejściu korespondencji (w świetle treści potwierdzenia odbioru) i złożenie przez skarżącego reklamacji w urzędzie pocztowym a także jej ewentualny wynik. NSA przy tym zauważył, że w tej sprawie uszło uwadze Sądu pierwszej instancji, iż potwierdzenie odbioru wezwania do uiszczenia wpisu (k.113) nie zawiera żadnej informacji o miejscu pozostawienia zawiadomienia o nadejściu korespondencji. Nie wiadomo zatem, czy został zatem spełniony warunek, o którym mowa w art. 73 § 2 p.p.s.a.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu Sąd wystąpił do Centrum Poczty w S. o nadesłanie korespondencji w sprawie postępowania reklamacyjnego, a to z uwagi na twierdzenia skarżącego o jej zagubieniu (zawarte w odpowiedzi na wezwanie sądowe). Z dokumentów (wyjaśnień listonosza) miało wynikać, że korespondencja doręczana w dniu 28 września 2010r. i w dniu 15 listopada 2010r. została odebrana przez Ł. C. jedynie w części adresowanej na Kompleks C. Sp. z o.o. (której siedziba również znajdowała się w tym samym miejscu). W pozostałej części tj. przesyłka adresowana osobiście na Ł. C. została najprawdopodobniej na jego prośbę jedynie awizowana, co stanowiło nieprawidłowość w sposobie doręczania. Do dokumentacji dołączono kserokopie dokumentacji listonosza, gdzie w części potwierdzającej doręczenie przesyłek do Kompleks C. Sp. z o.o. znajdowały się czytelne podpisy skarżącego.
Skarżący w pisemnym stanowisku z dnia 12 grudnia 2011r. zaprzeczył powyższym faktom, a następnie po wyczerpaniu postępowania reklamacyjnego, pismem z dnia 14 lutego 2012r. przedstawił kolejne wyjaśnienia Poczty Polskiej S.A. (pismo [...]z dnia 13 lutego 2012r.), z których wynikało, że listonosz doręczający w dniach 28 września 2010r. oraz 15 listopada 2010r. przesyłki do Kompleksu C. Sp. z o.o. odebrał jedynie nieczytelne podpisy od osób odbierających korespondencję, a potem samodzielnie oznaczył tożsamość wpisując czytelnie imię i nazwisko właściciela. Tym samym, z uwagi na upływ czasu, listonosz przypuszczał (składając pisemne oświadczenie), że to Ł. C. osobiście odebrał powyższe przesyłki. W ponownym postępowaniu listonosz nie wykluczył, że w rzeczywistości były to inne osoby.
Poczta Polska S.A. wycofując się z poprzednich twierdzeń zawartych w piśmie z dnia 24 maja 2011r. nie uwzględniła jednak reklamacji wskazując na brak jednoznaczności twierdzeń listonosza opartych jedynie na przypuszczeniach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje
Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze. zm.) zwanej dalej "ppsa" - sąd na wniosek strony przywróci termin do dokonania czynności, jeżeli niedokonanie tej czynności w terminie nastąpiło bez winy strony. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu i należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu, o czym stanowi art. 87 § 1 i § 2 ww. ustawy. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie o czym stanowi art. 87 § 4 ppsa.
Dodatkowo należy zauważyć, że w ponownie prowadzonym postępowaniu na skutek uchylenia wydanego w sprawie postanowienia, sąd pierwszej instancji związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z art. 190 zdanie pierwsze w zw. z art.197 §2 ppsa.
W wydanym w sprawie postanowieniu II FZ 412/11 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że art. 73 p.p.s.a. pozwala na przyjęcie tzw. fikcji doręczenia po spełnieniu wskazanych w nim warunków. Przepis ten ma zapobiegać uchylaniu się przez stronę od negatywnych skutków doręczenia. Jednocześnie jednak nie może on być interpretowany w sposób, który narusza zaufanie jednostki do państwa i prawa. Z tych względów przyjmuje się, że warunki pozwalające na przyjęcie domniemania doręczenia przesyłki (o którym mowa w art. 73 § 4 ppsa) muszą być przestrzegane rygorystycznie (por. postanowienie NSA z dnia 7 października 2010r., I OSK 1653/10). Jednym z warunków przyjęcia fikcji doręczenia jest umieszczenie zawiadomienia o nadejściu pisma w jednym z miejsc wskazanych w art. 73 § 2 ppsa. Aby możliwe było sprawdzenie, czy czynność ta dokonana została prawidłowo, konieczne jest uczynienie przez doręczyciela na zwrotnym potwierdzeniu odbioru informacji, gdzie pozostawił zawiadomienie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2002r., I CKN 861/00).
W rozpoznawanej sprawie skierowane do skarżącego wezwanie do uiszczenia wpisu było dwukrotnie awizowane – dnia 28 września 2010 r. oraz dnia 6 października 2010 r.
Sąd uznał, opierając się na twierdzeniach skarżącego o dacie powzięcia wiadomości (z uzasadnienia decyzji Dyrektora Izby Skarbowej doręczonej dnia 27 kwietnia 2011r.), że wniosek został złożony w terminie, o którym mowa w ww. art. 87 § 1 ppsa, a i czynność której uchybiono (opłacony wpis w kwocie 2 000 zł) również została (do wniosku dołączono kserokopie przelewu) dokonana w terminie.
Jednocześnie, w ocenie Sądu, skarżący uprawdopodobnił, że wystąpiły okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu. Według skarżącego wina niedokonania wpłaty w terminie leżała po stronie urzędu pocztowego, wobec nieprawidłowego doręczenia awiza.
Z poczynionych przez Sąd ustaleń wynika, że brak jest jakichkolwiek informacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru o miejscu pozostawienia zawiadomienia o nadejściu wezwania (k.113), jak tego wymaga art. 73 ppsa – na co zwrócił również uwagę orzekający w sprawie naczelny Sąd Administracyjny. Na formularzu zwrotnego potwierdzenia odbioru wskazano jedynie, że przesyłkę pozostawiono w Urzędzie Pocztowym.
W oparciu o treść ww. pisma Poczty Polskiej S.A. z dnia 13 lutego 2012r. Sąd uznał za niewiarygodne złożone pierwotnie pisemne oświadczenie listonosza M. M., który stwierdził na wstępie tego oświadczenia, że nie pamięta sytuacji jaka miała miejsce podczas doręczania skarżącemu korespondencji w dniu 28 września 2010 r. a następnie opisał szczegółowo okoliczność doręczenia podając przy tym, że przesyłki zaadresowane na nazwisko skarżącego "prawdopodobnie" zaawizował na jego prośbę do odbioru w Urzędzie Pocztowym D., natomiast przesyłki adresowane na adres siedziby skarżącego, skarżący odebrał osobiście.
Sąd wziął również pod uwagę, że ostatecznie listonosz przyznał, że samodzielnie umieścił czytelne oznaczenia imienia i nazwiska Ł. C. przy nieczytelnych podpisach osób odbierających korespondencję w imieniu Kompleks C. Sp. z o.o., a nadto, że w aktach sprawy znajdowały się pocztowe dowody zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 38, 43), gdzie odręczny (w znacznej mierze czytelny) podpis Ł. C. odbiegał znacząco od nieczytelnych parafek osób odbierających korespondencję w imieniu Kompleks C..Sp. z o.o.
Podkreślić należy, że doręczenie zastępcze nie może być traktowane jako zamknięcie drogi do sądowej ochrony interesów strony, przy istniejącej w procedurach instytucji przywrócenia terminu, z której to instytucji skarżący w niniejszej sprawie skorzystał.
Zatem, w okolicznościach niniejszej sprawy należy uznać, że skarżący uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak jego winy w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi.
Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 86 § 1 ppsa orzeczono jak w sentencji.