Uzasadnienie
W dniu [...] 1998 r w Oddziale Celnym w [...] A. B., właściciel Firmy Handlowej, [...]" zgłosił do procedury składu celnego według dokumentu SAD nr [...]towar tj. sprzęgła, tarcze, dociski, łożyska i części silnika.
W wyniku weryfikacji zgłoszenia celnego oraz po przeprowadzonej rewizji celnej towaru organ celny stwierdził różnicę między towarem przedstawionym, a ujawnionym w wyniku rewizji celnej w postaci braku sprzęgieł, tarczy, docisków i łożysk o łącznej wartości [...] zł oraz nadwyżkę [...] sztuk szklanek popychaczy o wartości [...] zł.
Postanowieniem z dnia [...] 2000 r Dyrektor Urzędu Celnego w [...] wszczął z urzędu postępowanie celne w stosunku do ujawnionej nadwyżki towaru, a postanowieniem z dnia [...] 2001 r wszczął postępowanie w stosunku do ujawnionego niedoboru towaru, a następnie postanowieniem z dnia [...] 2001 r połączył w/w postępowania w celu ich łącznego rozstrzygnięcia.
Decyzją z dnia [...] 2001 r organ celny, działając na podstawie art.276 § 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) wymierzył opłatę manipulacyjną dodatkowa w wysokości wartości towaru odpowiadającej różnicy między towarem przedstawionym, a ujawnionym w kwocie [...] zł.
W odwołaniu od w/w decyzji skarżący podniósł, że odpowiedzialność za ujawnioną w wyniku rewizji celnej różnicę towaru winien ponieść spedytor i przewoźnik tego towaru tj. Agencja Celna [...][...], która wykonała czynności spedycyjne niestarannie i przy braku staranności. Ponadto skarżący podniósł, że zgłaszając towar do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu nie miał dostępu do tego towaru i nie mógł stwierdzić braku oznaczenia przesyłki adresem odbiorcy, co uniemożliwiło złożenie wniosku o dokonanie rewizji celnej, zgodnie z art.40 Kodeksu celnego. Skarżący zarzucił także, że opłata manipulacyjna została wyliczona jako suma braków i nadwyżki.
Prezes Głównego Urzędu Ceł w [...] decyzją z dnia [...] 2001 r uchylił w całości rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i wymierzył opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości wartości towaru odpowiadającej różnicy między towarem przedstawionym, a ujawnionym w wyniku rewizji celnej w kwocie [...] zł. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zawarte w art.276 § 2 Kodeksu celnego pojęcie " różnicy między towarem przedstawionym a ujawnionym w wyniku rewizji celnej" oznacza niezgodność pomiędzy rzeczywistym stanem towaru, a stanem wynikającym z dokumentów celnych, która może przybrać formę nadwyżki lub niedoboru towaru wprowadzonego na polski obszar celny w stosunku do stanu deklarowanego w dokumentach. Ze względów racjonalnych i celowościowych przyjęto zawężającą wykładnię wskazanego przepisu, zgodnie z którą opłatę manipulacyjną dodatkowa należy pobierać w przypadku stwierdzenia w wyniku rewizji celnej przez organ celny nadwyżki towaru w stosunku do jego stanu deklarowanego w dokumentach.
Z tych względów Prezes Głównego Urzędu Ceł uchylił zaskarżoną decyzję i wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej dokonał w związku z ujawnieniem w wyniku rewizji celnej tj. [...] sztuk popychaczy, których wartość celna wyniosła [...] zł.
Organ odwoławczy stwierdził, że zgłoszenia towaru do procedury składu celnego dokonał skarżący i to on w chwili przeprowadzania rewizji celnej był odpowiedzialny względem organów celnych za zapewnienie zgodności przedstawionego towaru z odnoszącymi się do niego dokumentami. Skarżący był osobą, która przejęła odpowiedzialność za towary po ich wprowadzeniu na polski obszar celny i zgodnie z art.276 § 2 Kodeksu celnego jest podmiotem zobowiązanym do zapłaty wymierzonej opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Zgłaszając towar do objęcia procedurą składu celnego skarżący miał możliwość zbadania towaru zgodnie z art.40 § 1 Kodeksu celnego i przeszkodą w skorzystaniu z uprawnień wynikających z tego przepisu nie mógł być brak oznaczeń przesyłki adresem odbiorcy.
Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, a to art.276 § 2 Kodeksu celnego poprzez przyjęcie, że osobą zobowiązaną do zapłaty opłaty manipulacyjnej dodatkowej jest skarżący. Ponadto w/w zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a to poprzez nie zastosowanie art.7 i art.107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów zastępstwa adwokackiego.
W ocenie skarżącego sprzeczne z materiałem dowodowym jest stanowisko Prezesa Głównego Urzędu Ceł, iż osobą zobowiązaną do zapłaty opłaty manipulacyjnej dodatkowej jest skarżący. Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego skarżący stwierdził, że wybór podmiotu, od którego należy pobrać w/w opłatę w przypadku ujawnienia w wyniku rewizji towaru nie zgłoszonego do procedury celnej, nie może być dowolny i powinien wynikać z całokształtu okoliczności sprawy i uwzględniać, czyje działania doprowadziły do powstania takiej sytuacji. W niniejszej sprawie bezsprzeczne jest, że na skutek pomyłki popełnionej przed spedytora, a nie skarżącego, dokonano zamiany dwóch palet, z których jedna była przeznaczona dla skarżącego, a druga dla innej firmy. Fakt ten został potwierdzony przez niemieckiego kontrahenta, spedytora oraz adresata drugiej przesyłki. Zbieżność pomiędzy towarem zamówionym, a ujawnionym w wyniku rewizji jest przypadkowa, a skarżący nie miał żadnego interesu w otrzymaniu ujawnionego towaru. Obowiązkiem spedytora było właściwe oznaczenie towaru i dostarczenie go zgodnie z zawartą umową.
Skarżący zarzucił, że zaskarżone rozstrzygnięcie całkowicie pomija wypracowaną przez orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadę, zgodnie z którą skutki niedopełnienia przewidzianego prawem obowiązku zobowiązany może ponosić jedynie wówczas, gdy miał realną możliwość wywiązania się z tego obowiązku.
W ocenie skarżącego uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie jest przekonywujące i pozostaje w sprzeczności z materiałem dowodowym. Wbrew stanowisku organu celnego skarżący nie mógł stwierdzić brak oznaczenia przesyłki adresem odbiorcy, gdyż współpracując od 1993 r z eksporterem otrzymanego towaru nigdy wcześniej nie zdarzyły się sytuacje powodujące wątpliwości co do rzetelności tej firmy. Faktura dostarczona przez spedytora była zgodna z zamówieniem i nie było podstaw przypuszczać, że istnieją w tym zakresie rozbieżności. Pracownik skarżącego J. H. zwróciła uwagę, że towar jest błędnie oznakowany i odmówiła przyjęcia przesyłki, jednak ta okoliczność została pominięta przez organ wydający zaskarżoną decyzję.
Skarżący nadmienił, że sporny towar został zwrócony do Niemiec, cło zostało umorzone, gdyż organ celny przyjął, iż dostawa towaru była niezgodna z zamówieniem.
W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Ponadto organ celny stwierdził, że w niniejszej sprawie przewoźnikiem towaru był [...][...], jednakże procedura tranzytu została zakończona. Zgłoszenia towaru do procedury składu celnego dokonał skarżący i to on w chwili przeprowadzenia rewizji celnej towaru był podmiotem odpowiedzialnym względem organów celnych za zapewnienie zgodności przedstawionego towaru z odnoszącymi się do niego dokumentami. Skarżący jest więc osobą, o której mowa w art.39 Kodeksu celnego.
Odnosząc się do powołanego w skardze wyroku Sądu Najwyższego z dnia 23.11.1994 r, syg, akt III ARN 61/94 Prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdził, że dotyczy on art.70 ustawy z dnia 28.12.1989 r Prawo celne, a nie art.276 § 2 Kodeksu celnego.
Organ celny podniósł, że skoro pracownik skarżącego J. H. zwróciła uwagę, iż towar został błędnie oznakowany, to ta sytuacja dawała podstawę do wystąpienia - w trybie art.40 § 1 Kodeksu celnego - z wnioskiem o dokonanie sprawdzenia towaru zgłaszanego do objęcia procedurą celną, jednak skarżący z możliwości takiej nie skorzystał.
Prezes Głównego Urzędu Ceł podkreślił, że wymiar opłaty manipulacyjnej dodatkowej ma charakter obligatoryjny i obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości odstąpienia od jej poboru.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone, zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r, Nr 153, poz. 1271 ze zm.), podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W rozpoznawanej sprawie podstawą rozstrzygnięć organów celnych jest art.276 § 2 Kodeksu celnego. Aby zrozumieć istotę tego przepisu należy wcześniej przeanalizować przepisy dotyczące momentu zgłoszenia towaru do procedury celnej. Otóż zgodnie z art.60 § 1 Kodeksu celnego każdy towar, który ma być objęty procedurą celną, powinien zostać zgłoszony do tej procedury. Zgłoszenie celne w formie pisemnej powinno być dokonane na odpowiednim formularzu, do którego powinny być dołączone dokumenty, których przedstawienie jest wymagane do objęcia towaru procedurą celną, do której jest zgłaszany (art.64 Kodeksu celnego).
Stosownie natomiast do art.65 § 1 i 2 organ celny przyjmuje niezwłocznie zgłoszenie celne, jeżeli zgłoszenie to odpowiada wymogom określonym w art.64, a wraz ze zgłoszeniem celnym przedstawiono towar nim objęty. Podstawą do zastosowania procedury celnej do towaru objętego zgłoszeniem celnym stanowią dane zawarte w zgłoszeniu celnym przyjętym przez organ celny, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Po przyjęciu zgłoszenia celnego organ celny może przystąpić do jego weryfikacji, zgodnie z art.70 § 1 Kodeksu celnego.
Z powyższego wynika, że objęcie towaru procedurą celną składa się z dwóch faz: pierwsza - to przedłożenie stosownych dokumentów wraz z przedstawieniem towaru, druga - to weryfikacja przedłożonych dokumentów pod względem formalnym i materialnym. Podkreślić należy, że faza pierwsza to obowiązek zgłaszającego, faza druga - to uprawnienie organu celnego. Organ celny może, ale nie musi dokonać weryfikacji. Jeżeli jednak w wyniku weryfikacji dokonanego zgłoszenia celnego organ celny wykaże różnicę między towarem przedstawionym, a ujawnionym w wyniku rewizji, to skutki dokonania nieprawidłowego zgłoszenia celnego określa art.276 Kodeksu celnego. Przepis ten stanowi, że jeżeli po przedstawieniu towaru organ celny wykaże różnicę między towarem przedstawionym, a ujawnionym w wyniku rewizji celnej, to od osoby, o której mowa w art.39, pobiera się opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości wartości celnej towaru odpowiadającej różnicy.
Z kolei z art.39 Kodeksu celnego wynika, że towary, które zgodnie z art.36 § 1 pkt.1 Kodeksu celnego zostały dostarczone do granicznego urzędu celnego, bądź miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organ celny, powinny zostać przedstawione organowi celnemu przez osobę, która wprowadziła je na polski obszar celny, lub przez osobę, która przejęła odpowiedzialność za te towary po ich wprowadzeniu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
W rozpatrywanej sprawie zgłoszenie celne zostało dokonane przez skarżącego, który również przedstawił organowi celnemu towar objęty zgłoszeniem. " Przedstawienie towaru " jest to pojęcie prawne zdefiniowane w art.3 § 1 pkt.l4 Kodeksu celnego, dlatego art.39 w/w ustawy nie może być interpretowany w ten sposób, że " przedstawienie towaru " jest rozumiane jako czynność fizyczna. " Przedstawienie towarów organowi celnemu " - zgodnie z definicją - to zawiadomienie organu celnego przez osobę, dokonane w wymaganej formie, o dostarczeniu towarów do urzędu celnego (...). Odpowiedzialność zgłaszającego za dokonanie prawidłowego zgłoszenia celnego tj, zgodnego z rzeczywistym stanem rzeczy, oparta jest na zasadzie ryzyka; a nie winy.
W świetle powyższych ustaleń z oczywistych powodów adresatem decyzji o wymiarze opłaty manipulacyjnej dodatkowej nie mógł być spedytor, który nie dokonał zgłoszenia celnego, a w konsekwencji nie mógł być obciążony skutkami nieprawidłowego zgłoszenia celnego dokonanego przez inny podmiot.
W związku z powyższym nie mogła odnieść skutku argumentacja skargi, iż zaistniała sytuacja była spowodowaną pomyłką spedytora, bo palety z towarem zostały zamienione i niewłaściwie oznaczone. Wskazane okoliczności wynikają z niewłaściwego wykonania przez spedytora umowy spedycji, która jako umowa cywilnoprawna pozostaje poza sferą kontroli i oceny organów celnych. Obowiązki spedytora jako podmiotu uczestniczącego w obrocie towarowym z zagranicą zostały spełnione z chwilą zakończenia procedury tranzytu. W związku z przejęciem odpowiedzialności za przedmiotowe towary przez skarżącego stał się on z mocy prawa podmiotem zobowiązanym do należytego wypełnienia obowiązków celnych, w tym do zgodnego ze stanem rzeczywistym zgłoszenia towarów do objęcia wnioskowaną procedurą.
Nie zasługuje na uwzględnienie - w kontekście art.276 § 2 Kodeksu celnego - argumentacja skarżącego o wieloletniej i rzetelnej współpracy z zagranicznym kontrahentem, gdyż organy celne stosując w/w przepis nie są uprawnione do badania przyczyn dokonania przez zgłaszającego nieprawidłowego zgłoszenia celnego. Zgodzić należy się ze stanowiskiem Prezesa Głównego Urzędu Ceł, że skoro pracownik skarżącego dostrzegł błędne oznakowanie przesyłki, to tym bardziej należało skorzystać z możliwości zbadania towaru w trybie art.40 Kodeksu celnego. Podnieść należy, że w/w przepis jest uprawnieniem zgłaszającego i od niego zależy, czy skorzysta z tej możliwości. Dokonaniem zgłoszenia celnego bez uprzedniego zbadania towaru jest na ryzyko zgłaszającego, czy zgłoszenie to będzie prawidłowe.
Mając na uwadze, że wymiar opłaty manipulacyjnej dodatkowej jest obligatoryjny, co oznacza że nie ma możliwości odstąpienia od jej wymiaru, a adresatem takiej decyzji jest osoba, która dokonała zgłoszenia celnego, stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub zasady postępowania administracyjnego (określone w Ordynacji podatkowej, a nie w Kodeksu postępowania administracyjnego, jak wskazano w skardze) w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, należało orzec o oddaleniu skargi na podstawie art.151 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.