Uzasadnienie
Sygn. I SA/Kr 2009/02
W wyniku kontroli przeprowadzonej przez Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej ustalono, że " E. " spółka cywilna, w okresie od 26 X 1998 r. do 30 VIII 1999 r. wprowadziła do obrotu obudowy komputerowe z zasilaczami, importowane z Tajwanu, na które nie posiadała certyfikatu na znak bezpieczeństwa, naruszając tym samym przepisy art. 26 ustawy z dnia 3 IV 1993 r. o badaniach i certyfikacji / DZ. U. nr. 55, poz. 250 z późn. zm./.
Spółka została więc zobowiązana przez Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej do wpłacenia sankcji ekonomicznej na rachunek Pierwszego Urzędu Skarbowego w terminie określonym do wpłat zaliczek podatku dochodowego.
Ponieważ nie dokonała przedmiotowej wpłaty, Urząd Skarbowy decyzją z dnia [...]marca 2000 r. określił jej zaległość podatkową z tytułu sankcji ekonomicznych w kwocie 599.621,64 zł wraz z należnymi odsetkami.
Od powyższej decyzji spółka złożyła odwołanie, podnosząc że złożyła skargę na pismo Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w K. do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W toku postępowania odwoławczego ustalono, że postanowieniem z dnia [...] maja 2002 r. sygn. I SA/Kr 166/00 NSA w Warszawie – Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, umorzył postępowanie sądowe z uwagi na cofnięcie skargi na wskazane wyżej pismo z dnia [...] XII 1999 r. NR OT-42-467/99.
Wobec powyższego Izba Skarbowa decyzją z dnia 5 lipca 2002 roku nr. -[...] utrzymała w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji Izba Skarbowa odwołała się do treści art. 26 ust.1 ustawy o badaniach i certyfikacji wyżej cyt., z którego wynika że podmiot gospodarczy który wprowadził do obrotu wyroby podlegające oznaczaniu znakiem bezpieczeństwa, a nie oznaczone tym znakiem lub wyprodukowane niezgodnie z wymogami stanowiącymi podstawę przyznania prawa do stosowania tego znaku, jest obowiązany wpłacić do budżetu państwa kwotę stanowiącą 100 % sumy uzyskanej ze sprzedaży zakwestionowanych wyrobów.
W świetle ustaleń Inspekcji Handlowej spółka E. sprzedała 3830 szt. obudów komputerowych wraz z zasilaczami na kwotę 599.621,64 zł, na które nie posiadała certyfikatu na znak bezpieczeństwa oraz nie oznaczyła ich tym znakiem.
Organy Inspekcji Handlowej stosownie do art. 7 ust. 3 ustawy o Inspekcji Handlowej sporządziły z czynności kontrolnych protokół.
Ponieważ nie są uprawnione do orzekania w przedmiocie określenia bądź ustalenia wysokości sankcji w drodze decyzji administracyjnej oraz w świetle faktu, że strona nie dokonała samodzielnie wpłaty wymierzonej sankcji na rachunek Pierwszego Urzędu Skarbowego wedle Izby Skarbowej organ pierwszej instancji miał prawo określić w drodze decyzji wysokość zaległości oraz odsetek za zwłokę.
Podkreślono, że decyzja organu została podjęta na podstawie ustaleń Inspekcji Handlowej zaś spółka wycofała swoją skargę na pismo Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w K. z dnia [...] XII 1999 r. nr [...]
Decyzja Izby Skarbowej została zaskarżona do Naczelnego Sadu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie.
Zarzuca się w niej: naruszenie art. 13 ust 1a oraz art. 26 ustawy z dnia 22 lipca 1999 r. o zmianie ustawy o badaniu i certyfikacji / DZ. U. Nr 70 poz. 776 z 1999 r./ poprzez uznanie, iż wprowadzone do obrotu wyroby nie posiadają certyfikatu na znak bezpieczeństwa i w związku z tym zasadnym jest zastosowanie sankcji ekonomicznych w postaci obowiązku wpłaty 100 % sumy uzyskanej ze sprzedaży zakwestionowanych wyrobów, naruszenie art. 120, art. 180, art. 210 par. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa / DZ. U. NR. 137, poz. 926 ze zm./ poprzez błędną ocenę stanu faktycznego, nie rozpatrzenie całości materiału dowodowego, brak rzeczywistego uzasadnienia dlaczego organ podatkowy pewnym dowodom nie dał wiary oraz brak uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji.
W uzasadnieniu skargi podaje się,że sporne wyroby posiadają Certyfikat Unii
Europejskiej jak niemiecki TUV, nadto w 1996 r. Minister Spraw Zagranicznych podpisał z przedstawicielami UE umowę o wzajemnym honorowaniu certyfikatów.
W związku z powyższym firma wprowadzając obudowy komputerowe i inne części do obrotu na rynek polski była przekonana, że nie wymagają one dodatkowych badań, tym bardziej że zgodnie z art. 13 ust 1a ustawy z 2 lipca 1999 r. o zmianie ustawy o badaniach i certyfikacji wyżej powołanej, wyroby pochodzące z kraju, z którym Polska zawarła porozumienie w sprawie uznawania certyfikatu zgodności lub deklaracji producenta są dopuszczone do weryfikacji certyfikatu zgodności lub deklaracji producenta dokonanej przez polskie jednostki certyfikujące.
Zarówno Państwowa Inspekcja handlowa jak i organ podatkowy nie wzięły pod uwagę faktu, że 3 lutego 1999 r. " E. " poddało badaniu do Instytutu Logistyki i Magazynowania – Laboratorium Technik Automatycznej Identyfikacji w P.obudowy komputerowe wraz z zasilaczami.
Zgodnie z otrzymanym sprawozdaniem z badania w/w wyroby dopuszczone zostały do obrotu, ponadto oznaczone symbolem PCBC o nr certyfikatu 1.53/1/96.
Prócz tego spółka [...] IX 1999 r. złożyła wniosek do Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji o dokonanie certyfikacji w zakresie oznaczenia znakiem bezpieczeństwa B. W skardze zarzuca się też,że w zaskarżonej decyzji poza gołosłownym stwierdzeniem, iż podmiot zobowiązany jest wpłacić do budżetu państwa kwotę stanowiącą 100 % sumy uzyskanej ze sprzedaży zakwestionowanych wyrobów, brak jest uzasadnienia faktycznego i prawnego dlaczego organ kontrolny pewnym dowodom nie dał wiary.
Izba Skarbowa domagała się oddalenia skargi podtrzymując swe stanowisko w sprawie.
Podniesiono, iż powoływany w skardze przepis art. 13 ust 1a ustawy o badaniach i certyfikacji /DZ. U. Nr 70, poz. 776 z 1999 r./ dodany ustawą z dnia 22 lipca 1999 r. wszedł w życie 10 IX 1999 r. i nie może mieć zastosowania,skoro przedmiotem kontroli był okres 26 X. 1998 do 30 VIII 1999 roku, a prawo nie działa wstecz.
Z materiału dowodowego wynika,że strona nie wykazała aby uzyskała weryfikację certyfikatu zgodności lub deklaracji zgodności przez polskie jednostki certyfikujące.
W Dziennikach Ustaw za lata 1996-1998 brak jest publikacji umowy międzynarodowej dotyczącej wzajemnego honorowania certyfikatów, na które powołuje się skarżący.
Poddanie badaniom obudów komputerowych z zasilaczami nie jest równoznaczne z uzyskaniem certyfikatu.
Odnosząc się do kolejnych zarzutów skargi stwierdzono,że zaskarżona decyzja zawiera przepisy prawa podatkowego, na podstawie których została wydana, wyjaśniono czego dotyczy, w oparciu o jakie dowody została podjęta.
Wskazano w niej okoliczności faktyczne tj. ustalenia dokonane przez Inspekcję Handlową, szczegółowe ustalenia Inspekcji zawarte zostały w dokumentach z przeprowadzonej kontroli przez Inspektora Inspekcji Handlowej.
W odwołaniu od decyzji organu I instancji strona złożyła wniosek o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez NSA, podając że rozpoznanie sprawy przez organy podatkowe uzależnione jest od stanowiska Sądu.
Tymczasem spółka wycofała swoją skargę na pismo Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej z dnia [...] XII 1999 r.
W piśmie z dnia [...] IX 2005 r. stanowiącym uzupełnienie skargi P.S. jeden ze wspólników spółki, powołując się na przepis art. 156 par 1 pkt 2 i 7 kpa wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.
Strona podała, że pismem z dnia [...] XII 1999 r. wezwano organ Kontroli Handlowej do usunięcia naruszenia prawa i wbrew wymaganiom przewidzianym przez przepisy kpa i art. 16 ust 1 pkt 4 ustawy o NSA Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej w K. nie wydał decyzji stwierdzającej uchybienia, o których mowa w art. 26 ustawy z dnia 3 IV 1993 r. o badaniach i certyfikacji /DZ. U. Nr 55, poz. 250 ze zm/, która to decyzja mogła w myśl art. 27 ust 1 powyższej ustawy stanowić wyłączną podstawę do wydania ewentualnej decyzji przez Urząd Skarbowy.
Ten tryb postępowania wynika z uchwały 7 sędziów NSA z dnia 8 IX 2003 OPS 2/03 ONSA 2004/1/5.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga jest zasadna.
U podstaw wydania decyzji organu I instancji o ustaleniu zaległości podatkowej z tytułu sankcji ekonomicznej wraz z należnymi odsetkami z dnia[...] marca 2000 r. i utrzymującej ją w mocy decyzji Izby Skarbowej w Kielcach z dnia 5 lipca 2002 r. leżały ustalenia kontroli przeprowadzonej przez Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej w Kielcach zawarte między innymi w sporządzonym na tą okoliczność protokole.
Jak wynika z akt sprawy sygn. I S.A./Kr 166/00 tut. sądu w dniu [...] listopada 1999 r. w/w Inspektorat wysłał do strony skarżącej pismo z zawiadomieniem obowiązku uiszczenia kwoty 599.621,64 zł przyjmując za podstawę prawną sankcji ekonomicznych art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji./ DZ. U. Nr. 55 z 1993, poz. 250 ze zm./.
W dniu [...] grudnia 1999 r. strona skarżąca wezwała Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej w K. o usunięcie naruszenia prawa,zgłaszając szereg zarzutów w kierunku poczynionych ustaleń co do braku certyfikatu na znak bezpieczeństwa obudów komputerowych.
W odpowiedzi na powyższe, Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej przesłał stronie pismo z dnia [...] XII 1999 r. Nr [...] podtrzymujące poczynione wyżej ustalenia z pouczeniem o możliwości wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego po upływie 30 dni od doręczenia wezwania o usunięcie naruszenia prawa.
"E." spółka cywilna złożyła zgodnie z tym skargę do NSA podnosząc w niej zarzuty zbliżone do zgłoszonych w obecnie rozpoznawanej sprawie, po czym pismem z dnia 28 maja 2002 r. cofnęła skargę.
Skutkiem powyższego było postanowienie NSA z dnia 29 maja 2002 r. sygn. ISA/Kr 166/00 o umorzeniu postępowania sądowego związanego ze skargą na powyższe pismo z dnia 22 XII 1999 r.
Ponieważ jak stwierdzono wyżej organy podatkowe przy wydawaniu decyzji o zaległości podatkowej z tytułu sankcji ekonomicznej oparły się na ustaleniach poczynionych przez Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej przyjmując je zarazem jako wiążące z uwagi na umorzenie postępowania sądowego,istotne jest dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej obecnie sprawy zagadnienia charakteru prawnego czynności i uprawnień tego organu.
Przepisy zawarte w rozdziale 6 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 roku o badaniach i certyfikacji / DZ. U. Nr. 55, poz. 250 ze zm./ a zwłaszcza art. 26 i 27 nie określają jednoznacznie formy, w jakiej powinien działać organ kontroli w sprawie stosowania sankcji ekonomicznych dla przedsiębiorcy.
W szczególności nie wynika z nich wprost podstawa dla organu kontrolującego do wydania decyzji określającej obowiązek poniesienia sankcji ekonomicznej przez przedsiębiorcę.
Nowelizacja art. 26 w/w ustawy wprowadzona ustawą z dnia 22 lipca 1999 r. o jej zmianie / DZ. U. Nr. 70, poz. 776/ polegała na dodaniu ust. 3 upoważniającego ministra właściwego do spraw finansów publicznych do określenia na wniosek ministra do spraw gospodarki w drodze rozporządzenia trybu stosowania sankcji i wskazania okresu za jaki może być wymierzona.
Natomiast nie wprowadziła zmian, które by uściślały tryb postępowania w stosowaniu sankcji ekonomicznych.
Rozporządzenie w sprawie sankcji ekonomicznych wydane zostało przez Ministra Finansów w dniu 11 lipca 2000 r. wchodząc w życie z dniem ogłoszenia /DZ. U. 00.55 661/.
W sprawie niniejszej nie ma jednak zastosowania, gdyż nie dotyczy ona stanu prawnego w 1999 roku.
W orzecznictwie sądowym pojawiły się rozbieżne stanowiska co do charakteru działań podejmowanych przez organy kontroli w razie ujawnienia naruszenia przez przedsiębiorcę zasad, o jakich mowa w art. 26 ust 1 i 2 powołanej ustawy.
Pierwsze z nich idzie w kierunku istnienia podstawy w oparciu o przepisy art. 26 i 27 ustawy o badaniach i certyfikacji wyżej cyt. do wydania przez organ kontrolujący decyzji administracyjnej, określającej ilość i wartość wyrobów wprowadzonych do obrotu bez wymaganego oznaczenia znakiem bezpieczeństwa bądź wyprodukowanych niezgodnie z tym znakiem.
Drugie, iż działanie organu kontroli kończy się wynikiem kontroli określającym ilość i wartość wyrobów i usług których dotyczą uchybienia.
Według tego stanowiska wynik kontroli jest czynnością stwierdzającą obowiązek, o której mowa w art. 16 ust 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA / DZ. U Nr 74, poz. 368 ze zm. która po wyczerpaniu środka przewidzianego w art. 34 ust 3 tej ustawy może być zaskarżona do sądu administracyjnego.
Orzecznictwo przyjmowało, że gdy organem kontrolującym był Inspektor Inspekcji Handlowej, organ ten winien wydać decyzję określającą wysokość sankcji ekonomicznej./ postanowienie SN z 2 XII 1999 sygn. III RN 107/99, wyrok NSA z 24 XI 1997 II S.A. 1301/96/
Sporne zagadnienie było przedmiotem rozważań składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który w uchwale z dnia 8 września 2003 roku OPS 2/03 / ONSA 2004/1/5 stwierdził;
" Ilość i wartość wyrobów i usług, których dotyczą uchybienia wymienione w art. 26 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. badaniach i certyfikacji / DZ. U. Nr 55, poz. 250 ze zm./, organ Inspekcji Handlowej działający na podstawie ustawy z dnia 25 lutego 1998 r o Inspekcji Handlowej / DZ. U. Nr 105, poz. 1205/ określa w drodze decyzji administracyjnej na podstawie art. 27 ust 1 powołanej ustawy o badaniach i certyfikacji.
W uzasadnieniu powyższej tezy NSA odwołał się do do obowiązującej w tym czasie ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o Inspekcji Handlowej / DZ. U. z 1999 r. Nr. 105, poz. 1205 ze zm./, art. 2 ust 1 art. 2 oraz 4 oraz art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 VI. 1998 r o administracji rządowej w województwie / DZ. U. Nr 91, poz. 577 ze zm./,stosownie do której organy inspekcji handlowej są organami administracji publicznej.
Aczkolwiek ustawa o Inspekcji Handlowej nie dawała tym organom uprawnienia do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach, to jednak jej art. 13 odsyłał do przepisów kpa w zakresie nią nieuregulowanych. Z przepisów tych należy wyprowadzić uprawnienie dla organów Inspekcji Handlowej do załatwiania spraw w drodze decyzji administracyjnej, o ile materialnoprawne przepisy prawa administracyjnego przewidują wydanie decyzji w sprawie należącej do kompetencji tych organów.
Przyjęto,że na gruncie ustawy o Inspekcji Handlowej organy Inspekcji były upoważnione do działania w formie decyzji administracyjnej
NSA stwierdził,że obowiązek przedsiębiorcy do uiszczenia sankcji ekonomicznej wynikający z zakwestionowania wprowadzenia do obrotu towarów nieoznaczonych znakiem bezpieczeństwa bądź wyprodukowanych niezgodnie z wymaganiami stanowiącymi podstawę do stosowania tego znaku powstaje skutek władczego działania organu kontroli, polegającego na odniesieniu stanu faktycznego ujawnionego podczas kontroli do obowiązujących przepisów ustawy, z których wynika obowiązek uzyskania dla danego wyrobu znaku certyfikacji
Przypisane organom działania spełniają kryteria, jakie wynikają z art. 104 kpa, a w ujęciu doktrynalnym charakteryzują decyzję administracyjną.
W rozpoznawanej obecnie sprawie pismo z dnia 22 grudnia 1999 r Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej, w którym stwierdza się, że poprzedzające je pismo z dnia 11 września 1999 r. nie zostało wydane z naruszeniem prawa, nie stanowi decyzji administracyjnej określającej ilość i wartość wyrobów, których dotyczą uchybienia wymienione w art. 26 ustawy wyżej powołanej z dnia 3 IV 1993 r. o badaniach i certyfikacji.
Cofnięcie skargi na powyższe pismo i umorzenie postępowania sądowego wywołuje jedynie skutek prawomocności w zakresie stwierdzenia w nim zawartego/ braku naruszenia prawa/.
Decyzja organu podatkowego I instancji określająca wysokość zaległości z tytułu sankcji ekonomicznych, jak wynika z treści jej uzasadnienia,opierała się wyłącznie na ustaleniach kontroli przeprowadzonej przez powyższy Inspektorat, zawartych między innymi w sporządzonym na tą okoliczność protokole.
Odwołując się od decyzji, spółka podniosła zarzuty między innymi co do prawidłowości ustaleń w zakresie braku certyfikatu na znak bezpieczeństwa i podstawy w związku z tym do uiszczenia sankcji, ponadto zarzuty co do braku należytego uzasadnienia w zakresie zebranego materiału dowodowego i braku uzasadnienia prawnego.
Rozpoznając ostatecznie odwołanie strony od decyzji organu I instancji co do określenia zaległości podatkowej, organ odwoławczy - Izba Skarbowa jak podano wyżej nie podzieliła jej zarzutów powołując się na ustalenia zawarte w protokole sporządzonym przez Inspektora Inspekcji Handlowej i cofnięcie skargi w na pismo z dnia [...] XII 1999 r. mające świadczyć o braku argumentów na poparcie swoich zarzutów.
Zauważyć należy, iż w aktach podatkowych znajduje się wprawdzie wymienione już pismo Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia [...] września 1999 r skierowane do strony skarżącej stwierdzające wprowadzenie do obrotu towarów bez certyfikatu na znak bezpieczeństwa lecz organy w sposób jednoznaczny nie odwołały się do niego, nie oceniły jego charakteru a zwłaszcza jako decyzji administracyjnej.
Wobec powyższego uznać należy, że w zaistniałym stanie faktycznym skoro decyzja organu I instancji opierała się na protokole sporządzonym przez Inspektora Inspekcji Handlowej, przy jednoczesnym istnieniu pisma dnia [...] IX 1999 roku o nieustalonym charakterze, zaś organ II instancji utrzymał tą decyzję w mocy powołując się na cofnięcie skargi na inne jeszcze pismo i umorzenie postępowania sądowego, zaskarżona decyzja jako wydana z rażącym naruszeniem prawa, nie może by nie może być zaakceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa.
Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy przepisu art. 145 par.1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / DZ. U. nr 153, poz. 1270 ze zm / w zw. z art. 247 para. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa / DZ, U. NR 137, poz. 926 ze zm./oraz w zw. z art. 97 par 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / DZ. U. nr. 153, poz. 1271 ze zm./ orzekł jak w sentencji.