Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika, w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 17.09.2013r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oraz rozstrzygnięcia w części dotyczącej odsetek za zwłokę i należnych kosztów upomnień od nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, FUS, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów M.G. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną D.G. ur. w 1963r. i córką A.G. ur. w 1990r.
D.G. zatrudniona jest na podstawie umowy o pracę jako krawcowa i otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości 1181, 38 zł., miesięcznie, netto. W 2012r. uzyskała z tego tytułu dochód w kwocie 16 331,28 zł. A.G. również zatrudniona jest na podstawie umowy o pracę na stanowisku pracownika produkcyjnego i jej miesięczne wynagrodzenie wynosi 1181, 38 zł., netto, a w 2012r. uzyskała dochód w wysokości 16 330 zł. M.G. zajmuje się prowadzeniem gospodarstwa rolnego, z którego dochód w 2012r. kształtował się na poziomie 2140 zł. Z przedmiotowego gospodarstwa rodzina uzyskuje owoce, warzywa i mięso.
Miesięczne wydatki rodziny związane z bieżącymi potrzebami obejmują: opłatę za wodę – ok. 60 zł., opłatę za gaz – ok. 30 zł., opłatę za energię elektryczną – ok. 300 zł., opłatę za telefon i internet – ok. 100 zł., ubezpieczenie w KRUS – ok. 125 zł., podatki i opłaty za odpady komunalne – 20 zł., koszty dojazdów D.G. do pracy – 150 zł., koszty żywności – ok. 300 zł., koszty opału na zimę – ok. 150 zł. Ponadto rodzina ponosi wydatki związane z zakupem odzieży i bieżącą opieką medyczną.
Córka A.G. ze swojej pensji opłaca natomiast studia magisterskie w K. (czesne – 450 zł.), koszty dojazdów na uczelnię i noclegów w wysokości 150 zł. oraz koszty dojazdów do pracy w wysokości 150 zł. Pomaga również w utrzymaniu rodziny i częściowo spłaca zadłużenie M.G.
Małżonkowie są współwłaścicielami, na zasadach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej ½ części gospodarstwa położonego w M., Gmina K., o pow. 2,7 ha zabudowanego domem o pow. 144 m2 i budynkami gospodarczymi o pow. 202 m2. Właścicielem drugiej połowy w/w nieruchomości jest D.G..
Przedmiotowa nieruchomość obciążona jest hipotekami przymusowymi zwykłymi w kwotach: 101 350,80 zł., 14 714,30 zł., 11 159,80 zł.,15 334,70 zł. na rzecz Skarbu Państwa – Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Strona skarżąca nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz.270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Przedmiotowy wniosek wymaga osobnego odniesienia się do kwestii zwolnienia od kosztów sądowych a osobnego do problemu ustanowienia pełnomocnika.
Zgodnie z art.239 pkt1) lit e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne niewątpliwie należy zaliczyć do katalogu spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. W związku z tym dalsze prowadzenie incydentalnego postępowania o zwolnienie od kosztów sądowych należy uznać za bezprzedmiotowe. Zwolnienie takie obowiązuje już bowiem z mocy samej ustawy.
W rezultacie więc, złożony wniosek, jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia pełnomocnika. Przesłanką wymagającą oceny jest wobec tego fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów jego wynagrodzenia, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zdaniem orzekającego sytuacja M.G. uzasadnia stwierdzenie, iż konieczność poniesienia przez niego kosztów wynagrodzenia fachowego pełnomocnika spowodowałaby pogorszenie warunków bytowych rodziny. On sam praktycznie nie uzyskuje stałych dochodów. Utrzymanie całej trójki, w przeważającej mierze, uzależnione jest natomiast od zarobków D.G. i A.G., które nie są wysokie. Ponadto warto też zauważyć, iż córka ze swojej pensji pokrywa wszelkie koszty związane ze studiowaniem w K. Wymieniona wyżej nieruchomość będąca współwłasnością małżonków obciążona jest z kolei czterema hipotekami, co znacznie obniża jej wartość. Rozpatrywanie zdolności płatniczych strony skarżącej w aspekcie ewentualnej zdolności kredytowej M.G. nie jest więc, w takiej sytuacji, zasadne. Przede wszystkim ze względu na zmniejszoną wartość nieruchomości ale również ze względu na fakt braku w późniejszym okresie możliwości spłaty ewentualnego kredytu czy pożyczki przez wnioskodawcę.
Biorąc pod uwagę powyższe orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.
- 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz.270 z p. zm.) oraz na podstawie art. 161§1 pkt.
- 3) w zw. z art. 258§1 i §3 w/w ustawy.