Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek E. N. – T. o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu tego wniosku strona skarżąca podniosła, iż nie jest w stanie, w związku z przedstawionymi okolicznościami, uiścić wpisu sądowego bez uszczerbku utrzymania siebie i rodziny. Stąd też niniejszy wniosek został potraktowany jako wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmujący żądanie zwolnienia z wpisu sądowego, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...]. nr [...],w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego, z dnia [...] Nr [...] określającej zobowiązanie E. N. – T. w podatku od towarów i usług za listopad 2004r. w kwocie 2 169 zł.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów, E. N. – T. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem N. T. - H. ur. w [...] córką P. N. – T. ur. w [...], oraz synami P. N – T ur. w [...]. i P. N – T ur. w [...]. Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje miesięcznie dochód w wysokości 1683,14 zł. brutto. Spłaca kredyt mieszkaniowy w wysokości 1500 zł. miesięcznie. Koszty utrzymania rodziny obejmują następujące wydatki: czynsz za mieszkanie – po podwyżce – 415, 36 zł., opłatę za gaz – 65 zł., opłatę za wodę 28,05 zł., opłatę za ogrzewanie – 119,66 zł., opłatę za prąd – 54 zł. Strona skarżąca ponosi ponadto koszty leczenia w wysokości 400 zł. miesięcznie oraz koszty leczenia syna w wysokości 200 zł. miesięcznie. Jest właścicielem mieszkania o pow. 62 m2 w K. Działka budowlana o pow. 7 a w N. S. należy natomiast do syna.
E. N. – T. w roku 2007 osiągnęła dochód wynoszący 15 067,98 zł. przy przychodzie wynoszącym 266251,79 zł.
Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r.
Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Działalność gospodarcza wiąże się, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów - także sądowych.
Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84)
Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...)
W przedmiotowej sprawie kluczową rolę odgrywa fakt, iż E. N. – T. powinna wykazać zgodnie z art. 246§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tymczasem zachowanie strony skarżącej wskazuje co najmniej na brak chęci w rzeczywistym przedstawieniu stanu finansowego rodzinny, jej majątku i uzyskiwanych przez jej członków dochodów.
Oświadczenia dotyczące stanu majątkowego i możliwości płatniczych E. N – T zawarte we wniosku okazały się bowiem niewystarczające do obiektywnej oceny kondycji finansowej rodziny. Orzekający wezwał więc stronę skarżącą do przedłożenia szeregu dokumentów pozwalających na dokonanie takiej oceny.
E. N – T przesłała niektóre z nich, nie nadesłała jednak dokumentów mających bardzo istotne znaczenie przy ocenie rzeczywistego stanu majątkowego skarżącej i jej rodziny, a to:
- oświadczenia czy mąż uzyskuje jakieś dochody, popartego dokumentami o ich wysokości (zaświadczenie o zarobkach)
- wyciągów z kont bankowych (zarówno firmowego jak i osobistego) obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy,
- zeznania podatkowego o wysokości osiągniętego przez H. N. T. dochodu w 2007r. (a jeżeli nie zostało jeszcze ono sporządzone - oświadczenia o wysokości uzyskanego przychodu i dochodu w 2007r.)
Tak więc nie zostały wyjaśnione podstawowe okoliczności dotyczące źródeł utrzymania strony skarżącej i jej rodziny, co zważywszy że korzysta ona z pomocy fachowego pełnomocnika tym bardziej ocenić należy negatywnie. Wyklucza to bowiem możliwość braku świadomości co do konsekwencji takiego działania w istotnych kwestiach związanych z badaniem przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Zaznaczyć przy okazji trzeba, iż w skardze doradca podatkowy wspomniał, iż mąż E. N. – T. prowadzi działalność i osiąga z tego tytułu dochód.
Ponadto okolicznością mającą wpływ na niniejsze rozstrzygnięcie jest fakt, iż podane przez stronę skarżąca koszty utrzymania przewyższają wysokość uzyskiwanego przez nią dochodu. Z przedłożonej dokumentacji wynika bowiem, iż wydatki obejmują: czynsz za mieszkanie – 415, 36 zł., opłatę za gaz – 65 zł., opłatę za wodę 28,05 zł., opłatę za ogrzewanie – 119,66 zł., opłatę za prąd – 54 zł. koszty leczenia w wysokości 400 zł. miesięcznie, koszty leczenia syna w wysokości 200 zł. miesięcznie, miesięczne raty kredytów w łącznej wysokości 1 581,55 zł. (zawiadomienia Banku [...] o najbliższej spłacie kredytu/pożyczki, z dnia 26.03.2008, 28.03.2008,)- czyli w sumie kwotę 2863,62 zł. E. N. – T swój miesięczny dochód określa natomiast na kwotę 1683,14 zł. miesięcznie i to brutto.
Taki stan rzeczy nasuwa wątpliwości co do wiarygodności złożonych przez stronę skarżącą oświadczeń o stanie majątkowym rodziny i jej zdolności płatniczych.
Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 244§1, art.245§3, art. 246§1pkt 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r.
Nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji.