Uzasadnienie
W dniu [...] 2002 r do Magazynu Celnego [...] w [...] przewoźnik, którym była Firma M. G. i P. G. - Międzynarodowy Transport Drogowy "P" s.c., dostarczył towar celem złożenia w w/w magazynie. Przedmiotowy towar objęty był Wspólną Procedurą Tranzytową. Głównym zobowiązanym była Agencja Celna [...], eksporterem - firma [...], natomiast odbiorcą - firma [...]. w [...]
Kierowca przewoźnika przedstawił następujące dokumenty: przekaz graniczny nr [...], fakturę [...], packing List oraz CMR. W złożonym oświadczeniu kierowca stwierdził, że posiadane przez niego dokumenty są jedyne i zgodne z rzeczywistością, ilością oraz tożsamością towaru oraz że przejmuje towar znając jego właściwości.
W dokumencie CMR pracownik magazynu celnego zauważył brak adnotacji o ilości palet, jednak kierowca oświadczył, że przewozi 14 colli. W oparciu o przedłożone dokumenty została sporządzona deklaracja skrócona.
W wyniku rewizji celnej funkcjonariusz celny stwierdził, że na naczepie znajduje się towar nie ujęty w deklaracji skróconej w ilości 41 colli. Kierowca nie potrafił wyjaśnić, skąd wzięła się nadwyżka towaru, ale dostarczył dokumenty dotyczące ujawnionego towaru.
W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Celnego II w [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ujawnionej nadwyżki towaru. W piśmie z dnia [...] 2002 r skarżący wyjaśnił, iż nadwyżka towaru spowodowana była chaotycznym załadunkiem spornego towaru, a ponadto, że kierowca wypełnił dokument CMR w oparciu o dokumenty, jakie otrzymał u załadowcy i nie był świadomy tego, jaki towar przewozi. Przewoźnik nie zataił dokumentów wskazujących na faktyczną ilość przewożonych towarów, co oznacza, że nie zamierzał wprowadzić w błąd polskich organów celnych.
W toku postępowanie wyjaśnienia złożyła w/w Agencja Celna [...], która oświadczyła, że eksporter towaru przekazał kierowcy komplet dokumentów, a ten zobowiązany był do sprawdzenia stanu rzeczywistego posiadanego towaru na samochodzie z otrzymanymi dokumentami.
Naczelnik Urzędu Celnego II w [...] decyzją z dnia [...] 2002 m.in. określił kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości [...] zł i obliczył odsetki od w/w kwoty w wysokości [...] zł. Dłużnikami solidarnymi w/w długu celnego był skarżący oraz [...]
Organ celny stwierdził, że w sprawie bezsporne jest, iż towar stanowiący nadwyżkę nie został przedstawiony organowi celnemu, co oznacza że towar postał nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny, a to z kolei skutkuje powstaniem długu celnego.
Naczelnik Urzędu Celnego podniósł, że fakt ujawnienia nadwyżki towaru został stwierdzony przed złożeniem towaru w magazynie celnym, dlatego magazyn celny nie przejął odpowiedzialności za prawidłowość składanej deklaracji skróconej.
Od powyższej decyzji skarżący odwołał się zarzucając naruszenie art.210 § 3 pkt.2 w związku z art.101 § 1 i 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz.U. z 2001 r Nr 75, poz.802 ze zm.) oraz w piśmie z dnia [...] wskazał na brak doświadczenia kierowcy i błędy funkcjonariuszy na granicy, gdyż samochód dotarł do magazynu celnego z nienaruszoną plombą, a kierowca oddał władzom celnym wszystkie posiadane dokumenty, w tym te, dotyczące ujawnionego towaru.
Dyrektor Izby Celnej w [...], po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 23 grudnia 2002 r uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w części dotyczącej podstawy prawnej uznania za dłużników solidarnych i orzekł w tym zakresie (ta okoliczność nie jest przedmiotem skargi), a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie organowi celnemu przedstawione zostały tylko towary ujęte w deklaracji skróconej celem nadania im statusu towarów składowanych czasowo. Towary ujawnione w wyniku rewizji celnej nie zostały przedstawione organowi celnemu, co stanowi naruszenie obowiązku wynikającego z art.39 Kodeksu celnego, a zgodnie z art.9 tej ustawy towary te zostały nielegalnie wprowadzone na polski obszar celny. To z kolei skutkuje powstaniem długu celnego na mocy art.210 Kodeksu celnego.
Za uznaniem skarżącego jako przewoźnika za dłużnika, tj. osobę która dokonała nielegalnego wprowadzenia towaru na polski obszar celny - zdaniem organu odwoławczego - przemawia dowód w postaci Międzynarodowego Listu Przewozowego, w którym w polu 16 tego dokumentu wpisany jest skarżący. Zgodnie z art.8 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towaru, podpisanej w Genewie w dniu 19 maja 1956 r (CMR) Dz.U. Nr 49, poz.238 z 1962r) przewoźnik przy przyjmowaniu ładunku do przewozu jest zobligowany do sprawdzenia prawidłowości danych oraz danych umieszczonych w liście przewozowym. W przypadku spostrzeżeń odmiennych od stanu faktycznego przewoźnikowi służy prawo zgłaszania zastrzeżeń pisemnych do dokumentu.
W niniejszej sprawie na liście przewozowym CMR nie ma żadnych zastrzeżeń co do ilości i rodzaju przyjętej do przewozu przesyłki (brak zapisów w polu 18).
W przypadku nielegalnego wprowadzenia towaru na polski obszar celny dłużnikiem jest zawsze osoba, która dokonała nielegalnego wprowadzenia niezależnie od tego, czy jest właścicielem wprowadzonego towaru, czy też nie. Dyrektor Izby Celnej podniósł, że kierowca złożył oświadczenie, iż przedstawił pracownikowi [...] wszystkie posiadane dokumenty dołączone do przesyłki i że są one zgodne z rzeczywistością, ilością i tożsamością. Zdaniem organu odwoławczego okolicznością wyłączającą odpowiedzialność przewoźnika nie może być brak doświadczenia, czy też niewiedza kierowcy, dlatego nie mogły być uwzględnione argumenty podnoszone przez skarżącego w toku postępowania.
Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której skarżący zarzucił naruszenie art.210 § 3 pkt.2 Kodeksu celnego.
Skarżący podniósł, że ujawnione w wyniku rewizji towary nigdy nie były przeznaczone do obrotu na polskim obszarze celnym, gdyż ich miejscem przeznaczenia była Ukraina, co wprost wynika z przedłożonych dokumentów. Właścicielem tych towarów nie jest skarżący, ani eksporter, ale podmiot ukraiński.
Ponadto skarżący wyjaśnił, że kierowca przekazał pracownikowi [...] Spółka z o.o. wszystkie dokumenty dotyczące przewożonych towarów znajdujących się na środku transportowym, w tym dokumenty dotyczące ujawnionego towaru, nie ujętego w deklaracji skróconej. Pracownik magazynu celnego pomimo, że zauważył błąd w oznaczeniu ilości colli, złożył deklarację skróconą i to on dokonał przedstawienia towaru.
W/w dokumenty - zdaniem skarżącego - można uznać za deklarację skróconą w rozumieniu art.42 § 3 Kodeksu celnego w związku z § 4 ust. 1 pkt.6 i 7 Rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych. Istnieją zatem podstawy do uznania, że towary zostały przedstawione organowi celnemu stosownie do art.39 w związku z art.41 Kodeksu celnego.
W ocenie skarżącego, skoro zgodnie z art.42 § 2 Kodeksu celnego deklaracja skrócona powinna zostać złożona wraz z przedstawieniem towaru, to pracownik magazyny celnego powinien przed złożeniem deklaracji skróconej podjąć wszystkie możliwe działania celem stwierdzenia poprawności tej deklaracji, a nie opierać się tylko i wyłącznie na oświadczeniu kierowcy.
Dłużnikiem w rozumieniu art.210 § 3 pkt.1 Kodeksu celnego jest główny zobowiązany tj. [...] Spółka z o.o.
Skarżący mógłby ponieść odpowiedzialność wyłącznie na podstawie art.210 § 3 pkt.2 Kodeksu celnego, jednak niezbędne jest wykazanie mu braku należytej staranności co do możliwości nabycia wiedzy o nielegalnym wprowadzeniu towaru. Brak takiej staranności nie został jednak wykazany, a co więcej - w uzasadnieniu decyzji organu I instancji stwierdzono, że jest to dla sprawy nieistotne. Zdaniem skarżącego, odpowiedzialność na podstawie art.210 § 3 pkt.3 Kodeksu celnego, przy wykazaniu braku należytej staranności, ponosi kierowca jako osoba uczestnicząca we wprowadzeniu towaru.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i dodał, że przewoźnik prowadzący profesjonalną działalność gospodarczą i występujący w sferze stosunków celnych winien dochować należytą staranność w wykonywaniu ciążących na nim obowiązków. Przewoźnik jest osobą szczególnie odpowiedzialną za zgodność przewożonej przesyłki z treścią dołączonych dokumentów. W przypadku stwierdzenia, że dany podmiot nie wywiązał się z ciążących na nim obowiązków, organ celny zobowiązany jest zastosować sankcję przewidzianą w przepisach Kodeksu celnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone, zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r, Nr 153, poz. 1271 ze zm.), podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145§ 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Jak wynika z akt sprawy ujawniony w wyniku rewizji celnej towar był przewożony na podstawie listu przewozowego CMR, co oznacza, że do tego przewozu miała zastosowanie Konwencja o Umowie Międzynarodowego przewozu Drogowego Towarów (CMR) podpisana w Genewie z dniu 19 maja 1956 r i ratyfikowana przez Polskę w dniu 27 kwietnia 1962 r (Dz.U.z 1962 r Nr 49, poz.238). W dokumencie tym jako przewoźnika wskazano w polu 16 "Międzynarodowy Transport Drogowy "P" s.c. P. i M. G. (...)" oraz numery rejestracyjne środka przewozowego, którym był wykonywany przewóz ujawnionego towaru.
Określenie przewoźnika w sposób wyżej wskazany było więc bardzo dokładne. Okolicznością bezsporną w sprawie jest, że kierowcą wykonującym ten przewóz był P. I., który był pracownikiem w/w przewoźnika i ten konkretny przewóz wykonywał w ramach umowy o pracę.
Zgodnie z art.9 w/w Konwencji, w braku przeciwnego dowodu list przewozowy stanowi dowód zawarcia umowy, warunków umowy oraz przyjęcia towaru przez przewoźnika. W braku uzasadnionych zastrzeżeń przewoźnika, wpisanych do listu przewozowego, istnieje domniemanie, że towar i jego opakowanie były widoczne w dobrym stanie w chwili przyjęcia przez przewoźnika i że ilość sztuk, jak również ich cechy i numery były zgodne z oświadczeniami na liście przewozowym.
Z kolei z art.3 tej Konwencji wynika, iż przewoźnik odpowiada, jak za swoje własne czynności i zaniedbania, za czynności i zaniedbania swoich pracowników i wszystkich osób, do których usług odwołuje się w celu wykonania przewozu, kiedy ci pracownicy lub te osoby działają w wykonaniu swych funkcji.
W związku z powyższym należy stwierdzić po pierwsze: przewoźnikiem ujawnionego towaru była firma "Międzynarodowy Transport Drogowy "P " s.c. P.i M. G., a po drugie: na w/w przewoźniku ciążył obowiązek należytego wykonania umowy przewozu. Za należyte wykonanie umowy należy rozumieć sytuację, w której przewoźnik wykonuje - przewóz zgodnie z warunkami w/w Konwencji, a zatem jego odpowiedzialność dotyczy również zgodności przewożonego ładunku z listem przewozowym co do ilości sztuk, cech i wagi. Odpowiedzialność ta jest niezależna od tego, czy przewoźnik działa w zakresie załadunku sam, czy posługuje się innymi osobami, odpowiada on na zasadzie ryzyka. Domniemanie zgodności ładunku z listem przewozowym, o którym mowa w art.9 Konwencji może być wyłączone tylko poprzez wpisanie zastrzeżeń do listu przewozowego.
W rozpatrywanej sprawie list przewozowy CMR nie zawiera żadnych zastrzeżeń co do ilości sztuk, cech i wagi ładunku.
Towary wprowadzane na polski obszar celny podlegają od chwili ich wprowadzenia dozorowi celnemu, w ramach którego towary te mogą być poddane kontroli celnej (art.art.35 w związku z art.3 § 1 pkt.1 i 5 Kodeksu celnego).Osoba wprowadzająca towar ma obowiązek przedstawić te towary organowi celnemu, który w ramach kontroli celnej sprawdza m.in. zgodność tych towarów z listem przewozowym.
Materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy uzasadnia stanowisko organów celnych, że skarżący był przewoźnikiem ujawnionego towaru, on też dokonał wprowadzenia ich na polski obszar celny oraz ich przedstawienia organowi celnemu w rozumieniu przepisów celnych. Okolicznością bezsporną jest, że istniała nadwyżka towaru w postaci 41 colli, nie ujęta w liście przewozowym. Ustalony, bezsporny stan faktyczny sprawy jednoznacznie wskazuje, iż w świetle przytoczonych przepisów, towar nie ujęty w liście przewozowym został nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny, mimo iż znajdował się pod zamknięciem celnym. Wobec tego towaru nie mogło bowiem nastąpić " przedstawienie", o którym mowa w art.39 Kodeksu celnego.
Powyższego stanowiska nie mogła zmienić argumentacja skargi, iż nadwyżka towaru była spowodowana pomyłką przy załadunku, gdyż w istocie towar ten był przeznaczony dla odbiorcy ukraińskiego, bowiem okoliczność ta - w świetle odpowiedzialności przewoźnika z tytułu Konwencji oraz z tytułu obowiązków wynikających z Kodeksu celnego - nie zwalnia przewoźnika od odpowiedzialności za dług celny powstały wobec towaru nie ujętego w liście przewozowym i nie przedstawionego polskim organom celnym.
Ponadto, jak wynika z wyjaśnień skarżącego złożonych w toku postępowania, na granicy podczas ważenia samochodu stwierdzono tonaż o około 5 ton większy niż wynikano to z dokumentów, jednak kierowca nie wpisał zastrzeżeń do listu przewozowego CMR, pomimo iż wpis ten wyłączyłby odpowiedzialność przewoźnika za nadwyżkę towaru.
Z wyjaśnień Firmy [...] wynika, że dokumenty dotyczące przewożonej przesyłki były wystawione zgodnie z przepisami i przekazane kierowcy w dwóch oddzielnych kopertach - na każdą przesyłkę oddzielnie. Kierowca - mimo złożonego oświadczenia o zgodności przedstawionych dokumentów z rzeczywistością oraz o znajomości właściwości towaru podlegającego zgłoszeniu celnemu, nie przedstawił wszystkich dokumentów polskim organom celnym, narażając tym samym przewoźnika na odpowiedzialność z tytułu nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru nie zgłoszonego tym organom. Odpowiedzialności przewoźnika nie mogły wyłączyć argumenty podniesione w skardze dotyczące braku doświadczenia kierowcy, ani że odpowiedzialność z tego tytułu ponosi kierowca, a nie zatrudniający go przewoźnik. Odpowiedzialność przewoźnika za działania zatrudnionego przez niego kierowcy wynikają z jednej strony z przepisów w/w Konwencji, a z drugiej strony - z faktu iż jest jego pracodawcą.
Sad podzielił stanowisko Dyrektora Izby Celnej, że prowadząc magazyn Firma [...] - wbrew twierdzeniom skarżącego - nie przejęła odpowiedzialności za ujawniony towar, gdyż nadwyżkę towaru stwierdzono na środku przewozowym, przed złożeniem go do magazynu, co wyklucza odpowiedzialność w/w firmy.
Organy celne w sposób należyty i przy zachowaniu obowiązującej procedury ustaliły stan faktyczny sprawy oraz prawidłowo określiły zakres praw i obowiązków strony tego postępowania. Skarga nie może być uwzględniona, gdyż wyniki oceny przeprowadzonego postępowania i stanowisko Dyrektora Izby Celnej zawarte w zaskarżonej decyzji nie daje podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego w/w rozstrzygnięcia. Nie znajdując podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub zasady postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji.