Uzasadnienie
W przedmiotowej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi wobec J. K. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 1.02.2001r nr [...]. Postępowanie, jak wynika z akt, dotyczy zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych w wysokości 23.072,70 zł na podstawie decyzji Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 30.11.2000r. nr [...]
Pismem z dnia 10.03.2009r. J. K. zwróciła się o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego i zwrot nadpłaconych kwot wraz z odsetkami. Uzupełniając powyższy wniosek stosownie do pism z dnia: 12.03.2009r, 27.03.2009r, 30.03.2009r, 03.04.2009r, 15.04.2009r, wskazała, iż przedmiotowa zaległość uległa przedawnieniu oraz, że brak jest podstaw do przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego z przedmiotu hipoteki w związku ze spłatą całej należności.
Postanowieniem z dnia 6 maja 2009r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając na podstawie art. 59 ust. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 229 z 2005 r. poz. 1954 ze zm.) odmówił umorzenia w/w postępowania egzekucyjnego obejmującego zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie: 12.445,01 zł.
W uzasadnieniu organ wskazał, że zaległość, zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 19 grudnia 1980r. o zobowiązaniach podatkowych nie uległa przedawnieniu. Stwierdzając termin przedawnienia uwzględniono datę zastosowania skutecznie środka w postaci zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie tj. 12.03.2002r. (data odbioru zawiadomienia przez pracodawcę). W myśl art. 30 ust 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych przedawnienie biegnie na nowo po każdym przerwaniu nie dłużej jednak niż przez dalsze 5 lat. Na tej podstawie ustalono, że termin przedawnienia, kiedy możliwe było stosowanie wszelkich dostępnych środków egzekucyjnych upłynął 12.03.2007r. Prowadzenie po dniu 12.03.2007 r. postępowania egzekucyjnego z wynagrodzenia za pracę było niedopuszczalne, a zatem zawiadomieniem z dnia 30.03.2009r nr [...] organ dokonał uchylenia zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanej. Obecnie zobowiązanie to może być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki.
Na powyższe postanowienie J. K. złożyła zażalenie zarzucając:
- - brak uwzględnienia faktu, iż wymagalność w/w należności została pozbawiona skuteczności prawnej z powodu uregulowania kwoty przewyższającej wartość zabezpieczenia hipoteką kaucyjną,
- - błędne interpretowanie podstawowych pojęć tzw. definicyjnych z zakresu prawa (w tym art. 59 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej)
- - brak jednoznaczności w zakresie oznaczania przedmiotu postępowania egzekucyjnego.
Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 14 września 2009r. Nr [...], działając na podstawie art. 23 § 1 i § 4 pkt 1, art. 17 §1 i art. 18 w związku z art. 59 ustawy z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) oraz działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. - utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż w przedmiotowym postępowaniu organy obowiązane były "do chociażby sprawdzenia, czy obowiązek objęty tytułem wykonawczym nie wygasł. Jeżeli zaś organy tego nie uczyniły, przedwczesne byłoby wydanie postanowienia o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego".
Dalej organ odwoławczy podzielił ustalenia organu I instancji oraz wskazał, iż zobowiązanie podatkowe może być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki kaucyjnej w kwocie 23.072,70zł - na którą składają się kapitał 12.445,01 zł. i odsetki 10.627,69zł (wysokość odsetek jest ograniczona i stanowi różnicę pomiędzy kwotą należności głównej a wartością hipoteki kaucyjnej).
Odnosząc się do zarzutów organ podał, że w postępowaniu egzekucyjnym w administracji stosuje się przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz odpowiednio przepisy k.p.a. (art. 18 w/w ustawy). Nie mają tu więc zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej. W związku z powyższym zarzuty dotyczące naruszenia w niniejszej sprawie wymienionych w zażaleniu przepisów ustawy Ordynacja podatkowa są bezpodstawne.
Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła J. K., zarzucając:
- 1. naruszenie przepisów o hipotece kaucyjnej, w tym art. 102 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece,
- 2. brak wskazania kwoty już pobranej przez Urząd Skarbowy oraz nie uwzględnienie terminu przedawnienia zobowiązania tj. 12.03.2007r., a tym samym uniemożliwienie weryfikacji kwoty zobowiązania zabezpieczonego hipoteką kaucyjną,
- 3. brak spójności w decyzjach pomiędzy wskazywanymi przepisami prawa cywilnego, podatkowego i administracyjnego,
- 4. brak uwzględnienia faktu, iż "z powodu trybu skargi sądowej (NSA w Krakowie, sygn. akt: I SA/Kr 1467/01) egzekucję z majątku podatnika (nieruchomości) można prowadzić tylko i wyłącznie na podstawie klauzuli wykonalności (tytułu wykonawczego) do prawomocnego wyroku Sądu w drodze postępowania nazywanego egzekucją w administracji".
Uzasadniając powyższe zarzuty skarżąca wskazała m.in., iż do dnia 12.03.2007r. uregulowała całość zaległości zabezpieczonej wpisem hipoteki kaucyjnej.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności lub niezgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, umorzenie podatku jako żądanego bez właściwej podstawy prawnej oraz nie posiadającego ważnego prawnie zabezpieczenia hipotecznego na nieruchomości [...], umorzenie postępowania egzekucyjnego w zakresie dochodzenia podatku na rzecz Skarbu Państwa oraz zasądzenie kosztów prawem przypisanych na rzecz skarżącej.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W szczególności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" p.p.s.a. sąd uchyla akt administracyjny w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu organy podatkowe dopuściły się w kontrolowanej sprawie naruszenia przepisów postępowania o takim właśnie charakterze, co miało wpływ na wynik sprawy i skutkuje uchyleniem zaskarżonego postanowienia, jak również poprzedzającego go postanowienia organu I instancji.
Przede wszystkim organy naruszyły w sposób istotny treść art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. w zw. z art. 18 oraz art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Pośrednio w związku z naruszeniem powołanych wyżej przepisów organy naruszyły wskazaną w art. 8 k.p.a. zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.
Przedmiotowa sprawa dotyczyła umorzenia postępowania egzekucyjnego w związku ze stosownym wnioskiem skarżącej. Organy wskazały na przesłanki umorzenia określone w art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stwierdzając iż nie zostały one spełnione. Zgodnie natomiast z treścią art. 59 § 1 pkt 2 wskazanej ustawy postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. W ocenie Sądu organy egzekucyjne, pomimo wyraźnie zgłaszanych przez skarżącą zarzutów, nie zbadały w sposób należyty, czy przedmiotowy obowiązek, wynikający z decyzji Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 30.11.2000r. nr [...], nie wygasł z powodu ściągnięcia całej należności. Z uzasadnień postanowień wynika, iż organy zajmowały się głównie kwestią przedawnienia oraz podstawami stosowania określonych środków egzekucyjnych w związku z upływem terminu przedawnienia.
Tymczasem z akt administracyjnych wynika, iż organy te miały poważne wątpliwości przede wszystkim co do pierwszorzędnej kwestii - uregulowania przez skarżącą całej zaległości – ściągnięcia w postępowaniu egzekucyjnym kwoty przewyższającej wartość zabezpieczenia hipoteką kaucyjną. Powyższe wynika z pism datowanych od 12-16.11.2009r., stanowiących korespondencję pomiędzy organem odwoławczym oraz organem I instancji, prowadzoną już po wydaniu przedmiotowych postanowień. Z treści powyższej korespondencji wynika również, że organ I instancji nie udzielił jednoznacznej i wyczerpującej odpowiedzi na wątpliwości wyrażone w piśmie organu odwoławczego z dnia 16.11.2009r. Odpowiedź stanowi jedynie powtórzenie twierdzeń zawartych w uzasadnieniu postanowienia organu I instancji. Brak jest w nim odniesienia do głównych wątpliwości w zakresie wysokości ściągniętych należności i podstaw umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Powyższe okoliczności w sposób ewidentny wskazują na naruszenie wskazanej w art. 8 k.p.a. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów podatkowych. Niedopuszczalnym jest bowiem wydanie postanowienia o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego w przypadku powziętej przez organy egzekucyjne wątpliwości w zakresie ściągnięcia należności. Zaakcentować przy tym należy, że zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na weryfikację ustaleń organu w zakresie wysokości należności głównej oraz odsetek odpowiadających dokładnie kwocie zabezpieczonej hipoteką.
Organ, rozpatrując ponownie wniosek skarżącej, powinien zbadać przesłanki umorzenia z art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności wyjaśnić wszelkie wątpliwości w zakresie wygaśnięcia obowiązku podatkowego w związku ze ściągnięciem należności, w tym precyzyjnie wskazać przebieg dotychczasowego postępowania egzekucyjnego i wysokość ściągniętych dotychczas sum.
Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. "c" p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a.
O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.