Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 18 stycznia 2012r., sygn. akt I SA/Kr 1890/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę J. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 września 2011r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne.
Skarżąca została uprzednio zawiadomiona o posiedzeniu, podczas którego wydano opisane rozstrzygnięcie, z zastrzeżeniem, że jej stawiennictwo jest nieobowiązkowe, przy czym pouczoną ją nadto, iż w sprawach w których skargę oddalono uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony, a samą sentencję sąd doręcza z urzędu jedynie stronie niereprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, która z powodu pozbawienia wolności była nieobecna przy ogłoszeniu wyroku.
W piśmie z dnia z dnia 2 stycznia 2012r. skarżąca poinformowała Sąd, iż ze względu na wiek i stan zdrowia nie stawi się na rozprawie i konsekwentnie nie była obecna na posiedzeniu w dniu 18 stycznia 2012r.
W związku z uzyskaną telefonicznie informacją o zakończeniu postępowania w sprawie skarżąca w dniu 16 kwietnia 2012r. zwróciła się natomiast o "powiadomienie jej o aktualnym stanie sprawy i ewentualnych dalszych możliwościach działania z jej strony".
W odpowiedzi pismem z dnia 16 maja 2012r. Sąd poinformował ją o wyroku z dnia 18 stycznia 2012r., wyjaśniając, iż jest on prawomocny i ostatecznie kończy postępowanie w sprawie.
W piśmie z dnia 25 maja 2012r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym) skarżąca zwróciła się do Sądu o "pisemne uzasadnienie decyzji sądu".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
W świetle przepisów art. 141 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity - Dz. U. z 2012r., poz. 270, powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") sąd z urzędu jest zobowiązany do sporządzenia uzasadnienia jedynie wyroku uwzględniającego skargę (§ 1). Natomiast w sprawach, w których skarga została oddalona, sąd sporządza uzasadnienie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od ogłoszenia wyroku, a w wypadku wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym - od dnia doręczenia odpisu sentencji (§ 2). Uzasadnienie wyroku nie zawsze jest zatem elementem obligatoryjnym tego orzeczenia, a późniejsze złożenie takiego wniosku oznacza, że strona dokonała tej czynności z naruszeniem ustawowego terminu.
Co przy tym istotne, zasadniczo udział skarżącego w ogłoszeniu wyroku jest jego prawem, a nie obowiązkiem, jednakże w niniejszej sprawie gdyby skarżąca zdecydowała się z tego prawa skorzystać, Sąd udzieliłby jej wskazówek co do sposobu i terminu wniesienia środka odwoławczego (a co za tym idzie również co do terminu złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku), w myśl art. 140 § 1 p.p.s.a., stanowiącego, że stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udzieli wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego.
Skarżąca jednak z tego prawa nie skorzystała, zatem świadomie zrezygnowała z uczestnictwa w ogłoszeniu wyroku wraz ze wszelkimi tego konsekwencjami. Nieobowiązkowe stawiennictwo w ogłoszeniu wyroku nie oznacza przy tym, że strony nie mogą uzyskać informacji o sprawie, np. w drodze telefonicznej. Skarżąca zainteresowanie takie wykazała jednak dopiero po upływie ponad trzech miesięcy od dnia rozprawy, o której była powiadomiona.
W niniejszej sprawie termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 18 stycznia 2012r. upłynął w dniu 25 stycznia 2012r., zaś skarżąca zażądała "pisemnego uzasadnienia decyzji sądu" dopiero w dniu 25 maja 2012r., a więc po terminie i nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu.
Należy dodatkowo wyjaśnić, że samo stwierdzenie prawomocności orzeczenia, o którym pisze skarżąca w swym piśmie, jest co do zasady potrzebne w stosunku do tych orzeczeń, z których uprawomocnieniem wiążą się określone skutki prawne. Będą to więc przede wszystkim te orzeczenia, które kończą postępowanie w sprawie. Prawomocność orzeczenia stwierdza się na wniosek strony, a w wypadkach określonych w art. 286 § 1 p.p.s.a. - z urzędu, a więc tak jak w niniejszej sprawie, gdy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu pierwszej instancji akta administracyjne sprawy należało zwrócić organowi administracji publicznej. Podkreślić trzeba, że na samo postanowienie sądu w przedmiocie stwierdzenia prawomocności nie przysługuje zażalenie, a w konsekwencji postanowienie to nie wymaga uzasadnienia.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na zasadzie art. 141 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.