Uzasadnienie
W dniu [...] czerwca 2002 r W. K. prowadzący działalność gospodarczą pod Firmą "[...] " zgłosił do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód ciężarowy marki [...], rok produkcji 2001, przywieziony z Francji. Do zgłoszenia celnego skarżący załączył fakturę nr [...] z dnia [...] maja 2002 r, określającą wartość przedmiotowego pojazdu na kwotę [...] EUR.
Naczelnik Urzędu Celnego w [...], działając na podstawie art.23 § 7 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz.117 ze zm.) zakwestionował wiarygodność faktury i decyzją z dnia 25 czerwca 2002 r uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe oraz określił kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości [...] zł oraz objął w/w towar procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym.
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ celny stwierdził zgodnie z art.24 § 1 Kodeksu celnego w przypadku zakwestionowania wiarygodności dokumentów na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego, organ celny ustala wartość w sposób określony w art.25 - 28 tej ustawy, a jeżeli na podstawie tych przepisów nie można ustalić wartości celnej, wtedy stosuje się art.29 w/w ustawy.
Organ celny uzasadniając przyczyny braku możliwości zastosowania art.24 § 1 Kodeksu celnego, wartość celną przedmiotowego samochodu ustalił na podstawie art.29 w/w ustawy tj. metodą "ostatniej szansy". Naczelnik Urzędu Celnego podniósł, że postępowanie w tej kwestii zostało opracowane przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej i opublikowane w formie załącznika do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r - Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Dz.U.Nr 80, poz.908). W świetle w/w przepisu przy ustalaniu wartości celnej używanych pojazdów tą metodą można oprzeć się na katalogach lub specjalistycznych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych.
W rozpatrywanej sprawie Naczelnik Urzędu Celnego przyjął kwotę [...] zł tj. wartość rynkową takiego pojazdu według katalogu "INFO EKSPERT, Samochody ciężarowe, część B/VI/2002", a następnie pomniejszył tę wartość o 22% z tytułu podatku VAT.
Wartość w/w pojazdu została ustalona na kwotę [...] zł tj. [...] EUR.
Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, w którym zarzucił niewłaściwe ustalenie wartości celnej towaru w oparciu o katalog "EUROTAX-u", w którym ceny są zawyżone o około 30% cen faktycznie płaconych za towar. Przedłożona faktura jest wiarygodna, gdyż uwzględnia stan techniczny sprowadzonego samochodu posiadającego przebieg 135.000 km i z uszkodzeniami lakieru, wymagającego poprawek blacharskich.
Skarżący zarzucił, że przy ocenie wartości celnej [pojazdu uwzględniono wartość towaru na rynku polskim, a nie realną wartość towaru w kraju zakupu. Do oceny wartości transakcyjnej zastosowano ten sam tryb postępowania, co do ustalenia wartości celnej. Organ celny nie przedstawił żadnych dowodów wskazujących na niewiarygodność przedłożonej faktury. W przeprowadzonej kalkulacji nie uwzględniono stanu towaru, ani nie odliczono marż handlowych.
Wydana decyzja narusza art.210 § 1 pkt.6 Ordynacji podatkowej, gdyż nie zawiera uzasadnienia faktycznego.
Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją z dnia 30 grudnia 2002 r uchylił w całości zaskarżona decyzję i uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części określającej wartość celną towaru, wartość statystyczną oraz podstawę opłaty i orzekł w tym zakresie w następujący sposób:
wartość celna towaru - [...] zł wartość statystyczna - [...] zł podstawa opłaty - [...] zł.
Organ odwoławczy stwierdził, że cena podana w dokumentach załączonych do zgłoszenia celnego nie jest bezwzględnie wiążąca dla organów celnych. Wartość transakcyjna nie zawsze odpowiada wartości towaru. Ocena wiarygodności danych musi być oparta na obiektywnych przesłankach, jakimi w przypadku samochodów mogą być katalogi specjalistyczne cen pojazdów używanych na rynkach zagranicznych.
Dyrektor Izby Celnej podniósł, że organ I instancji ograniczył się w tym względzie jedynie do poinformowania, że zadeklarowana kwota nie została uznana za wiarygodną z uzasadnionych przyczyn, jednak w uzasadnieniu rozstrzygnięcia nie zostały ujawnione źródła danych służących do porówna wartości, jakkolwiek w aktach sprawy znajduje się notatka służbowa funkcjonariusza celnego informująca, że podstawą kalkulacji był katalog "Info EKSPERT". W toku postępowania odwoławczego dokonano kontroli prawidłowości oceny Naczelnika Urzędu Celnego w [...] przez porównanie zadeklarowanej wartości z danymi z "Schwackeliste. Pkw. Gelandewagen. Transporter nr 5/2001, wydanego przez Eurotaxschackeliste, Niemcy.
W ocenie organu odwoławczego katalog ten zawiera obiektywne średnie ceny nowych i używanych samochodów na obszarze Niemiec, z danymi ustalonymi na podstawie obserwacji rynku w maju 2001. W katalogu tym średnia cena zakupu samochodu odpowiadającego typowi sprowadzonego pojazdu, ale o rok starszego, została oszacowana na [...] - [...] EUR, co stanowi kwotę 2- 3-krotnie większą od ujawnionej w przedłożonej fakturze.
Wielkość różnicy pozwala na stwierdzenie - zdaniem Dyrektora Izby Celnej -, że zadeklarowana kwota jest w oczywisty sposób zaniżona w stosunku do poziomu cen na rynku Unii Europejskiej.
Dokonując ustalenia wartości celnej przedmiotowego pojazdu organ I instancji prawidłowo zastosował - zdaniem Dyrektora Izby Celnej - metodę określoną w art.29 Kodeksu celnego, zgodnie z opinią Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej. Przyjmując za podstawę cenę pojazdu o takich samych parametrach technicznych, jak pojazd będący przedmiotem importu, organ celny pomniejszył tę cenę o należności podatkowe.
Odnośnie zarzutu nie uwzględnienia w wartości celnej towaru stanu technicznego pojazdu organ odwoławczy powołał się na wydawnictwa "Schwackeliste" oraz " INFO EKSPERT ", które podają bieżące ceny na rynku reprezentatywnym dla Unii Europejskiej tj. na rynku niemieckim oraz na rynku polskim. W ocenie organu odwoławczego, są to informacje o cenach średnich pojazdów, ustalone na podstawie analizy prowadzonej na reprezentatywnej próbie samochodów używanych z całego obszaru odpowiednich krajów. Dane te uwzględniają spadek ceny w wyniku wieku, przebiegu i stanu technicznego pojazdów.
W świetle regulacji zawartych w Kodeksie celnym brak jest podstaw do odliczania od uśrednionej wartości rynkowej z katalogu marży (lub innych narzutów), ponieważ import samochodów używanych, wprowadzanych na polski obszar celny jest importem indywidualnym, a nie dla celów handlowych.Uśrednione ceny takich właśnie pojazdów zawierają wyspecjalizowane wydawnictwa zastosowane w sprawie.
Jeżeli chodzi o zarzut nie uwzględnienia w wartości celnej stanu technicznego, w tym ponadnormatywnego przebiegu, organ odwoławczy wskazał Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8 marca 2001 r zmieniające rozporządzenie w sprawie klasyfikacji odpadów (Dz.U. Nr 17, poz.204), którego celem było wyeliminowanie importu samochodów znacznie uszkodzonych lub nadmiernie zużytych. W związku z tym nie ma wskazania do odliczenia od " uśrednionej" wartości rynkowej z katalogu określonego w procencie stopnia uszkodzenia pojazdu, gdyż uszkodzone pojazdy nie mogą być objęte procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym. Dotyczy to także korekt z tytułu ponadnormatywnego zużycia, w tym przebiegu.
Przedmiotowy pojazd w momencie dokonania zgłoszenia celnego był sprawny technicznie i został dopuszczony do ruchu.
Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji jej niezgodność z prawem poprzez naruszenie art.23 § 1 i § 9, art.29, art.85 § 1 oraz art.3 § 1 pkt.15 Kodeksu celnego, a ponadto naruszenie art.121, art.122, art.187, art.197 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz.926 ze zm.) oraz art.2, art.7 i art.32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W ocenie skarżącego w Kodeksie celnym brak jest podstaw prawnych, aby kwestionować wartość celną towaru na podstawie przeprowadzonej kalkulacji. Oceny wartości celnej należy dokonać w czasie rewizji celnej, uwzględniając wszystkie cechy towaru, które mogą mieć wpływ na jego wartość. W niniejszej sprawie funkcjonariusz celny w rewizji celnej nie uwzględnił stanu technicznego pojazdu oraz uszkodzeń, mimo iż pojazd przeszedł pozytywnie badanie techniczne. Zgodnie z art.85 § 1 w/w ustawy należało przyjąć stan towaru z dnia przyjęcia zgłoszenia celnego.
Organy celne w swych rozstrzygnięciach oparły się na katalogu "Schwackeliste", w którym podane są ceny samochodów nie uszkodzonych, przy określonym stopniu zużycia dla danego rocznika i obowiązujące na rynku niemieckim. Sprowadzony przez skarżącego pojazd był zakupiony we Francji, przy czym wiadomym jest, że ceny w Niemczech są znacznie wyższe od cen na rynku francuskim.
Skarżący podniósł, że ceną faktycznie zapłaconą za sprowadzony pojazd była kwota[...] EUR i nie była to cena " okazyjna".
Organ celny nie uwzględnił w przeprowadzonej kalkulacji marż handlowych, mimo, że - w ocenie skarżącego - marże takie są pobierane przez sprzedających na giełdzie, jak i w komisach. Marże są odliczane przez Urząd Celny przy ustalaniu wartości celnej innych towarów np. motorowerów, naczep, przyczep samochodowych, pochodzących z Unii Europejskiej.
W ocenie skarżącego postępowanie w niniejszej sprawie było przeprowadzone z naruszeniem przepisów proceduralnych wskazanych na wstępie skargi.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a dodatkowo stwierdził, że organy celne są upoważnione do oceny przedłożonych dokumentów pod względem ich wiarygodności formalnej i materialnej. W rozpatrywanej sprawie organ celny zakwestionował przedłożoną fakturę pod względem materialnym, o czym zadecydowała niska cena w stosunku do rzeczywistej wartości zgłoszonego towaru. Odmówiono wiarygodności cenie towaru ujętej na przedłożonym rachunku, na co pozwoliła organowi wiedza dotycząca stanu technicznego pojazdu i ceny rynkowej pojazdu ustalonej na podstawie dostępnych danych.
Nie uzasadniony jest - zdaniem strony przeciwnej - zarzut naruszenia art.29 Kodeksu celnego, bowiem postępowanie na tym etapie było zgodne z wyjaśnieniami Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej do Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu, niemożliwe bowiem było zastosowanie metod określonych w przepisach poprzedzających art.29 ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone, zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r, Nr 153, poz.1271 ze zm.), podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270).
Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145§ 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W rozpatrywanej sprawie organy celne naruszyły przepisy prawa materialnego w zakresie niżej opisanym.
Podstawą wymiaru cła jest wartość celna towaru, która zgodnie z art.23§1 Kodeksu celnego jest ceną faktycznie zapłaconą lub należną za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny.
Wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego (art.23 § 7).
Przepis ten upoważnia organy celne do oceny przedłożonych dokumentów nie tylko pod względem formalnym, ale również pod względem materialnym dotyczącym informacji w nich zawartych, w celu wyeliminowania przypadków wprowadzania na polski obszar celny towarów o zaniżonej wartości celnej. Dopuszczalność wyeliminowania zasady określonej w art.23 § 1 Kodeksu celnego uzależniona jest od łącznego spełnienia dwóch przesłanek: 1/ brak wiarygodności dokumentów lub brak samych dokumentów, 2/ wskazania przez organ celny przyczyn braku wiarygodności dokumentów.
W rozpatrywanej sprawie ograny celne nie kwestionując formalnej wiarygodności dokumentów stwierdzających wartość celną sprowadzonego przez skarżącego samochodu zakwestionowały jego wartość transakcyjną z uwagi na niską cenę wskazaną w fakturze zakupu w stosunku do jego rzeczywistej wartości.
Stanowisko to jest nie zgodne z przytoczonym wyżej art.23 § 1 Kodeksu celnego, zgodnie z którym wartością celną jest cena faktycznie zapłacona lub należna. Ocena prawna zawarta w zaskarżonej decyzji budzi zastrzeżenia. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że rażąco niska cena pojazdu podana w załączonej do zgłoszenia celnego fakturze uzasadniała odmowę przyjęcia wartości transakcyjnej z tego powodu, że cena zawarta w katalogu "Schwackeliste" różniła się od ceny deklarowanej przez skarżącego. Katalog ten, jak twierdzi Dyrektor Izby Celnej, zawiera ceny bieżące na rynku reprezentatywnym dla Unii Europejskiej rynku niemieckim.. Wynika z tego, że Dyrektor Izby Celnej w Krakowie utożsamia wartość celną samochodu z jego wartością rynkową rozumianą jako " cena unijna ". Rzeczą powszechnie wiadomą jest, że nie istnieje jedna cena samochodu obowiązująca we wszystkich krajach Unii Europejskiej.
Z wyjaśnień do katalogu "Schwackeliste" pod hasłem "Notowanie" wynika,, że wartości pojazdów używanych wymienione w tym katalogu określane są jako " notowania" i są one wynikiem przeprowadzanej na całym terenie Niemiec ciągłej obserwacji rynku. Nie ma zatem wątpliwości, że dane zawarte w tym katalogu odnoszą się wyłącznie do cen obowiązujących na rynku niemieckim. W rozpatrywanej sprawie pojazd został zakupiony we Francji, a zatem materiałem porównawczym dla oceny wiarygodności zadeklarowanej wartości transakcyjnej nie mogły być ceny obowiązujące w Niemczech.
Niewiarygodność ceny transakcyjnej uzasadniającej jej odrzucenie na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego jest dopuszczalne wtedy, gdy okaże się że była ona rażąco niska. Stwierdzenie, że cena była rażąco niska zakłada jej porównanie z innymi cenami. Ustalenie tych "innych" cen nie może być intuicyjne ani dowolne. Ocena w tym zakresie musi być dokonana w oparciu o ceny obowiązujące w kraju sprzedawcy. Organ celny musi wykazać, że treść zakwestionowanego dokumentu nie jest zgodna ze stanem faktycznym. Podkreślić należy, że odrzucenie wartości transakcyjnej nie może nastąpić przez proste porównanie wysokości cen deklarowanych przez importera z wartością ustaloną przez organ celny. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, że kwestionowanie materialnej wiarygodności informacji i dokumentów powinno następować z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności zakupu (wyrok NSA z dnia 20.02.2001 r, syg.akt I SA/Łd 14/00, ONSA 2002,Nr 2, poz.76).
Niedopuszczalne jest ustalenie zaniżenia ceny transakcyjnej przez jej porównanie z cenami samochodów podobnych obowiązującymi na rynkach innych krajów, niż kraj eksportu. Weryfikacja zgłoszenia celnego w zakresie wartości celnej towaru w pierwszej kolejności musi skutecznie podważyć dane wynikające z przedłożonych dokumentów przy uwzględnieniu cen obowiązujących w miejscu zawarcia transakcji, aby można było ustalić wartość celną towaru w oparciu o jedną z metod wskazanych w Kodeksie celnym.
Rażąco niska cena w stosunku do wartości towaru w kraju eksportera może stanowić podstawę do zakwestionowania wiarygodności dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego.
W rozpatrywanej sprawie nie przeprowadzono żadnego postępowania na okoliczność ustalenia cen obowiązujących w miejscu zawarcia przez skarżącego transakcji kupna samochodu.W związku z powyższym organ celny powinien przeprowadzić w tym zakresie stosowne postępowanie. Dopiero wtedy, gdy organ celny stwierdzi, że istnieją uzasadnione przyczyny do zakwestionowania zadeklarowanej wartości celnej towaru, ustala tę wartość w oparciu o jedną z metod określonych w art.25 - 29 Kodeksu celnego.
Sąd nie podzielił stanowiska organów celnych odnośnie braku podstaw do uwzględnienia w wartości celnej pojazdu jego stanu technicznego.Stosując metodę "ostatniej szansy" przy ustalaniu ceny samochodu na podstawie katalogu należy uwzględnić korekty dotyczące stanu technicznego pojazdu tj. ponadnormatywny przebieg, braki i uszkodzenia, które mają istotny wpływ na wartość samochodu. Obowiązek taki wynika bezpośrednio z art.85 § 1 Kodeksu celnego, zgodnie z którym należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego. A zatem wartość celna pozostaje w ścisłym i nierozerwalnym związku ze stanem towaru. Odmienne stanowisko organów celnych w tym zakresie nie tylko, że nie ma żadnego uzasadnienia w obowiązujących przepisach, ale stanowi oczywiste naruszenie wskazanego przepisu.
Niezależnie od powyższego Studium 1.1 określające postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych, stanowiące załącznik do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999 r - Wyjaśnienia dotyczące wartością celnej i powołane w zaskarżonej decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł w pkt.17 stanowi, że wartość cena powinna być ustalona " w rozsądny sposób", a zalecane metody wyceny powinny być stosowane " z rozsądną elastycznością ". Zgodnie z pkt.23 Studium można oprzeć się na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. W takim przypadku należy uwzględnić stan pojazdu i wszystkie elementy wpływające na jego wartość (nadzwyczajne zużycie, naprawy, remonty, akcesoria) w porównaniu z wartością typowego pojazdu służącego za punkt odniesienia).
Uznając że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w zakresie wyżej opisanym, Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) - orzekł jak w sentencji.
Zgodnie z art.152 w/w ustawy uchylone decyzje nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 w/w ustawy.