Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowiez 16 maja 2008 r., sygn. akt I SA/Kr 250/07

Uzasadnienie

0Sygn. akt I SA/Kr 250/07

Organ podatkowy pierwszej instancji, Wójt Gminy, decyzjami: z dnia [...]znak:[...], znak:[...], znak: [...]określił stronie skarżącej - Spółce Jawnej "M." oraz dla M. M. zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości oraz w podatku leśnym za lata 2003, 2004 i 2005. Przedmiotem opodatkowania w podatku od nieruchomości stanowiła własność gruntu o powierzchni 2,22 ha składającego się z działek nr [...]oraz budynków związanych z działalnością gospodarczą i od lokalu mieszkalnego. "M." spółka jawna, są współwłaścicielami po ½ przedmiotowych nieruchomości.

Wyżej przywołane decyzje Wójta Gminy zostały zaskarżone do Samorządowego Kolegium Odwoławczego przez "M." Spółka jawna.

W uzasadnieniach odwołań strona skarżąca skarżący zarzuciła organowi pierwszej instancji błędną ocenę stanu faktycznego i obrazę przepisów prawa materialnego przez: naruszenie art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b) ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. jedn. Dz. U. z 2002 r., Nr 9, poz. 84 z późn. zm.) poprzez jego nieuwzględnienie, naruszenie cyt. ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez niezastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy oraz naruszenie art. 122 ustawy Ordynacja podatkowa. Tym samym strona skarżąca wniosła o uchylenie przedmiotowych decyzji w zakresie, w jakim rozstrzygnięcie odnosi się do podatku od nieruchomości od gruntów i budynków związanych wyłącznie z działalnością rolniczą w latach 2003, 2004, 2005 i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.

Strona skarżąca wskazała, że odpowiedzialny solidarnie za zobowiązanie podatkowe M.M. prowadził w latach podatkowych 2003, 2004, 2005 gospodarstwo rolne, w skład którego wchodzą także grunty, których jest współwłaścicielem w ½ ze stroną skarżącym. Na tym terenie znajdują się budynki, w tym budynek inwentarski – kurnik o powierzchni 1294,1 m². którego opodatkowanie wg. stawki jak dla budynku związanego z działalnością gospodarczą jest, zdaniem skarżącego, niezgodne z ustawą o podatkach i opłatach lokalnych.

Zgodnie z art. 2 ust. 2 powoływanej ustawy, opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, za wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Organ nie uzasadnił, dlaczego określił zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości z tytułu współwłasności budynku inwentarskiego – kurnika, który był w czasie objętym zaskarżonymi decyzjami wykorzystywany wyłącznie do produkcji rolnej przez M. M. Strona skarżąca podkreślała w odwołaniach od decyzji Wójta Gminy oraz podczas oględzin przeprowadzonych w 2005 i 2006 r., iż korzystała w tym czasie z części kurnika, natomiast nie korzystała z niego w latach 2002 – 2005.

Skarżący podniósł również, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego celem ustosunkowania się do twierdzeń strony skarżącej o prowadzeniu działalności rolniczej w latach 2003 - 2005 przez M. M. z wykorzystaniem budynku kurnika. W tym zakresie oparto się jedynie na materiałach zebranych w 2005 r. oraz na materiale dowodowym uzyskanym podczas oględzin w dniach 16 czerwca 2006 r. i 10 sierpnia 2006 r.

Strona skarżąca powołała się również na wyrok z dnia 9 marca 2000 r. sygn. akt I SA/Łd 196/98, w którym NSA o/z w Łodzi stwierdził, że w przypadku wątpliwości co do przeznaczenia powierzchni budynku podstawą do rozstrzygnięcia nie mogą być tylko oględziny spornej części budynku, lecz generalnie rozważenie roli budynku w gospodarstwie. Ponadto zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, opodatkowaniu podatkiem rolnym w świetle ustawy o podatku rolnym podlegają grunty stanowiące własność danej osoby oraz grunty stanowiące jej współwłasność w zakresie pozostającym w jej posiadaniu, jako tworzące jedno gospodarstwo rolne w rozumieniu tych przepisów (wyrok NSA SA/Kr 122/92 z dnia 27 października 1992r.).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzjami z dnia[...]., sygn. akt:[...], sygn. akt:[...], sygn. akt: [...]utrzymało w mocy decyzje organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniach decyzji organ drugiej instancji przywołał treść art. 1 ustawy o podatku rolnym, zgodnie z którym użytki rolne i grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych podlegają opodatkowaniu podatkiem rolnym, chyba że są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Reguła ta znajduje potwierdzenie w art. 2 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zgodnie z którym opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, grunty zakrzewione i zadrzewione na użytkach rolnych oraz lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej.

Z porównania obu przepisów wynika, iż budynki i budowle zawsze są opodatkowane podatkiem od nieruchomości, a grunty sklasyfikowane jako użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, tylko gdy są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej.

Zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, za budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej uważa się budynki będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Wynika z tego, iż o uznaniu budynku za budynek związany z prowadzeniem działalności gospodarczej decyduje fakt jego posiadania przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, za wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz sytuacji, gdy budynek nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności ze względów technicznych.

Spółka jako przedsiębiorca jest współwłaścicielem w ½ części budynków, co powoduje, iż w całości związane są one z prowadzeniem działalności gospodarczej. Budynek podlega więc w całości podatkowi od nieruchomości według stawki przewidzianej dla budynków zajętych na cele działalności gospodarczej.

Z art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz z definicji działalności rolniczej zawartej w tejże ustawie wynika, iż przedmiotowy budynek nie spełnia przesłanek wynikających z cyt. przepisu, gdyż zgodnie z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, nie jest wykorzystywany na działalność rolniczą, a zasadniczym warunkiem dokonania zwolnienia podatkowego jest wyłączny związek budynku lub jego części z działalnością rolniczą, a taki w omawianym przypadku nie występuje.

Na powyższe decyzje Spółka Jawna "M.", złożyła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Zaskarżonym decyzjom zarzucono naruszenie: zasad ogólnych postępowania podatkowego zawartych w art. 122, art. 124, art. 229 Ordynacji podatkowej, art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych przez jego niezastosowanie oraz art. 234 ustawy Ordynacja podatkowa, formułującego zakaz zmiany decyzji organu drugiej instancji na niekorzyść odwołującej się strony. W uzasadnieniach strona skarżąca przywołała argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedziach na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało w całości argumentacje zaprezentowaną w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji i wniosło o oddalenie skarg.

Powyższe skargi zostały zarejestrowane pod sygn. akt I SA/Kr 250/07, I SA/Kr 251/07 i I SA/Kr 252/07. Postanowieniem z dnia 16 maja 2008 r. połączono je do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. akt I SA/kr 250/07.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważy co następuje.

Skargi zasługują na uwzględnienie. Zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania które miało wpływ na wynik sprawy.

Zaskarżonymi decyzjami określono stronie skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku leśnym i w podatku od nieruchomości. Przedmiotem opodatkowania w podatku od nieruchomości jest własność gruntów zajętych pod działalność gospodarczą, budynków zajętych na działalność gospodarczą oraz lokalu mieszkalnego. Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest ta część decyzji, która odnosi się do opodatkowania podatkiem od nieruchomości budynków zajętych na działalność gospodarczą. Konkretnie spór dotyczy zakwalifikowania budynku gospodarczego – kurnika, znajdującego się na działce nr [...] jako zajętego na działalność gospodarczą.

Art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tj. Dz. U. z 2006 r., nr 136 poz. 969 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w latach 2003-2005 stanowił, że opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza.

Z kolei art. art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. jedn. Dz. U. z 2002 r., Nr, 9, poz. 84 z późn. zm.), stanowi, że opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane:

1. 1) grunty,
2. 2) budynki lub ich części,
3. 3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

W ust 2 zawarto wyłączenie, stanowiąc że opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej.

Spór pomiędzy stronami powstał na tle wyłączeń zawartych w powyższych przepisach, a dotyczących nieruchomości i budynków zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Strona skarżąca jest współwłaścicielem w ½ gruntów objętych zaskarżonymi decyzjami. W pozostałej części współwłaścicielem jest M. M. prowadzący w latach podatkowych objętych decyzjami działalność rolniczą. Budynek gospodarczy – kurnik, opodatkowany przez organy według stawki przewidzianej dla budynków zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej, również stanowi współwłasność strony skarżącej i M. M. Z protokołu oględzin i pomiaru budynku gospodarczego kurnika z dnia 10 sierpnia 2006 r., wynika, że w pomieszczeniach niniejszego budynku znajdowały się następujące urządzenia i narzędzia rolnicze: ciągnik rolniczy, pług, brony, glebogryzarka, kosiarka rotacyjna, siewnik itp.

Zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, za budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej uważa się budynki będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Wynika z tego, iż o uznaniu budynku za budynek związany z prowadzeniem działalności gospodarczej decyduje fakt jego posiadania przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, a nie jedynie prawo współwłasność.

W uzasadnieniu zaskarżonych decyzji organ błędnie wywodzi, że z samego faktu bycia współwłaścicielem nieruchomości wynika jej posiadanie. Tymczasem posiadanie jest stanem faktycznym a nie prawnym, który może nawet nie mieć oparcia w uprawnieniach wynikających z określonego prawa. Posiadanie to fizyczne władanie rzeczą. W związku z powyższym skoro, jak stwierdzono w trakcie postępowania, w przedmiotowym kurniku przechowywane były maszyny i urządzenia rolnicze, to posiadaczem tego kurnika był M. M.. Tylko takie domniemanie można wysnuć z ustalonego stanu faktycznego, albowiem władający rzeczą decyduje o sposobie jej wykorzystania.

Współwłasność nieruchomości z podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą nie może od razu przesądzać o opodatkowaniu nieruchomości podatkiem dla nieruchomości zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Zawsze należy badać rzeczywiste przeznaczenie budynku, zwłaszcza że drugim współwłaścicielem jest rolnik. W takim wypadku rozważenia wymaga również rola budynku w gospodarstwie. Opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają bowiem grunty stanowiące własność danej osoby oraz grunty stanowiące jej współwłasność w zakresie pozostającym w jej posiadaniu, jako tworzące jedno gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów ustawy o podatku rolnym.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 4 b cyt. ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zwalnia się od podatku od nieruchomości budynki gospodarcze lub ich części położone na gruntach gospodarstw rolnych, służące wyłącznie działalności rolniczej. Zwolnienie wymienione w art. 7 ust. 1 pkt 4 b cyt. ustawy o podatkach i opłatach lokalnych ma charakter zwolnienia przedmiotowego. Budynek gospodarczy użytkowany dla celów rolniczych przez rolnika spełnia wymogi zwolnienia przedmiotowego. Zwolnienie obejmuje bowiem budynki związane z działalnością rolniczą bez względu na to, czyja one stanowią własność lub w czyim posiadaniu się znajdują. Warunkiem podstawowym jest wyłączny związek budynku lub jego części z działalnością rolniczą. Z przedmiotowego charakteru zwolnienia wynika, że nie ma znaczenia, kto jest właścicielem lub posiadaczem tego budynku. Miałoby to znaczenie, gdyby z brzmienia przepisu wynikało, że zwolnione są budynki gospodarcze stanowiące własność lub znajdujące się w posiadaniu podatników prowadzących gospodarstwo rolne.

W związku z tym nie ma podstaw do interpretacji rozszerzającej tego przepisu, wskazującej dodatkowe warunki zwolnienia, które nie wynikają z jego treści. Warunkiem zastosowania omawianego zwolnienia jest położenie budynku na gruntach gospodarstw rolnych. Warunek ten został spełniony w niniejszej sprawie. Sformułowania "służące działalności rolniczej" nie można utożsamiać z fizycznym prowadzeniem działalności rolniczej w kurniku. Samo przechowywanie maszyn i urządzeń rolniczych w kurniku, w sytuacji prowadzenia działalności rolniczej, można uznać za działania służące takiej działalności.

Podsumowując, w zaskarżonych decyzjach organy podatkowe błędnie przyjęły, że prawo współwłasność nieruchomości przysługujące stronie skarżącej prowadzącej działalność gospodarczą oznacza automatyczne objęcie w posiadanie a tym samym, naliczanie podatku od nieruchomości przy zastosowaniu stawki jak dla nieruchomości wykorzystywanych na prowadzenie działalności gospodarczej. W trakcie postępowania podatkowego doszło również do naruszenia przepisów postępowania. W ocenie sądu nie podjęto bowiem wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W szczególności, w zaistniałej sytuacji sporu, co do sposobu korzystania z budynku należało przeprowadzić dowód z przesłuchania stron.

Zarządzając połączenie spraw oparto się na art. 111 § 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sprawy te pozostawały bowiem ze sobą w związku nie tylko faktycznym, który wynikał z materiału dowodowego sprawy, będącego podstawą ustalenia stanu faktycznego, ale i prawnym, który dotyczył treści stosunku, którego stroną była spółka skarżąca.

Mając powyższe na względzie Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na koszty te składają się wpisy od skarg (818 zł, 861 zł i 817 zł), opłata od pełnomocnictwa (3x17 zł), oraz wynagrodzenie dla pełnomocnika (3x2400 zł) obliczone zgodnie z § 14 ust. 2 ptk 1 lit a w zw. z § 6 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).