Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 20.10.2008r. nr [...], w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach, w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005r. w kwocie 143 177 zł.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku oraz zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów A. K. ur. w 1940 r. od stycznia 2009r. mieszka u swojej siostry Z. M., W związku ze stanem zdrowia wymaga bowiem stałej opieki. Jak podaje strona skarżąca jedynym źródłem jej dochodu jest emerytura w wysokości 1200,54 zł. miesięcznie, netto, która w całości jest wydawana na: jedzenie – 400 zł., opiekę lekarską – 200 zł., lekarstwa – 200 zł. opłatę za telefon kom. – 100 zł., baterie do aparatu słuchowego – 70 zł., baterie do słuchawek – 70 zł., opłatę za przejazdy – 100 zł., pozostałe drobne wydatki – 60 zł. Podnosi również, że dom w B. podarowała siostrze, gdyż nie była w stanie go utrzymać ani samodzielnie w nim mieszkać.
Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r.
Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84)
Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...)
W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma jednak analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Norma ta wskazuje, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Analiza przesłanych przez stronę skarżąca dokumentów, w szczególności zaświadczenia z [...] Bank S.A. - zestawienie operacji za okres od [...].11.2008r. do [...].03.2009r. budzi wątpliwości co do wysokości jej dochodów i sposobu ich wydatkowania. Sama kota świadczenia emerytalnego nie jest kwestionowana. Śledząc transakcje strony skarżącej na koncie w [...] Bank S.A. uwidacznia się jednak niezrozumiały fakt.
Jak twierdzi strona skarżąca jedynym jej źródłem dochodu jest emerytura, którą wydatkuje w całości na utrzymanie. Tymczasem świadczenie, które wpłynęło na konto A. K. dnia [...].12.2008r. nie było przez nią wykorzystywane do dnia [..].03.2009r. co więcej nie były też dokonywane żadne wypłaty z tego konta a jego stan na dzień [...].03.2009r. wynosił 919,83 zł.
Sytuacja ta wskazuje, iż strona skarżąca musi posiadać inne źródła dochodów skoro jej miesięczne koszty utrzymania wynoszą jak podała ok. 1200 zł. a przez dwa miesiące nie wypłaciła nawet części emerytury na pokrycie tych kosztów.
Biorąc pod uwagę w/w okoliczności trzeba stwierdzić, iż w badanym przypadku nie można w sposób rzeczywisty określić relacji wydatków do dochodów strony skarżącej, co stanowi podstawę oceny jej zdolności płatniczych. W tej sytuacji, mając na względzie fakt, iż to właśnie na stronie skarżącej spoczywa obowiązek wykazania niemożności ponoszenia kosztów związanych z procesem stwierdzić należy iż, A. K., nie wykazała przesłanek warunkujących przyznanie jej prawa pomocy.
W związku z tym żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie a rozpatrywany wniosek należało oddalić na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt. 2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz.1270).