Uzasadnienie
Uchwałą nr XXVII/345/07 z dnia 21 listopada 2007 r. - wydaną w oparciu o przepisy art. 18 ust. 2 pkt 8 i art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) oraz art. 6 ust 13 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz.613 ze zm.), art. 6a ust 11 ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.) oraz art. 6 ust 9 ustawy z 30 października 2002 r. o podatku leśnym (Dz. U. Nr 200, poz. 1682 ze zm.) - Rada Miasta Krakowa określiła wzory formularzy do wymiaru i poboru podatku od nieruchomości, podatku rolnego oraz podatku leśnego wraz z załącznikami nr 1-6.
W załączniku nr 2 do uchwały określono wzór deklaracji na podatek od nieruchomości w poz. F oraz w treści załączników nr 3 i nr 4 w rubrykach "oświadczenie i podpis osoby wypełniającej deklarację i osoby upoważnionej do reprezentowania podatnika oświadczenia o treści "Świadomy odpowiedzialności wynikającej z art. 270 § 1 Kodeksu karnego, oświadczam, że podane przeze mnie dane są zgodne z prawdą".
Uchwała ta została zaskarżona w całości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przez Prokuratora Okręgowego w Krakowie.
Zaskarżonej uchwale zarzucono rażące naruszenie prawa materialnego, to jest art. 18 ust. 2 pkt 8, art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, art. art. 6 ust 13 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, art. 6a ust 11 ustawy o podatku rolnym oraz art. 6 ust 9 ustawy o podatku leśnym.
W pierwszej kolejności Prokurator wywiódł, że zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego
W ocenie Prokuratora w/w przepisy nie stanowiły podstawy do zawarcia w załączniku nr 2 w poz. F oraz w treści załączników nr 3 i nr 4 w rubrykach "oświadczenie i podpis osoby wypełniającej deklarację i osoby upoważnionej do reprezentowania podatnika oświadczenia o treści "Świadomy odpowiedzialności wynikającej z art. 270 § 1 Kodeksu karnego, oświadczam, że podane przeze mnie dane są zgodne z prawdą".
Podane jako podstawa prawna podjętej uchwały przepisy - nie dają organowi uprawnienia do nałożenia na podatnika obowiązku składania oświadczenia zawierającego pouczenie o odpowiedzialności karnej, a zatem przytoczone sformułowanie załącznika wykracza poza ramy upoważnienia ustawowego, na jakim opierać mogła się Rada Miasta Krakowa, gdyż każdorazowo w ustawie musi być zawarta norma kompetencyjna upoważniająca organy samorządu terytorialnego do tego typu działań.
W uzasadnieniu skargi wskazano także, że mając na uwadze treść art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym brak jest ograniczenia czasowego, co do możliwości stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Zaskarżona uchwała nr XXVII/343/07 utraciła moc z dniem 31 grudnia 2009 r. Kwestionowana treść oświadczenia zawartego we wzorach formularzy w praktyce nigdy nie była powodem złożenia zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa. Według wiedzy organu nie toczyło się i nie toczy żadne postępowanie karne związane z oświadczeniem zawartym w formularzu deklaracji. W obowiązujących obecnie formularzach deklaracji podatkowych brak jest oświadczenia o kwestionowanej treści.
Organ wskazał, także, że z treści uzasadnienia skargi wynika, iż ewentualnym stwierdzeniem nieważności powinna być objęta jedynie część uchwały, a mianowicie; część F załącznika nr 2 do Uchwały oraz część pt. Oświadczenie i podpis osoby wypełniającej deklarację i osoby upoważnionej do reprezentowania podatnika w załącznikach nr 3 i nr 4 do Uchwały w zakresie oświadczenia o treści "Świadomy odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 270 § 1 Kodeksu Karnego oświadczam, że podane przeze mnie dane są zgodne z prawdą". Według organu nie jest zasadne zatem stwierdzenie nieważności w całości a jedynie we wskazanej wyżej części.
Na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2014 r. Prokurator Okręgowy w Krakowie zmodyfikował skargę w ten sposób, że wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały Rady Miasta Krakowa z dnia 21 listopada 2007 r. Nr XXVI/345/07 w części obejmującej oświadczenie o uprzedzeniu o odpowiedzialności karnej z art. 270 § 1 kodeksu karnego w formularzach wskazanych w załącznikach nr 2,3 i 4.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę aktów prawa miejscowego stanowionych przez organy jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.
Sąd administracyjny w ramach tej kontroli uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 w/w ustawy). Orzekanie - w myśl art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Stosownie do art. 147 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Niewątpliwie jednostki samorządu terytorialnego mają kompetencje do uchwalania wysokości podatków i opłat lokalnych w zakresie ustalonym w ustawie (art. 168 Konstytucji RP) Konkretyzację tego prawa - poza uregulowaniami szczególnymi - zawiera, w odniesieniu do gminy art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, zgodnie z którym gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązującego na obszarze gminy, przy czym w myśl art. 18 ust. 2 pkt 8 tej ustawy podejmowanie uchwał w sprawach podatków i opłat należy do wyłącznej właściwości rady gminy, lecz tylko w granicach określonych w odrębnych ustawach.
Przepis art. 6 ust. 13 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nakłada na radę gminy obowiązek ustalenia obowiązującego wzoru informacji i deklaracji na podatek od nieruchomości, w których zawarte będą dane dotyczące podmiotu i przedmiotu opodatkowania niezbędne do wymiaru i poboru podatku. W/w przepis – powołany m. in. jako podstawa prawna podjętej uchwały - nie daje jednak organowi uprawnienia do nałożenia na podatnika obowiązku składania oświadczenia zawierającego pouczenie o odpowiedzialności określonej w art. 270 § 1 kodeksu karnego, a zatem sformułowanie zawarte w poz. F załącznika nr 2 do zaskarżonej uchwały oraz w załącznikach Nr 3 i 4 w poz. "Oświadczenie i podpis osoby wypełniającej deklaracje i osoby upoważnionej do reprezentowania podatnika", wykracza poza ramy upoważnienia ustawowego, na jakim opierać mogła się Rada Miasta Krakowa.
Warunkiem bowiem odpowiedzialności karnej w tym także wynikającej z art. 270 § 1 kodeksu karnego jest, by przepis ustawy, na podstawie której oświadczenie jest składane, przewidywał możliwość odebrania oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej. Słuszne jest zatem stanowisko, że jeżeli ustawodawca zamierza nadać wymaganym oświadczeniom składanym przez zainteresowane podmioty rygor odpowiedzialności karnej, to rygor ten wprowadza wprost do ustawy i dopiero wówczas - w razie przeniesienia kompetencji do określenia przez organ samorządu wzoru informacji i deklaracji - możliwym byłoby odwoływanie się przez organ do pouczenia o odpowiedzialności karnej w tym także za przestępstwo z art. 270 § 1 kodeksu karnego. Wskazane przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie przewidują takiej możliwości, zaś ustawowego upoważnienia dla organu stanowiącego gminy w tym zakresie nie można domniemywać.
Odnosząc się z kolei do argumentu z odpowiedzi na skargę że zaskarżona uchwała utraciła moc z dniem 31 grudnia 2009 r., skonstatować należy, że przedmiotem postępowanie było stwierdzenie nieważności przedmiotowych zapisów uchwały, która obowiązywała od dnia 1 stycznia 2008 r. Zatem do czasu zastąpienia kwestionowanej uchwały nową uchwałą, obowiązywała ona przez pewien czas i rodziła skutki prawne dla podatników. W uchwale z dnia 14 września 1994 r., sygn. akt W 5/94, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że "zmiana lub uchylenie zaskarżonej do sądu uchwały nie czyni zbędnym wydania przez sąd wyroku, jeżeli zaskarżona uchwała może być zastosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego jej podjęcie". Skuteczne uchylenie uchwały inną, kolejną uchwałą wywołuje bowiem jedynie skutek na przyszłość (ex nunc) i przerywa działanie skutków prawnych uchwały poprzedniej jedynie od daty wejścia w życie uchwały uchylającej.
W przypadku, gdy zaskarżona uchwała mogła wywołać skutki prawne, nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania sądowoadministracyjnego. W takim przypadku zachodzi konieczność oceny legalności zaskarżonego aktu. Sama zmiana lub uchylenie zaskarżonej do sądu uchwały nie czyni zbędnym wydania przez sąd wyroku. W razie ustalenia, że zaskarżony akt został wydany z istotnym naruszeniem prawa, uwzględnienie skargi będzie polegać na stwierdzeniu nieważności tego aktu. Wyrok stwierdzający nieważność uchwały lub aktu wywiera zaś skutek prawny z mocą od dnia podjęcia uchwały tj. ex tunc.
Mając zatem na uwadze, że brak było podstaw prawnych (upoważnienia ustawowego) do zawarcia we wzorach formularzy informacji i deklaracji podatkowych zapisów dotyczących odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 270 § 1 kodeksu karnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w oparciu o przepis art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł o stwierdzeniu nieważności uchwały w zakresie określonym w sentencji.