Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek A.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 24.09.2012r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz akt sprawy A.W. ur. w 1956r. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Z żoną M. W. pozostaje w faktycznej separacji i małżonkowie mieszkają osobno. Wnioskodawca cierpi na dolegliwości związane z kręgosłupem, nadciśnienie tętnicze, cukrzycę, dnę moczanową oraz łuszczycę. Lekarz orzecznik ZUS stwierdził w stosunku do niego całkowitą niezdolność do pracy do dnia 30.04.2012r.
A. W. otrzymuje rentę, która po potrąceniach wynosi 761,16 zł., miesięcznie, netto. Jego miesięczne koszty utrzymania obejmują: czynsz – 330 zł., opłatę za energię elektryczną – 80 zł., opłatę za gaz – 50 zł., koszty leków – 80 zł. Wnioskodawca w celu zaspokojenia bieżących potrzeb zmuszony był zaciągnąć dwie pożyczki; w PKO BP S.A. i w Alior Banku S.A., w kwocie 1500 zł., każda. Łączna suma rat z tego tytułu wynosi natomiast 250 zł.,
A. W. wraz z żoną jest współwłaścicielem (wspólność ustawowa majątkowa małżeńska) lokalu mieszkalnego o pow. 53,21 m2 znajdującego się w K. przy ul. K. Nieruchomość ta obciążona jest hipoteką przymusową w kwocie 62 122,53 zł. na rzecz ZUS.
Strona skarżąca nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Przedmiotowy wniosek wymaga osobnego odniesienia się do kwestii zwolnienia od kosztów sądowych a osobnego do problemu ustanowienia adwokata.
Zgodnie z art.239 pkt1) lit e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne dotyczy odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.
Trzeba je więc zaliczyć do katalogu spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. W związku z tym dalsze prowadzenie incydentalnego postępowania o zwolnienie od kosztów sądowych uznać należy za bezprzedmiotowe. Zwolnienie takie obowiązuje już bowiem z mocy samej ustawy.
W rezultacie więc, złożony wniosek, jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia pełnomocnika. Przesłanką wymagającą oceny jest wobec tego fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów jego wynagrodzenia, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r., sygn. akt. FZ 794/04). Zdaniem orzekającego sytuacja A. W. uzasadnia stwierdzenie, iż konieczność poniesienia przez niego kosztów wynagrodzenia fachowego pełnomocnika spowodowałaby uszczerbek tego typu i pogorszyłaby jego warunki bytowe.
A. W. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jest osobą schorowaną i aktualnie niezdolną do pracy. Otrzymuje wprawdzie stały dochód w postaci renty, po potrąceniach, wynikających z toczącego się postępowania egzekucyjnego świadczenie to jest na tyle niskie, że zmuszony był zaciągnąć pożyczki, żeby pokrywać bieżące wydatki. Nie posiada też żadnych oszczędności, czy przedmiotów wartościowych. Stąd też, należy stwierdzić, iż konieczność opłacenia pełnomocnika zagroziłaby egzystencji wnioskodawcy a wręcz uniemożliwiłaby realizację jego podstawowych potrzeb życiowych.
Biorąc pod uwagę powyższe orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.
- 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz.270) oraz na podstawie art. 161§1 pkt.
- 3) w zw. z art. 258§1 i §3 w/w ustawy.