Uzasadnienie
Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku PPH "P" sp. z o. o. w M. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 11.06.2015r. o nr: [...] oraz [...] wystawionych na należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Powyższe tytuły wykonawcze zostały wydane na podstawie dokumentu (deklaracji), o którym jest mowa w art. 3a § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: upea). Egzekucję wszczęto w dniu 15.06.2015r. doręczając spółce odpisy tytułów wykonawczych.
PPH "P" sp. z o. o. pismem z dnia 22.06.2015 r. wniosła zarzuty na postępowanie egzekucyjne podnosząc niedopuszczalność egzekucji prowadzonej na podstawie art. 3a u.p.e.a. tj. naruszenie art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Ponadto strona podniosła, że organ egzekucyjny nie wydał postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 w związku z toczącym się postępowaniem o umorzenie należności.
Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, wydał w dniu 30.06.2015 r. postanowienie nr [...], zawieszające postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów, a postanowieniem z dnia 3.07.2015r. nr [...] odmówił uznania zasadności zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. W uzasadnieniu postanowienia o odmowie uznania zarzutów, organ egzekucyjny zwrócił uwagę, że zarzut błędnej podstawy prawnej wystawionych tytułów wykonawczych jest nieuzasadniony, gdyż postępowanie egzekucyjne w stosunku do należności objętych w/w tytułami wykonawczymi prowadzone jest na podstawie deklaracji rozliczeniowych złożonych przez płatnika składek, zgodnie z art. 3a § 1 u.p.e.a.
Natomiast celem wydania decyzji z dnia 14.05.2015r. nr [...] obejmującej okres zadłużenia od [...]. do [...] było dokonanie zabezpieczenia należności z tytułu składek poprzez wpis hipoteki do księgi wieczystej nieruchomości.
Dyrektor Izby Skarbowej, postanowieniem z dnia 4.08.2015r. nr [...] uchylił postanowienie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, że podane podstawy prawne w sentencji zaskarżonego postanowienia były niewystarczające i wymagały rozszerzenia o art. 33 u.p.e.a.
Po ponownym rozpatrzeniu zarzutów strony, Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, postanowieniem nr [...] z dnia 18.08.2015r. ponownie odmówił uznania zarzutu niedopuszczalności egzekucji (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.) za uzasadniony.
Na powyższe postanowienie PPH "P" sp. z o. o. złożyła zażalenie zarzucając:
- - naruszenie art. 33 § 1 pkt. 6 w zw. z art. 3 § 1 oraz art. 3a § 2 u.p.e.a. poprzez uznanie, że prawidłowym było wszczęcie egzekucji administracyjnej na podstawie zaskarżonych tytułów wykonawczych [...], podczas gdy wszczęcie egzekucji na ich podstawie byto niedopuszczalne z uwagi na istnienie decyzji Nr [...], znak sprawy: [...] która stanowi podstawę do wszczęcia egzekucji;
- - naruszenie art. 34 § 4 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie postanowienia o odmowie uznania zarzutów, podczas gdy właściwym było wydanie postanowienia o uwzględnieniu zarzutów i umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 oraz 10 u.p.e.a.;
- - naruszenie art. 29 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 7 i art. 59 § 4 u.p.e.a. poprzez ich niezastosowanie i nie umorzenie z urzędu postępowania;
- - naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 kpa w zw. z art. 56 § 1 pkt 5 oraz art. 18 u.p.e.a. poprzez ich nie zastosowanie i nie zawieszenie postępowania egzekucyjnego.
Strona skarżąca wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji i zasądzenie kosztów.
Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 21 września 2015r. nr [...], na podstawie art. 34 w zw. z art. 33, art. 17 i art. 18 oraz art. 23 § 4 pkt 1 u.p.e.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 kpa, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu postanowienia podano, iż postępowanie egzekucyjne w stosunku do należności objętych w/w. tytułami wykonawczymi prowadzone jest na podstawie deklaracji rozliczeniowych złożonych przez płatnika składek, zgodnie z art. 3a § 1 u.p.e.a. Z akt rozliczeniowych spółki wynika, że wszczęcie egzekucji zostało poprzedzone doręczeniem upomnień przedegzekucyjnych. Wbrew stwierdzeniom stawianym przez spółkę w zarzutach, decyzja z dnia 14.05.2015r. - określająca łączne zobowiązanie z tytułu składek, nie może stanowić podstawy egzekucji, gdyż nie jest prawomocna, z uwagi na złożone odwołanie do sądu. Z kolei kwestie podnoszone przez stronę w punkcie 2 i 3 zażalenia odnoszą się również do zarzutu niedopuszczalności egzekucji (art. 33 § 1 pkt 6), który był już przedmiotem rozpatrzenia w niniejszym postępowaniu.
W zakresie zarzutu braku zawieszenia postępowania egzekucyjnego (pkt 4), a tym samym (zdaniem strony) naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 kpa w zw. z art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. oraz 18 u.p.e.a. należy on do zarzutów wymienionych w art. 33 § 1 u.p.e.a.
PPH "P" sp. z o. o. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższe postanowienie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 33 § 1 pkt. 2 w zw. z art. 3 § 1 oraz art. 3a § 2 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż w przypadku zaistnienia w obrocie prawnym decyzji znak sprawy: [...] określającej zadłużenie z tytułu przedmiotowych składek możliwe jest wszczęcie egzekucji, co do tych samych należności na podstawie tytułów wykonawczych szczegółowo wymienionych w zaskarżonym postanowieniu z uwagi brak prawomocności decyzji, co w konsekwencji spowodowało wszczęcie i prowadzenie egzekucji, pomimo braku wymagalności egzekwowanego obowiązku i nieuwzględnienie zarzutu skarżącej spółki w tym zakresie. W ocenie strony skarżącej wszczęcie egzekucji było niedopuszczalne z uwagi na istnienie w/w decyzji.
Strona skarżąca zarzuciła także naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy:
- - art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa w zw. z art. 34 § 4 u.p.e.a. - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wydanie postanowienia o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia, podczas gdy właściwym było wydanie postanowienia o uwzględnieniu zarzutów i umorzeniu postępowania egzekucyjnego;
- - art. 29 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 i 7 i art. 59 § 4 u.p.e.a. poprzez ich niezastosowanie i nie umorzenie z urzędu postępowania;
- - art. 56 § 3 u.p.e.a. poprzez nie wydanie postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Skarga jest uzasadniona.
Przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie było postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego w zakresie odmowy uznania zasadności zarzutu niedopuszczalności egzekucji prowadzonej na podstawie art. 3a u.p.e.a. z uwagi na wydanie przed wszczęciem egzekucji na podstawie tego przepisu, decyzji administracyjnej określającej wysokość zobowiązania z tytułu należnych składek na ubezpieczenie społeczne z te same okresy (decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 14 maja 2015r. znak: [...] – k. 41 akt adm.).Organy egzekucyjne przyjęły natomiast, że sporne tytuły wykonawcze zostały wydane na podstawie deklaracji złożonych przez skarżącą spółkę.
Istota sporu dotyczy zatem rozstrzygnięcia, czy było zgodne z prawem tj. z art. 3a u.p.e.a. wystawienie tytułów wykonawczych w oparciu o złożone przez stronę skarżącą deklaracje, w sytuacji, gdy w obrocie prawnym funkcjonowała już decyzja określająca wysokość zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okresy tożsame z następnie wystawionymi na podstawie deklaracji tytułami wykonawczymi.
Jak stanowi art. 3a u.p.e.a. w zakresie składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się również egzekucję administracyjną, jeżeli wynikają one z deklaracji rozliczeniowej złożonej przez płatnika składek na ubezpieczenie społeczne. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odnosi się jednak do zasadniczego sposobu egzekucji na podstawie decyzji administracyjnej, co wynika z art. 2, jak i art.
3. Wykładnia systemowa wewnętrzna tych przepisów oraz art. 3a u.p.e.a. prowadzi do wniosku, że egzekucji administracyjnej podlegają wymienione w tych przepisach podatki, opłaty i inne należności, gdy wynikają one z decyzji administracyjnej (art. 2 § 1 pkt 1 w zw. z art. 3 § 1). Ustawa jednocześnie w art. 3a dopuszcza możliwość egzekwowania obowiązków na podstawie deklaracji, jednakże - w ocenie sądu - tylko w sytuacji, gdy nie została wydana decyzja w sprawie określenia wysokości zobowiązania. O takim rozumieniu w/w. przepisów przesądza użyty w art. 3a ustawy zwrot "również". Należy ponadto zaakcentować, że z art. 83 w zw. z art. 46 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych wynika obowiązek organu ubezpieczeń społecznych wydania decyzji w zakresie nieopłaconych składek i ich poboru. Skoro skarżąca spółka nie uregulowała należności wynikających z deklaracji to spowodowało to wydanie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 14 maja 2015r. znak: [...]. Oznacza to, że zobowiązanie wykazane w deklaracji nie stanowiło podstawy egzekwowania należnego obowiązku, ale wcześniej wydana decyzja z 14 maja 2015r., pomimo, że nie była jeszcze prawomocna.
Z uwagi na powyższe zasadna jest konkluzja, że w sytuacji, gdy zostanie wydana decyzja w trybie art. 83 w zw. z art. 46 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych podstawy wystawienia tytułu wykonawczego nie może stanowić art. 3a § 1 pkt 1 p.p.s.a. W takim bowiem przypadku, obowiązek nie wynika ze złożonej deklaracji, ale z decyzji administracyjnej, a to oznacza, że podlega egzekucji w trybie art. 3 § 1 w zw. z art. 2 § 1 pkt 1 p.p.s.a., a nie 3a u.p.e.a. (por. co do zobowiązań podatkowych wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14 marca 2012 r., I SA/Gl 667/11, LEX nr 1143465; podobnie wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 18 kwietnia 2013 r., I SA/Rz 264/13, LEX nr 1316549).
Przesądzenie powyższej kwestii rozstrzyga o zasadności skargi. Skoro bowiem, wystawienie tytułów wykonawczych nastąpiło w oparciu o deklaracje, a nie decyzję administracyjną, która istniała w dniu wystawienia tytułów wykonawczych, to zgodnie z art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. egzekucja była niedopuszczalna (istnienie takiej decyzji wyłącza możliwość wydania uproszczonego tytułu wykonawczego). Stąd podniesiony zarzut niedopuszczalności egzekucji winien być przez organy uwzględniony.
Mając powyższe na uwadze sąd orzekł w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy o p.p.s.a. w zw. z art. 135 tejże, uchylając zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.
O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy o p.p.s.a.