Uzasadnienie
W dniu [...] 2003 r J. W. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą "A." zgłosił do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód ciężarowy marki FORD Transit, rok produkcji 2000, przywieziony z Niemiec. Do zgłoszenia celnego skarżący załączył rachunek nr [...] z dnia [...] 2003r., z którego wynikało, że wartość w/w pojazdu wynosi [...] EUR.
Naczelnik Urzędu Celnego zakwestionował zadeklarowaną wartość celną przedmiotowego pojazdu, a następnie decyzją z dnia [...] 2003 r uznał zgłoszenie celne SAD OGL [...] z dnia [...] 2003 r. za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej towaru i zmieniając odpowiednie pola dokumentu SAD orzekł, że wartość celna przedmiotowego pojazdu wynosi [...] zł. Towar został objęty wnioskowaną procedurą.
Organ celny podniósł, iż w wyniku weryfikacji przedłożonych dokumentów zadeklarowana wartość celna pojazdu została zakwestionowana na podstawie art.23 § 7 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz.117 ze zm.). Podstawą do tego było porównanie ceny zadeklarowanej przez skarżącego tj. [...] EUR ze średnią ceną samochodu odpowiadającą typowi sprowadzonego pojazdu, zawartą w katalogu "Schwackeliste" wydawnictwa "Eurotaxschwacke" Niemcy wynoszącą [...] EUR. Cena określona w katalogu jest wyższa od kwoty wynikającej z przedłożonego rachunku, dlatego cena transakcyjna nie mógł być przyjęta.
W przypadku zakwestionowania wiarygodności dokumentów na podstawie wskazanego przepisu organ celny ustala wartość celną w sposób określony w art.25 - 29 Kodeksu celnego. Postępowanie w kwestii określenia wartości celnej samochodów używanych zostało opracowane przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej i opublikowane w formie załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999 r - Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Dz. U. Nr 80, poz.908). W związku z powyższym wartość celna dla w/w samochodu została ustalona na podstawie art.29 Kodeksu celnego (tzw. metoda ostatniej szansy). W świetle powyższych ustaleń - w ocenie organu celnego - można oprzeć się na katalogach lub specjalistycznych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych samochodów.
W rozpatrywanej sprawie organ celny, mając na uwadze wynik rewizji celnej, za podstawę wyceny zgodnie z metodą "ostatniej szansy" przyjął kwotę [...] PLN tj. wartość rynkową netto tego pojazdu według katalogu " EUROTAX" II/2003, a następnie wartość tę pomniejszono o zwyczajowa marże w wysokości 10%. Ustalona w ten sposób wartość celna przedmiotowego pojazdu wyniosła [...] EUR na warunkach dostawy DDU.
Od powyższej decyzji skarżący odwołał się zarzucając, że zaskarżona decyzja w sposób oczywisty narusza utrwalone orzecznictwo NSA, zgodnie z którym ustalenie ceny transakcyjnej powinno nastąpić według miejsca zakupu pojazdu, przy uwzględnieniu stopnia jego uszkodzeń. Kosztorys napraw samochodu powinny być ustalony i obliczony według cen istniejących w miejscu zakupu.
Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] 2003 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu celnego l instancji.
Organ odwoławczy stwierdził, że cena podana w dokumentach załączonych do zgłoszenia celnego nie jest bezwzględnie wiążąca dla organów celnych. Wartość transakcyjna nie zawsze odpowiada wartości towaru. Ocena wiarygodności danych musi być oparta na obiektywnych przesłankach, jakimi w przypadku samochodów mogą być specjalistyczne katalogi cen pojazdów używanych na rynkach zagranicznych. Zakwestionowanie ceny sprzedaży możliwe jest tylko w odniesieniu do notowań na rynkach zagranicznych, dlatego prawidłowo należało dokonać porównania z danymi wynikającymi z wydawnictwa "Schwackełiste" wydawnictwa EurotaxSchwacke, zawierającego uśrednione ceny samochodów używanych na rynku niemieckim.
Organ l instancji dokonał porównania wartości transakcyjnej z danymi zawartymi w katalogu "Schwackełiste" nr 3/2003 wydawnictwa EurotaxSchwacke, zgodnie z którym średnia wartość pojazdu tego samego typu i rocznika wynosiła na rynku niemieckim [...] EUR. Wartość zadeklarowana była niższa o 57% od wartości ustalonej na podstawie danych pochodzących z ww. katalogu. Wielkość tej różnicy -zdaniem Dyrektora Izby Celnej - uzasadnia stwierdzenie, że zadeklarowana kwota była w oczywisty sposób zaniżona w stosunku do poziomu cen na rynku Unii Europejskiej. Zakwestionowanie wysokości ceny transakcyjnej było zatem uzasadnione.
Ustalając wartość celną importowanych używanych pojazdów samochodowych - zgodnie z Wyjaśnieniami Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej - metodą ostatniej szansy istnieje możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism zawierających ceny rynkowe tych pojazdów na polskim obszarze celnym. Naczelnik Urzędu Celnego prawidłowo - zdaniem Dyrektora Izby Celnej - zastosował wskazaną metodę ustalania wartości celnej przedmiotowego samochodu. Biorąc za punkt wyjścia podaną w katalogu "Eurotax" cenę samochodu tego samego typu organ celny odjął zwyczajowa marżę w wysokości 10%. Przy ustalaniu wartości celnej organ celny nie uwzględnił innych korekt, poza marżą, gdyż skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających konieczność zastosowania odliczeń.
Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego tj. art.23 § 1 poprzez pominięcie treści tego przepisu oraz § 7 poprzez oparcie rozstrzygnięcia na tym przepisie mimo braku podstaw i uzasadnionych przyczyn w oparciu o które mogłaby być kwestionowana wiarygodność i dokładność dokumentów służących do określenia wartości celnej.
Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a to art.120, art. 121, art.122 w związku z art.187 Ordynacji podatkowej, poprzez nie przeprowadzenie żadnego postępowania dowodowego. Organ celny bezkrytycznie oparł rozstrzygnięcia na katalogach Schwackeliste oraz Eurotax, bez uwzględnienia uszkodzeń pojazdu, które jednak nie były przeszkodą do dopuszczenia pojazdu do ruchu. Do skargi została załączona opinia biura rzeczoznawców niemieckich. W ocenie skarżącego niedopuszczalne jest ustalanie wartości rynkowej spornego pojazdu na rynku polskim w oparciu o katalog "Eurotax".
W związku z powyższym skarżący przedłożył opinię rzeczoznawcy uprawionego do oszacowania z miejsca zakupu samochodu, zgodnie z którą wartość tego pojazdu wynosi [...] EUR. Przedmiotowa opinia stwierdza również uszkodzenia dachu, nadkoli, błotników oraz zadrapania i ślady rdzy, uszkodzenia powłoki lakierniczej. Uszkodzenia te miały wpływ na wartość pojazdu, chociaż nie stanowiły przeszkody dla dopuszczenia do ruchu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Dodatkowo, odnosząc się do zarzutów skargi Dyrektor Izby Celnej podniósł, że w przedmiocie oceny wiarygodności faktury w zakresie widniejącej ceny zakupu sprowadzonego pojazdu organ celny przeprowadził stosowne postępowanie dowodowe, które pozwoliło na ustalenie ceny samochodu w momencie zakupu na terytorium Niemiec oraz do stwierdzenia, że cena transakcyjna stanowi kwotę ponad 58% niższą. Ocena wiarygodności rachunku zakupu była przeprowadzona od strony materialnej, w oparciu o ceny obowiązujące w kraju miejsca zawarcia transakcji. W związku z tym zarzut, że organ celny nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego jest nie zgodny z prawdą.
Zaskarżona decyzja w sposób dokładny - zdaniem Dyrektora Izby Celnej - omówiła problemy występujące podczas ustalania wartości celnej i zasadnym było na tym etapie postępowania wykorzystanie średnich cen pojazdów na rynku krajowym publikowanych w specjalistycznych wydawnictwach.
Odnośnie zarzutu nie uwzględnienia przy przeprowadzonej kalkulacji wartości celnej uszkodzeń pojazdu, które miały wpływ na tę wartość, Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że dokonanie ewentualnej korekty z uwagi na stan towaru powinno być przeprowadzone na podstawie oceny technicznej sporządzonej przez rzeczoznawcę w rozumieniu art.79 a ustawy o ruchu drogowym lub posiadającego status biegłego sądowego. Ocena ta powinna określać procentowo stopień uszkodzeń badanego pojazdu.
W toku prowadzonego postępowania, zarówno przed l, jak i przed II instancją skarżący nie przedstawił takiej oceny technicznej mimo, że na nim spoczywał ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodził skutki prawne.
Za nieuzasadnione Dyrektor Izby Celnej uznał zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, gdyż - jego zdaniem -postępowanie było prowadzone zgodnie z tymi przepisami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz.1271 ze zm.), podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Wartością celną towaru, zgodnie z art.23§1 Kodeksu celnego jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny.
Zasada wyrażona w art.23 § 1 Kodeksu celnego doznaje ograniczenia wynikające go z art.23 § 7, który stanowi, że wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego.
Objęcie towaru procedurą celną składa się z dwóch faz: pierwsza - to przedstawienie stosownych dokumentów wraz z towarem, druga - to weryfikacja przedłożonych dokumentów pod względem formalnym i materialnym.
W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolity jest pogląd, że art.23 § 7 Kodeksu celnego upoważnia organy celne do oceny przedłożonych dokumentów nie tylko pod względem formalnym, ale również pod względem materialnym dotyczącym informacji w nich zawartych, w celu wyeliminowania przypadków wprowadzania na polski obszar celny towarów o zaniżonej wartości celnej.
W rozpatrywanej sprawie organy celne nie kwestionując formalnej wiarygodności dokumentu stwierdzającego wartość celną sprowadzonego przez skarżącego pojazdu zakwestionowały jego wartość celną z uwagi na niską cenę wskazaną w umowie w stosunku do jego rzeczywistej wartości.
Niewiarygodność ceny transakcyjnej uzasadniającej jej odrzucenie na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego jest dopuszczalne wtedy, gdy okaże się że była ona rażąco niska. Stwierdzenie, że cena była rażąco niska zakłada jej porównanie z innymi cenami. Ustalenie tych "innych" cen nie może być intuicyjne ani dowolne. Ocena w tym zakresie musi być dokonana w oparciu o ceny obowiązujące w kraju sprzedawcy.
Faza weryfikacji zgłoszenia celnego w zakresie wartości celnej towaru w pierwszej kolejności musi skutecznie podważyć dane wynikające z przedłożonych dokumentów przy uwzględnieniu cen obowiązujących w miejscu zawarcia transakcji, aby można było ustalić wartość celną towaru w oparciu o jedną z metod wskazanych w Kodeksie celnym.
Niska cena w stosunku do wartości towaru w kraju eksportera może stanowić podstawę do zakwestionowania wiarygodności dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego.
W rozpatrywanej sprawie organy celne obu instancji dokonały porównania ceny zadeklarowanej przez skarżącego z cenami wynikającymi z katalogu cen samochód używanych w Niemczech, tj. kraju eksportu. Zgodzić należy się ze stanowiskiem Dyrektora Izby Celnej, że w istocie nie chodziło o ustalenie wartości celnej pojazdu dla konkretnego rocznika, lecz o ustalenie, czy wartość zadeklarowana odpowiada rzeczywistej wartości sprowadzonego pojazdu, biorąc pod uwagę ceny na rynku kraju eksportu.
W związku z powyższym należy stwierdzić, że w zakresie oceny wiarygodności zadeklarowanej przez skarżącego wartości celnej samochodu organy celne nie naruszyły obowiązującego prawa.
Sąd podzielił też stanowisko organów celnych, iż właściwą metodą ustalania wartości celnej dla pojazdów używanych jest metoda określona w art.29 Kodeksu celnego, ale - jak wyżej podkreślono - wcześniej organy te muszą skutecznie podważyć wartość celną zadeklarowaną. W rozpatrywanej sprawie postępowanie organów celnych było zgodne z prawem. Studium 1.1 określające postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych, stanowiące załącznik do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999 r - Wyjaśnienia dotyczące wartością celnej i powołane w zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Celnej w pkt.17 stanowi, że można oprzeć się na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych.
Odnośnie stanu pojazdu i przedstawionej dopiero na etapie skargi opinii sporządzonej w Niemczech, Sąd w pełni podzielił stanowisko Dyrektora Izby Celnej zawarte w odpowiedzi na skargę, iż dowód ten nie mógł być uwzględniony, skoro nie został przedstawiony organom celnym na etapie prowadzonego postępowania przed l, czy przed II instancją. Nie bez znaczenia ma okoliczność, że skarżący miał zagwarantowany czynny udział w tym postępowaniu i korzystał z tego prawa. W dniu przyjęcia zgłoszenia celnego tj. w dniu 1.08.2003 r skarżący nie podnosił kwestii uszkodzeń pojazdu, mimo iż przedstawił pojazd do oględzin rzeczoznawcy w Niemczech. Pismem z dnia [...] 2003 skarżący został powiadomiony o możliwości przedstawienia wszelkich dowodów w trybie art.200 § 1 Ordynacji podatkowej, jednak z tej możliwości nie skorzystał, chociaż przedłożona przez niego opinia - jak wynika z widniejącej na niej daty - została sporządzona już w dniu [...] 2003r.
Sąd dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem; jeżeli dokument nie był przedstawiony organom celnym w toku prowadzonego postępowania, mimo że był w posiadaniu skarżącego, to skutki tego zaniechania nie mogą obciążać tych organów.
W związku z powyższym należy stwierdzić, że zarówno zakwestionowanie zadeklarowanej wartości celnej, jak i ustalenie nowej wartości celnej było zgodne z prawe i Sąd w tym zakresie podzielił stanowisko organów celnych.
Skarga nie może być uwzględniona, ponieważ wyniki oceny przeprowadzonego postępowania i stanowisko organów celnych nie dają podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art.145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego działając na podstawie art.151 w/w ustawy orzekł jak w sentencji.