Uzasadnienie
W dniu [...] 2002 r M.T. prowadzący działalność gospodarczą pod Firmą "T" zgłosił do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód marki Opel, rok produkcji [...] przywieziony z Francji. Do zgłoszenia celnego skarżący załączył fakturę nr [...] z dnia [...] 2002 r, określającą wartość przedmiotowego pojazdu na kwotę [...] EUR.
Dyrektor Urzędu Celnego, działając na podstawie art.23 § 7 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) zakwestionował wiarygodność faktury z powodu niskiej ceny przedmiotowego samochodu wskazanej w przedłożonej fakturze w stosunku do wartości rynkowej pojazdu. Organ celny wyjaśnił, że " analizę wartości w/w towaru przeprowadzono w oparciu o dane zawarte w Informatorze Rynkowym w wyniku czego organ celny ustalił,iż przedmiotowy pojazd nie jest prawidłowo zgłoszony w zakresie wartości celnej ".
W związku z powyższym decyzją z dnia [...] 2002 r uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej, określił wartość celną w wysokości [...] zł tj. [...] EUR i objął towar procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym.
W uzasadnieniu decyzji organ celny stwierdził, że w przypadku zakwestionowania wiarygodności dokumentów na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego, organ celny ustala wartość celną w sposób określony w art.25 - 29 Kodeksu celnego. Z uwagi na niemożność ustalenia tej wartości na podstawie art.25 - 28, wartość celną przedmiotowego samochodu ustalano na podstawie art.29 w/w ustawy.
Organ celny przyjął wartość samochodu w oparciu o wartość rynkową określoną w Informatorze Rynkowym w wysokości [...] zł, a następnie pomniejszył tę wartość o 22% z tytułu podatku VAT i o 3,1% z tytułu podatku akcyzowego. Po przeprowadzonej kalkulacji wartość celna w/w pojazdu została ustalona na kwotę [...] zł..
Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, w którym zarzucił naruszenie prawa materialnego, a to art.29 Kodeksu celnego, naruszenie zasad i ogólnych przepisów artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu oraz Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu, a także naruszenie art.121 i 22 ustawy z dnia 29.08.1997 r - Ordynacja podatkowa (Dz.U.Nr 137, poz.926 ze zm.).
Skarżący nie zgodził się z ustaleniami Dyrektora Urzędu Celnego co do podstaw zakwestionowania zadeklarowanej wartości celnej samochodu i zarzucił, że ustalenia te są dowolne i stoją w sprzeczności ze stanem faktycznym. W/w podniósł, że organ celny w sposób lakoniczny i nie uzasadniony wykluczył stosowanie metod ustalania wartości celnej określonych w art.25 - 28 Kodeksu celnego. Zgłoszony do procedury dopuszczenia od obrotu na polskim obszarze celnym pojazd był kompletny i w ocenie skarżącego można było zastosować art.26 lub art.27 Kodeksu celnego.
Ustalenie wartości celnej dla pojazdu będącego przedmiotem importu nastąpiło z naruszeniem zasad określonych w artykule VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu, gdyż podstawą wyceny powinna być przede wszystkim wartość transakcyjna, czyli cena faktycznie zapłacona.
Odwołanie zostało rozpatrzone przez Dyrektora Izby Celnej na podstawie art.4 ust.1 ustawy z dnia 20.03.2002 r o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 41, poz.365). Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] 2002 r utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że o zakwestionowaniu wiarygodności przedłożonej faktury zadecydowała przede wszystkim rażąco niska cena sprowadzonego pojazdu w stosunku do jego rzeczywistej wartości.
Postępowanie w kwestii ustalania wartości używanych pojazdów samochodowych zostało opracowane w formie studium 1.1 przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO). Wyjaśnienia tego Komitetu do Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu zostały opublikowane w formie załącznika do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999 r -Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Załącznik do Dz.U.Nr 80, poz.,908).
Dokonując ustalenia wartości celnej przedmiotowego pojazdu organ I instancji prawidłowo zastosował - zdaniem Dyrektora Izby Celnej - metodę określoną w art.29 Kodeksu celnego opierając się na specjalistycznym katalogu.Katalog ten podaje informacje dotyczące średnich cen pojazdów, ustalonych na podstawie analizy prowadzonej na reprezentatywnej próbie samochodów,uwzględniając spadek cen w funkcji wieku, przebiegu i stanu technicznego pojazdu.
Organ celny za nieuzasadnione uznał zarzuty naruszenia art.121 i art.122 Ordynacji podatkowej, gdyż zaskarżona decyzja została wydana na podstawie zgromadzonego w prawidłowy sposób materiału dowodowego, zgodnie z wymogami art.187 w/w ustawy, a w wydanej decyzji wyczerpująco wyjaśniono przesłanki tego rozstrzygnięcia.
Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której skarżący zarzucił, iż organ celny nie dokonał oceny wiarygodności faktury w zakresie jej zgodności z ceną faktycznie zapłaconą, stwierdził jedynie, że w katalogach marka takiego samochodu, jak będący przedmiotem importu, jest znacznie wyższa, niż cena wynikająca z przedłożonej faktury. Organ celny pominął natomiast istotną okoliczność, a mianowicie wielkość i skalę uszkodzeń przedmiotowego pojazdu. Z tego powodu zaskarżoną decyzję należy uznać - zdaniem skarżącego - za wadliwą, gdyż wartość celna winna być ustalona na podstawie faktury, która w pełni i rzetelnie oddaje rzeczywistą wartość tego konkretnego pojazdu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone, zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r, Nr 153, poz. 1271 ze zm.), podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270).
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145§ 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W rozpatrywanej sprawie organy celne naruszyły przepisy prawa materialnego w zakresie niżej opisanym.
Podstawą wymiaru cła jest wartość celna towaru, która zgodnie z art.23§ l Kodeksu celnego jest ceną faktycznie zapłaconą lub należną za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny.
Wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego (art.23 § 7). Przepis ten upoważnia organy celne do oceny przedłożonych dokumentów nie tylko pod względem formalnym, ale również pod względem materialnym dotyczącym informacji w nich zawartych, w celu wyeliminowania przypadków wprowadzania na polski obszar celny towarów o zaniżonej wartości celnej. Dopuszczalność wyeliminowania zasady określonej w art.23 § 1 Kodeksu celnego uzależniona jest od łącznego spełnienia dwóch przesłanek: 1/ brak wiarygodności dokumentów lub brak samych dokumentów, 2/ wskazania przez organ celny przyczyn braku wiarygodności dokumentów.
W rozpatrywanej sprawie ograny celne nie kwestionując formalnej wiarygodności dokumentów stwierdzających wartość celną sprowadzonego przez skarżącego samochodu zakwestionowały jego wartość transakcyjną z uwagi na niską cenę wskazaną w fakturze zakupu w stosunku do jego rzeczywistej wartości.
Stanowisko to jest nie zgodne z przytoczonym wyżej art.23 § 1 Kodeksu celnego, zgodnie z którym wartością celną jest cena faktycznie zapłacona lub należna. Ocena prawna zawarta w zaskarżonej decyzji budzi zastrzeżenia. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że niska cena pojazdu podana w załączonej do zgłoszenia celnego fakturze uzasadniała odmowę przyjęcia wartości transakcyjnej z tego powodu, że cena zawarta w katalogu różniła się od ceny deklarowanej przez skarżącego. Z wyjaśnień do katalogu pod hasłem "Notowanie" wynika,, że wartości pojazdów używanych wymienione w tym katalogu określane są jako " notowania " i są one wynikiem przeprowadzanej na całym terenie Niemiec ciągłej obserwacji rynku. Nie ma zatem wątpliwości, że dane zawarte w tym katalogu odnoszą się wyłącznie do cen obowiązujących na rynku niemieckim. W rozpatrywanej sprawie pojazd został zakupiony we Francji, a zatem materiałem porównawczym dla oceny wiarygodności zadeklarowanej wartości transakcyjnej nie mogły być ceny obowiązujące w Niemczech.
Nie wiarygodność ceny transakcyjnej uzasadniającej jej odrzucenie na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego jest dopuszczalne wtedy, gdy okaże się że była ona rażąco niska. Stwierdzenie, że cena była rażąco niska zakłada jej porównanie z innymi cenami. Ustalenie tych "innych" cen nie może być intuicyjne ani dowolne. Ocena w tym zakresie musi być dokonana w oparciu o ceny obowiązujące w kraju sprzedawcy. Organ celny musi wykazać, że treść zakwestionowanego dokumentu nie jest zgodna ze stanem faktycznym. Podkreślić należy, że odrzucenie wartości transakcyjnej nie może nastąpić przez proste porównanie wysokości cen deklarowanych przez importera z wartością ustaloną przez organ celny. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, że kwestionowanie materialnej wiarygodności informacji i dokumentów powinno następować z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności zakupu (wyrok NSA z dnia 20.02.2001 r, syg.akt I SA/Łd 14/00, ONSA 2002,Nr 2, poz.76).
Niedopuszczalne jest ustalenie zaniżenia ceny transakcyjnej przez jej porównanie z cenami samochodów podobnych obowiązującymi na rynkach innych krajów, niż kraj eksportu. Weryfikacja zgłoszenia celnego w zakresie wartości celnej towaru w pierwszej kolejności musi skutecznie podważyć dane wynikające z przedłożonych dokumentów przy uwzględnieniu cen obowiązujących w miejscu zawarcia transakcji, aby można było ustalić wartość celną towaru w oparciu o jedną z metod wskazanych w Kodeksie celnym.
Rażąco niska cena w stosunku do wartości towaru w kraju eksportera może stanowić podstawę do zakwestionowania wiarygodności dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego.
W rozpatrywanej sprawie nie przeprowadzono żadnego postępowania na okoliczność ustalenia cen obowiązujących w miejscu zawarcia przez skarżącego transakcji kupna samochodu.W związku z powyższym organ celny powinien przeprowadzić w tym zakresie stosowne postępowanie. Dopiero wtedy, gdy organ celny stwierdzi, że istnieją uzasadnione przyczyny do zakwestionowania zadeklarowanej wartości celnej towaru, ustala tę wartość w oparciu o jedną z metod określonych w art.25 - 29 Kodeksu celnego.
W przypadku używanych samochodów właściwą metodą jest metoda określona w art.29 § 1 Kodeksu celnego. Stosując metodę "ostatniej szansy" przy ustalaniu ceny samochodu na podstawie specjalistycznego katalogu zawierającego ceny pojazdów na rynku polskim, należy uwzględnić korekty dotyczące stanu technicznego pojazdu tj. ponadnormatywny przebieg, braki i uszkodzenia, które mają istotny wpływ na wartość samochodu. Obowiązek taki wynika bezpośrednio z art.85 § 1 Kodeksu celnego, zgodnie z którym należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego. A zatem wartość celna pozostaje w ścisłym i nierozerwalnym związku ze stanem towaru. Odmienne stanowisko w tym zakresie nie tylko, że nie ma żadnego uzasadnienia w obowiązujących przepisach, ale stanowi oczywiste naruszenie wskazanego przepisu.
Niezależnie od powyższego Studium 1.1 określające postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych, stanowiące załącznik do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999 r - Wyjaśnienia dotyczące wartością celnej (Dz.U.z 1999 r Nr 80, poz.908) w pkt.17 stanowi, że wartość cena powinna być ustalona " w rozsądny sposób", a zalecane metody wyceny powinny być stosowane " z rozsądną elastycznością ". Zgodnie z pkt.23 Studium można oprzeć się na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. W takim przypadku należy uwzględnić stan pojazdu i wszystkie elementy wpływające na jego wartość (nadzwyczajne zużycie, naprawy, remonty, akcesoria) w porównaniu z wartością typowego pojazdu służącego za punkt odniesienia).
Uznając że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w zakresie wyżej opisanym, Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - orzekł jak w sentencji.
Zgodnie z art.152 w/w ustawy uchylone decyzje nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 w/w ustawy.