Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., z dnia 15.12.2017r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2012r.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o majątku i dochodach" spółdzielnia zajmuje się: współpielęgnacją pacjentów na terenie ZOZ, prowadzeniem niepublicznego zakładu opieki zdrowotnej MedAssist NZOZ, dystrybucją posiłków w szpitalach, sprzątaniem i dezynfekcją obiektów służby zdrowia takich jak szpitale, kliniki, przychodnie, laboratoria
Jej kapitał zakładowy wynosi 60 000 zł. Wartość środków trwałych na dzień 31.12.2016r. wynosiła 1 038 907,11 zł. a na dzień 31.12.2017r. - 4 343,53 zł. W 2017r. spółdzielnia uzyskała dochód podatkowy w wysokości 1 135 872,22 zł, przy przychodzie w wysokości 5 593 879,69 zł.. Podstawa opodatkowania dostawy towarów oraz świadczenia usług przez podmiot w miesiącu lutym 2018r. wynosiła natomiast 16 481 zł. Na dzień 31.12.2016r. spółdzielnia odnotowała zysk bilansowy w wysokości 3 108 112,88 zł, przy przychodzie na poziomie 31 197 882,90 zł. a na dzień 31.12.2017r, odnotowała stratę bilansową w wysokości 2 775 166,96 zł, przy przychodzie na poziomie 4 826 971,52 zł.
Strona skarżąca posiada dwa konta bankowe w P. S.A., odnotowujące obroty. Na dzień 31.03.2018r. saldo jednego wynosiło 3,89 zł, a saldo drugiego na dzień 04.04.2017r. wynosiło – 73,54 zł. Według stanu na dzień 31.03.2018 r. spółdzielnia zatrudniała dwóch pracowników.
Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 1369 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym) - por. art. 246§2 w/w ustawy.Podkreślić więc należy na wstępie, iż instytucja przyznania prawa pomocy (w przedmiotowym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny.
Przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnianiu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ppsa, nie ma więc charakteru bezwzględnego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc. (por. postanowienie NSA z dnia 30.11.2010r. sygn. I FSK 790/2010, postan. NSA z dnia 30.09.2011r., sygn. akt II FZ 409/11). Jeżeli strona skarżąca jest podmiotem gospodarczym, to powinno unikać się przerzucania ryzyka prowadzenia działalności na innych obywateli. To bowiem m.in. z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie NSA z dnia 09.03.2011r., sygn. akt II FZ 91/2011, postan. SN z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04).
Warto zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Jak najbardziej zasadna jest też teza, że podmiot, który nie wykazał, iż utracił płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinien partycypować w kosztach postępowania sądowego. W rozpatrywanym przypadku spółdzielnia funkcjonuje w obrocie gospodarczym, czego dowodem są obroty na kontach bankowych i zeznanie z tytułu podatku VAT za luty 2018r. Nie ogłosiła też upadłości czy likwidacji. W zeszłym roku odnotowała dochód podatkowy w wysokości ponad miliona złotych. Stąd też przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych wychodziłoby poza ustawowe przesłanki tej instytucji.
W związku z powyższym należało orzec jak w sentencji, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§2 pkt.2, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 1369 z p. zm.).