Uzasadnienie
W dniu [...] 2002 r K. S. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą "C " zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód rok produkcji 1994, sprowadzony Do zgłoszenia celnego skarżący załączył fakturę nr [...] z dnia [...] 2002 r, określającą wartość przedmiotowego pojazdu na [...] EUR.
Decyzją z dnia [...] 2002 r Dyrektor Urzędu Celnego uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określił wartość celną przedmiotowego samochodu na kwotę [...] EUR tj. [...] PLN. W uzasadnieniu w/w decyzji organ celny stwierdził, że o zakwestionowaniu zadeklarowanej wartości transakcyjnej pojazdu zadecydowała niska cena nabycia towaru w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Analizę wartości w/w samochodu przeprowadzono w oparciu o dane zawarte w "Informatorze Rynkowym EUROTAXSCHWAKE 2/2002.
Przy ustalaniu wartości celnej organ celny zastosował zastępczą metodę ustalania tej wartości tzw. metodę ostatniej szansy, określoną w art.29 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz.U.z 2001 r, Nr 75, poz.802 ze zm.) Za wartość celną to waru organ celny przyjął wartość skalkulowaną w ten sposób, że od wartości rynkowej określonej w Informatorze Rynkowym EUROTAX, Samochody osobowe 3/2002 tj. [...] PLN odliczono 22% z tytułu podatku VAT, 65% z tytułu podatku akcyzowego oraz 35% z tytułu cła. Obliczona w ten sposób wartość celna przedmiotowego samochodu wyniosła [...] PLN.
Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, w którym zarzucił brak podstaw do zakwestionowania przedłożonej do zgłoszenia celnego faktury, która została uwiarygodniona przez francuski urząd celny dokumentem T2 oraz świadectwem EUR l.
Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia 22 lipca 2002 r utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy podtrzymał stanowisko Dyrektora Urzędu Celnego, iż o zakwestionowaniu przedłożonej faktury zadecydowała rażąco niska cena sprowadzonego pojazdu w stosunku do jego rzeczywistej wartości.
Odpowiadając na zarzut skarżącego, organ odwoławczy stwierdził, że organy celne nie są bezwzględnie związane treścią składanych w postępowaniu celnym dokumentów, ani deklarowaną wartością i w razie ich zakwestionowania obowiązane są ustalić tę wartość w trybie określonym w art:25-29 Kodeksu celnego. W rozpatrywanej sprawie organ celnym odmówił wiarygodności cenie, na jaką opiewała faktura, gdyż wyliczona w dalszym postępowaniu cena odbiegała o ponad 50% od ceny zadeklarowanej w tym dokumencie.
Dyrektor Izby Celnej podniósł, że postępowanie w tej kwestii zostało opracowane przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej i opublikowane w formie załącznika do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r - Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Dz.U.Nr 80, poz.908). W świetle w/w przepisu przy ustalaniu wartości celnej używanych pojazdów tą metodą można oprzeć się na katalogach lub specjalistycznych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych.
W niniejszej sprawie wartość celna została ustalona metodą ostatniej szansy, przy uwzględnieniu wszystkich czynników cenotwórczych i zapewnieniu jednakowego traktowania wszystkich importerów podjazdów używanych.
W ocenie organu odwoławczego Dyrektor Urzędu Celnego w prawidłowy sposób ustalił wartość celną pojazdu odliczając 22% z tytułu podatku VAT, 65% z tytułu podatku akcyzowego i 35% z tytułu cła. Na podstawie powyższej kalkulacji wartość celna sprowadzonego samochodu winna wynosić [...] PLN tj. [...] EUR.
Organ I instancji miał prawo do odmówienia wiarygodności ceny podanej w przedłożonej fakturze, gdyż wyliczona w dalszym postępowaniu cena odbiegała o ponad 50% od ceny zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym. Ustalona przez organ celny wartość celna samochodu i wymierzone cło - w ocenie Dyrektora Izby Celnej - " nie są w żadnej mierze krzywdzące dla odwołującego się.
Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a dodatkowo powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia [...] 2002 r, w którym Sąd ten stwierdził, że organ celny kwestionując zgłoszoną cenę sprowadzonego towaru musi najpierw wykazać, że kwoty zapłacone były inne niż podane przez importera. Dopiero w ostateczności może skorzystać z metody tzw. ostatniej szansy, porównując ceny deklarowane przez innych importera.
Ponadto skarżący zarzucił organom celnym przewlekłe prowadzenie postępowania i rozpatrzenie jego odwołania po upływie ponad trzech miesięcy.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ celny dodał, że wiarygodność zgłoszonej ceny towaru oceniana jest przy uwzględnieniu obowiązujących przepisów Kodeksu celnego i polityki państwa.
Odnośnie zarzutu naruszenia terminu do rozpatrzenia odwołania Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, iż było to spowodowane reorganizacją administracji celnej i likwidacją urzędu Prezesa Głównego Urzędu Ceł, do którego pierwotnie odwołanie zostało przesłane jako do organu właściwego. Okoliczność ta nie miała jednak wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone, zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r, Nr 153, poz. 1271 ze zm.), podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145§ 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W niniejszej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo.
Zgodnie z art.60 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r Kodeks celny (Dz.U.z 2001 r Nr 75,poz.802 ze zm.) każdy towar, który ma być objęty procedurą celną, powinien zostać zgłoszony do tej procedury. Zgłoszenie celne w formie pisemnej powinno być dokonane na odpowiednim formularzu, do którego powinny być dołączone dokumenty, których przedstawienie jest wymagane do objęcia towaru procedurą, do której jest zgłaszany (art.64 Kodeksu celnego). Organ celny przyjmuje zgłoszenie celne, jeżeli zgłoszenie to odpowiada wymogom określonym w art.64 i wraz ze zgłoszeniem przedstawiono towar nim objęty, z zastrzeżeniem art.80 § 2 Kodeksu. Stosownie zaś do art.65 § 2 w/w Kodeksu podstawę do zastosowania procedury celnej do towaru objętego zgłoszeniem celnym stanowią dane zawarte w zgłoszeniu celnym przyjętym przez organ celny, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Podstawą wymiaru cła jest wartość celna towaru, która zgodnie z art.23 § 1 Kodeksu celnego jest ceną faktycznie zapłaconą lub należną za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny.
Tym szczególnym przepisem, o którym mowa w art.65 § 2 w/w Kodeksu jest art.23 § 7, który stanowi, że wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego.
W oparciu o przytoczone przepisy stwierdzić należy, że objęcie towaru procedurą celną składa się z dwóch faz: pierwsza - to przedstawienie stosownych dokumentów wraz z towarem, druga - to weryfikacja przedłożonych dokumentów pod względem formalnym i materialnym.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolity jest pogląd, że art.23 § 7 Kodeksu celnego upoważnia organy celne do oceny przedłożonych dokumentów nie tylko pod względem formalnym, ale również pod względem materialnym dotyczącym informacji w nich zawartych, w celu wyeliminowania przypadków wprowadzania na polski obszar celny towarów o zaniżonej wartości celnej. Przepis ten uzależnia dopuszczalność wyeliminowania zasady określonej w art.23 § 1 Kodeksu celnego od łącznego spełnienia dwóch przesłanek: 1/ brak wiarygodności dokumentów lub brak samych dokumentów, 2/ wskazania przez organ celny przyczyn braku wiarygodności dokumentów.
W rozpatrywanej sprawie ograny celne nie kwestionując formalnej wiarygodności dokumentów stwierdzających wartość celną sprowadzonego przez skarżącego samochodu zakwestionowały jego wartość transakcyjną z uwagi na niską cenę wskazaną w fakturze zakupu w stosunku do jego rzeczywistej wartości.
Stanowisko to jest nie zgodne z przytoczonym wyżej art.23 § 1 Kodeksu celnego, zgodnie z którym wartością celną jest cena faktycznie zapłacona lub należna, a nie cena rynkowa. Ocena prawna zawarta w zaskarżonej decyzji budzi zastrzeżenia. Dyrektor Izby Celnej utożsamia wartość celną samochodu z jego wartością rzeczywistą, która miałaby być wartością rynkową. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że rażąco niska cena pojazdu podana w załączonym do zgłoszenia celnego rachunku uzasadniała odmowę przyjęcia wartości transakcyjnej z tego powodu, że cena ustalona w oparciu o katalog różniła się od ceny deklarowanej przez skarżącego, a ponadto była różniła się o ponad 50% od ceny ustalonej w toku dalszego postępowania.
Niewiarygodność ceny transakcyjnej uzasadniającej jej odrzucenie na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego jest dopuszczalne wtedy, gdy okaże się że była ona rażąco niska.Stwierdzenie,że cena była rażąco niska zakłada jej porównanie z innymi cenami. Ustalenie tych "innych" cen nie może być intuicyjne ani dowolne. Ocena w tym zakresie musi być dokonana w oparciu o ceny obowiązujące w kraju sprzedawcy. W rozpatrywanej sprawie pojazd był sprowadzony, a do porównania cen przyjęto katalog zawierający ceny obowiązujące na rynku niemieckim. Organ celny musi wykazać, że treść zakwestionowanego dokumentu nie jest zgodna ze stanem faktycznym. A zatem w pierwszej kolejności materiałem porównawczym będą ceny zagraniczne obowiązujące w kraju eksportera. Podkreślić należy, że odrzucenie wartości transakcyjnej nie może nastąpić przez proste porównanie wysokości cen deklarowanych przez importera z wartością ustaloną przez organ celny.
Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, że kwestionowanie materialnej wiarygodności informacji i dokumentów powinno następować z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności zakupu (wyrok NSA z dnia 20.02.2001 r, syg.akt I SA/Łd 14/00, ONSA 2002,Nr 2, poz.76).
Niedopuszczalne jest ustalenie zaniżenia ceny transakcyjnej przez jej porównanie z cenami samochodów podobnych na rynku innym rynku, niż w kraju zakupu. Faza weryfikacji zgłoszenia celnego w zakresie wartości celnej towaru w pierwszej kolejności musi skutecznie podważyć dane wynikające z przedłożonych dokumentów przy uwzględnieniu cen obowiązujących w miejscu zawarcia transakcji, aby można było ustalić wartość celną towaru w oparciu o jedną z metod wskazanych w Kodeksie celnym.
Rażąco niska cena w stosunku do wartości towaru w kraju eksportera może stanowić podstawę do zakwestionowania wiarygodności dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego.
Stosując metodę "ostatniej szansy" przy ustalaniu ceny samochodu na podstawie katalogu należy uwzględnić korekty dotyczące stanu technicznego pojazdu tj. ponadnormatywny przebieg, braki i uszkodzenia, które mają istotny wpływ na wartość samochodu.
Studium 1.1 określające postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych, stanowiące załącznik do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999 r - Wyjaśnienia dotyczące wartością celnej i powołane w zaskarżonej decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł w pkt.17 stanowi, że wartość cena powinna być ustalona " w rozsądny sposób ", a zalecane metody wyceny powinny być stosowane " z rozsądną elastycznością ". Zgodnie z pkt.23 Studium można oprzeć się na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. W takim przypadku należy uwzględnić stan pojazdu i wszystkie elementy wpływające na jego wartość (nadzwyczajne zużycie, naprawy, remonty, akcesoria) w porównaniu z wartością typowego pojazdu służącego za punkt odniesienia).
W rozpatrywanej sprawie nie przeprowadzono żadnego postępowania na okoliczność ustalenia cen obowiązujących w miejscu zawarcia przez skarżącego transakcji kupna samochodu.W związku z powyższym organ celny powinien przeprowadzić w tym zakresie stosowne postępowanie. Dopiero wtedy, gdy organ celny stwierdzi, że istnieją uzasadnione przyczyny do zakwestionowania zadeklarowanej wartości celnej towaru, ustala tę wartość w oparciu o jedną z metod określonych w art.25 - 29 Kodeksu celnego. Podkreślić należy, że dane dostępne na polskim obszarze celnym służą do ustalenia wartości celnej na podstawie art.29 § 1 Kodeksu celnego, nie zaś do zakwestionowania wartości transakcyjnej.
Uznając że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i proceduralnego w zakresie wyżej opisanym, Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) -orzekł jak w sentencji.
Zgodnie z art.152 w/w ustawy zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 w/w ustawy.