Uzasadnienie
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Syndyk Masy Upadłości Fabryki "F" S.A. w upadłości likwidacyjnej zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Uzasadniając wniosek Syndyk wskazał, że ustalona przez organy administracji publicznej należność podatkowa jest znaczna (półtora miliona złotych) i masa upadłości aktualnie nie posiada środków na zapłatę wskazanego w decyzji zobowiązania. W związku z faktem, że daniny publiczne powstałe pod ogłoszeniu upadłości stanowią koszty postępowania upadłościowego i powinny być realizowane na bieżąco z funduszu masy upadłości, syndyk zmuszony będzie do wypłacenia na rzecz organu podatkowego wszystkich wolnych środków (które z pewnością nie pokryją należności podatkowej) i w efekcie będzie musiał umorzyć postępowanie upadłościowe na zasadzie art. 361 ust. 1 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze, gdyż nie pozostanie mu już środków na dalsze prowadzenie postępowania upadłościowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Stosownie do art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 dalej jako p.p.s.a.), po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że w art. 61 § 3 ustawy p.p.s.a. chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2012 r. sygn. akt II OZ 1131/12, z dnia 4 lipca 2012 r. sygn. akt II FZ 456/12; dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Nadto zauważyć należy, że przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. został tak skonstruowany, iż ciężar wykazania, że okoliczności w nim wskazane istotnie zaistniały, spoczywa na osobie wnioskującej o ochronę tymczasową. Żądając wstrzymania wykonania decyzji, strona ma obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie decyzji jest zasadne z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Na stronie skarżącej spoczywa zatem obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2013 r. sygn. akt II FZ 683/13).
W sytuacji, gdy, tak jak w niniejszej sprawie, chodzi o decyzję rodzącą obowiązek zapłaty konkretnej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenie majątkiem podatnika, koniecznym jest wykazanie konkretnych przesłanek wskazujących na trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2010 r., sygn. akt I FZ 481/09). Innymi słowy, aby możliwe było wstrzymanie wykonania decyzji podatkowej podatnik musi wykazać, że w związku z wykonaniem decyzji nastąpią kwalifikowane skutki o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Rozpoznając złożony w przedmiotowej sprawie wniosek zauważyć należy, że Syndyk jako zasadniczy argument przemawiający za wstrzymaniem wykonania decyzji wskazał obawę umorzenia postępowania upadłościowego na podstawie art. 361 ust. 1 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze - w przypadku wykonania decyzji - a to z tego względu, że po uiszczeniu należności wynikającej z decyzji, zabraknie mu środków na dalsze prowadzenie postępowania upadłościowego.
Odnosząc się do powyższego stwierdzić należy, że zaspokojenie zobowiązań związanych z kosztami prowadzenia postępowania upadłościowego oraz z zaspokojeniem w tym postępowaniu wierzycieli spółki nie stanowi argumentu przemawiającego za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji (określającej zobowiązanie podatkowe). Jak już wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie sądowym, brak jest ustawowych podstaw do przyjęcia, że wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami o charakterze publicznoprawnym.
Nadto zauważyć należy, że we wniosku nie przedstawiono żadnych danych dotyczących obecnego stanu masy upadłości spółki, czy też jej relacji do kwoty określonej w zaskarżonej decyzji. Poza wyrażeniem obawy o losy postępowania upadłościowego wnioskodawca nie wykazał okoliczności uprawdopodabniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zaistnienie przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 ustawy p.p.s.a.
Jednocześnie postępowanie dotyczące prawa pomocy wykazało, iż spółka posiada majątek stanowiący wyposażenie wysokospecjalistycznej fabryki, którego spieniężenie – pomimo, że z uwagi na jego charakter wymaga dłuższego czasu - może pokryć przynajmniej część zobowiązań upadłej spółki, w tym także tych o charakterze publicznoprawnym.
Ponieważ spółka F. znajduje się w upadłości likwidacyjnej, a w postępowaniu działa przez Syndyka Masy Upadłości, nie można przyjąć, że wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzi do zaprzestania prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, bowiem Spółka działalności tej już nie prowadzi.
Ponadto należy zauważyć, co wielokrotnie podkreśla się w orzecznictwie, że zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny, ponieważ w przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Tylko wtedy zasadne byłoby wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli strona uprawdopodobniłaby, że zapłata należności wynikającej z zaskarżonej przez nią decyzji wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Sąd za nieuzasadniony.
Na marginesie wyjaśnić należy, że bez znaczenia dla rozpoznania niniejszego wniosku pozostaje okoliczność przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 21 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FZ 640/15, nie można przesłanek do przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., utożsamiać z przesłankami, na podstawie których Sąd może orzec o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. W przypadku prawa pomocy Sąd wydaje pozytywne rozstrzygnięcie dla strony, która znajduje się w takiej sytuacji finansowej, iż w razie braku zwolnienia od kosztów sądowych nie mogłaby skorzystać z konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu. Dlatego też podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, że nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania w danej sprawie.
Natomiast w przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu ubiegający się o takie wstrzymanie powinien uzasadnić, dlaczego uważa, że wykonanie zaskarżonego aktu narazi go na znaczną szkodę lub niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia skutków.
Na końcu podkreślić należy, że Sąd na etapie rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie bada zasadności skargi. Postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania aktu stanowi jedynie postępowanie o charakterze wpadkowym, które jest prowadzone w ściśle określonych granicach wyznaczonych treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. Zaskarżona decyzja będzie podlegać kontroli sądu, pod względem jej zgodności z prawem, dopiero w toku merytorycznego rozstrzygania sprawy.