Uzasadnienie
W dniu [...] 2001 r J. K. zgłosił do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód ciężarowy marki [...], rok produkcji 1997, o wartości [...] FRF, przywieziony z Francji.
Dyrektor Urzędu Celnego w [...] zakwestionował zadeklarowaną wartość celną przedmiotowego pojazdu, a następnie decyzją z dnia [...] 2001 r uznał zgłoszenie celne SAD [...] za nieprawidłowe i określił kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ celny podniósł, iż w wyniku weryfikacji przedłożonych dokumentów oraz rewizji celnej towaru zadeklarowana wartość celna tego pojazdu została zakwestionowana na podstawie art.23 § 7 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), z uwagi niską cenę w stosunku do rzeczywistej wartości tego towaru. Wartość celna dla w/w towaru została ustalona na podstawie art.29 Kodeksu celnego.
Ustalając wartość celną przedmiotowego samochodu przyjęto kwotę [...] zł tj. wartość rynkową w Polsce pojazdu tej samej marki i rocznika według katalogu "Informator rynkowy, samochody osobowe EUROTAX", a następnie wartość tę pomniejszono o 35% z tytułu cła. Ustalona w ten sposób wartość celna wyniosła [...] zł tj. [...] FRF. Kwota długu celnego według stawki 5% została ustalona w kwocie [...] zł.
Dyrektor Urzędu Celnego w [...] stwierdził ponadto, że kserokopia zgłoszenia celnego SAD nr [...] z dnia [...].2001 r stanowi załącznik do w/w decyzji, natomiast w w/w zgłoszeniu celnym organ celny - uwzględniając ustaloną w decyzji wartość celną towaru - dokonał obliczenia podatku od towarów i usług według stawki 22% tj. w kwocie [...] zł.
Dyrektor Urzędu Celnego wezwał skarżącego do zapłaty z tytułu cła i podatku VAT kwoty ogółem [...] zł.
Od powyższej decyzji skarżący odwołał się zarzucając, iż brak było podstaw do zakwestionowania zadeklarowanej wartości celnej samochodu. W zaskarżonej decyzji zawarto ogólnikowe stwierdzenie, że przedstawiona faktura zakupu w/w samochodu jest niewiarygodna, nie podając tak naprawdę, dlaczego została zakwestionowana wartość transakcyjna. Organ celny uznał, iż istnieje znaczna rozbieżność między wartością towaru określoną w umowie, a wartością rynkową podobnego pojazdu sprzedawanego w Polsce w zbliżonym czasie. Wartość tę ustalono na podstawie katalogu EUROTAX podczas, gdy nie istnieje żadna rozbieżność pomiędzy wartością transakcyjną, przy uwzględnieniu korekt ujemnych, a cenami wynikającymi z w/w katalogu, co potwierdza załączona przez skarżącego wycena przedmiotowego pojazdu.
Skarżący zarzucił organowi celnemu dowolność w zakresie odrzucenia wartości transakcyjnej, błędne i niczym nie poparte twierdzenie o zaniżeniu tej wartości, nieuzasadnione zawyżenie wartości celnej towaru poprzez przyjęcie cen z katalogu EUROTAX.
W ocenie skarżącego organ celny nieprawidłowo posłużył się metodą ustalenia wartości celnej pojazdu wynikająca z art.29 Kodeksu celnego, gdyż organ ten nie rozważył możliwości zastosowania pozostałych metod ustalania wartości celnej.
Prezes Głównego Urzędu Ceł w [...] decyzją z dnia 12 grudnia 2001 r uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej podstawy materialno-prawnej i wskazał, że w sprawie mają zastosowanie art.23 § 7, art.29 § 1, art.65 § 4 pkt.2 lit.b, art.85 § 1 i art.262 Kodeksu celnego, a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
Organ odwoławczy podniósł, że o zakwestionowaniu rachunku zadecydowała rażąco niska cena samochodu w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Organ celny miał prawo do odmówienia wiarygodności danych podanych w przedłożonej fakturze, zwłaszcza gdy wyliczona w dalszym postępowaniu cena była o ponad 50% wyższa od ceny zadeklarowanej.
W przypadku zakwestionowania wiarygodności umowy sprzedaży obowiązujące w Polsce przepisy dają możliwość organom celnym ustalenia wartości celnej towaru w oparciu o jedną z metod określonych w art.25 - 28 Kodeksu celnego. Postępowanie w kwestii ustalania wartości używanych pojazdów samochodowych zostało opracowane w formie studium 1.1 przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej. Wyjaśnienia tego Komitetu do Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r, zostały opublikowane w formie załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999 r (Dz.U. Nr 80, poz.908). Wartość celna używanych samochodów jest ustalana metodą tzw. "ostatniej szansy" na podstawie art.29 Kodeksu celnego. W ocenie organu odwoławczego powyższa metoda jest stosowana z uwzględnieniem wszystkich cenotwórczych czynników i zapewnia jednakowe traktowanie wszystkich importerów pojazdów używanych.
Odnośnie zarzutu nie uwzględnienia "ujemnych korekt" wynikających z uszkodzeń oraz ponadnormatywnego przebiegu i zużycia samochodu, wynikających z przedłożonej opinii technicznej, Prezes Głównego Urzędu Ceł wyjaśnił, iż mając na uwadze przepisy dotyczące wyeliminowania importu samochodów znacznie uszkodzonych i nadmiernie zużytych, brak jest wskazania do odliczenia od "uśrednionej" wartości rynkowej z katalogu określonego w procentach stopnia uszkodzenia pojazdu, gdyż pojazdy uszkodzone nie mogą być objęte procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym. Dotyczy to także korekt z tytułu ponadnormatywnego zużycia.
Odpowiadając na pozostałe zarzuty odwołania, Prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdził, że organ I instancji działał zgodnie z przepisami i dołożył wszelkich starań do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony prawidłowo, zgodnie z wymogami art.187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz.926 ze zm.). Rozstrzygnięcie Dyrektora Urzędu Celnego w [...] nie zawierało natomiast pełnej podstawy prawnej, dlatego konieczne było uzupełnienie w tym zakresie. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy, gdyż jak wynika z uzasadnienia decyzji pominięte w podstawie artykuły stanowiły faktyczną podstawę korekty wartości celnej towaru.
Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której skarżący powtórzył dotychczasowe zarzuty o dowolności ustaleń organów celnych i nieprawidłowym zastosowaniu metody ustalania wartości celnej towaru na podstawie art.29 kodeksu celnego oraz naruszeniu terminów prowadzenia postępowania. Skarżący dodatkowo podniósł, iż - jego zdaniem - nie było podstaw do zakwestionowania zadeklarowanej wartości celnej. W/w zarzucił też, iż nie została uwzględniona załączona ocena techniczna.
Skarżący podniósł, że w postępowaniu celnym organ celny jest obowiązany badać wiarygodność wartości transakcyjnej konkretnego pojazdu, który nie będąc odpadem w rozumieniu odpowiednich przepisów, może być dopuszczony do ruchu zgodnie z obowiązującymi w Polsce przepisami. Wartość sprowadzonego przez skarżącego pojazdu jest niższa od kwot podawanych w oficjalnych publikatorach dla pojazdów bezwypadkowych, o normatywnym przebiegu. Sprowadzony przez skarżącego pojazd był uszkodzony i eksploatowany przez firmę i należało jego wartość pomniejszym o 24% w stosunku do ceny rynkowej. Odmienne stanowisko Prezesa Głównego Urzędu Ceł w tej kwestii jest - zdaniem skarżącego - nieuzasadnione i wynika z niedopuszczalnej nadinterpretacji przepisów.
W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone, zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r, Nr 153, poz. 1271 ze zm.), podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sąd działając na podstawie art.134 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo w zakresie dotyczącym obliczenia podatku od towarów i usług, z powodu naruszenia właściwości rzeczowej. Naruszenie przepisów o właściwości, bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia, zawsze powoduje nieważność decyzji.
Zgodnie z art.11c ust.3 i 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz.50 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonania zgłoszenia celnego, w razie stwierdzenia w toku kontroli, że wartość celna towaru została zaniżona, właściwy dla podatnika organ podatkowy wydaje decyzję ustalającą podatek w prawidłowej wysokości, po wydaniu przez właściwy organ celny stosownej decyzji.
Organ celny był zatem zobowiązany przesłać kopie decyzji mających wpływ na wysokość kwot podatków należnych z tytułu importu towarów do urzędu skarbowego właściwego dla podatnika. W rozpatrywanej sprawie, mimo wydania decyzji podwyższającej wartości celną towaru, organ celny obliczył i wezwał skarżącego do uiszczenia kwoty podatku VAT z tytułu importu towaru.
W związku z powyższym w tej części należało stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art.247 § 1 pkt.1 Ordynacji podatkowej.
Odnośnie wartości celnej pojazdów stwierdzić należy, że podstawą wymiaru cła jest wartość celna towaru, która zgodnie z art.23§1 Kodeksu celnego jest ceną faktycznie zapłaconą lub należną za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny.
Zasada wyrażona w art.23 § 1 Kodeksu celnego doznaje ograniczenia wynikające go z art.23 § 7, który stanowi, że wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego.
Objęcie towaru procedurą celną składa się z dwóch faz: pierwsza - to przedstawienie stosownych dokumentów wraz z towarem, druga - to weryfikacja przedłożonych dokumentów pod względem formalnym i materialnym.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolity jest pogląd, że art.23 § 7 Kodeksu celnego upoważnia organy celne do oceny przedłożonych dokumentów nie tylko pod względem formalnym, ale również pod względem materialnym dotyczącym informacji w nich zawartych, w celu wyeliminowania przypadków wprowadzania na polski obszar celny towarów o zaniżonej wartości celnej.
W rozpatrywanej sprawie ograny celne nie kwestionując formalnej wiarygodności dokumentu stwierdzającego wartość celną sprowadzonego przez skarżącego pojazdu zakwestionowały jego wartość celną z uwagi na niską cenę wskazaną w fakturze zakupu w stosunku do rzeczywistej wartości.
Stanowisko to jest nie zgodne z przytoczonym wyżej art.23 § 1 Kodeksu celnego, zgodnie z którym wartością celną jest cena faktycznie zapłacona lub należna, a nie cena rynkowa. Ocena prawna zawarta w zaskarżonej decyzji budzi zastrzeżenia. Prezes Głównego Urzędu Ceł utożsamia wartość celną towaru z jego wartością rzeczywistą, która miałaby być wartością rynkową. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że rażąco niska cena pojazdu podana w załączonej do zgłoszenia celnego fakturze uzasadniała odmowę przyjęcia wartości transakcyjnej z tego powodu, że ustalona przez organ celny wartość celna różniła się od ceny deklarowanej przez skarżącego.
Niewiarygodność ceny transakcyjnej uzasadniającej jej odrzucenie na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego jest dopuszczalne wtedy, gdy okaże się że była ona rażąco niska. Stwierdzenie, że cena była rażąco niska zakłada jej porównanie z innymi cenami. Ustalenie tych "innych" cen nie może być intuicyjne ani dowolne. Ocena w tym zakresie musi być dokonana w oparciu o ceny obowiązujące w kraju sprzedawcy. A zatem w pierwszej kolejności materiałem porównawczym będą ceny zagraniczne. Podkreślić należy, że odrzucenie wartości transakcyjnej nie może nastąpić przez proste porównanie wysokości cen deklarowanych przez importera z wartością ustaloną przez organ celny. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, że kwestionowanie materialnej wiarygodności informacji i dokumentów powinno następować z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności zakupu (wyrok NSA z dnia 20.02.2001 r, syg.akt I SA/Łd 14/00, ONSA 2002,Nr 2, poz.76).
Faza weryfikacji zgłoszenia celnego w zakresie wartości celnej towaru w pierwszej kolejności musi skutecznie podważyć dane wynikające z przedłożonych dokumentów przy uwzględnieniu cen obowiązujących w miejscu zawarcia transakcji, aby można było ustalić wartość celną towaru w oparciu o jedną z metod wskazanych w Kodeksie celnym. Rażąco niska cena w stosunku do wartości towaru w kraju eksportera może stanowić podstawę do zakwestionowania wiarygodności dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego.
W związku z powyższym organ celny zobligowany jest do przeprowadzenia w tym zakresie stosownego postępowania.
Sąd podzielił stanowisko organów celnych, iż właściwą metodą ustalania wartości celnej dla pojazdów używanych jest metoda określona w art.29 Kodeksu celnego, ale - jak wyżej podkreślono - wcześniej organy te muszą skutecznie podważyć wartość celną zadeklarowaną.
Niezrozumiała i nieprzekonywująca jest argumentacja Prezesa Głównego Urzędu Ceł w części dotyczącej wyeliminowania importu samochodów znacznie uszkodzonych i nadmiernie zużytych. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8 marca 2001 r (Dz.U. Nr 17, poz.204) dotyczy pojazdów wycofanych z eksploatacji - niezarejestrowanych lub niezdolnych do ruchu. Z akt sprawy nie wynika, aby przedmiotem postępowania był taki właśnie towar.
Uznając, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i proceduralnego w zakresie wyżej opisanym, Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 a i c oraz pkt.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - orzekł jak w sentencji. Zgodnie z art.152 w/w ustawy zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 w/w ustawy.