Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020 r Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K., po rozpatrzeniu zażalenia Pani B. M. z dnia [...].11.2019r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C. z dnia [...].11.2019r. odmawiające uwzględnienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne zgłoszonych przez B. M..
Ponadto kolejnym postanowieniem z dnia z dnia 2 stycznia 2020 r Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C. w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne zgłoszone przez T. M..
Postanowienie te zostały wydane w następującym stanie faktycznym:
Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C. (Dyrektor O/ZUS, organ egzekucyjny), prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku B. M. i T. M. (zobowiązanych), na podstawie własnych tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...] obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
W toku prowadzonego postępowania organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia [...].06.2019r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Powyższe zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego doręczone zostały T. M. w dniu [...] lipca 2019 r a B. M. w dniu [...].07.2019r. wraz z odpisami ww. tytułów wykonawczych.
Zobowiązani pismami z dnia [...] lipca 2019 r i [...].07.2019r.,złożyli w ustawowym terminie zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. W związku z tym organ egzekucyjny, w myśl art. 35 § 1 upea, zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych.
Dyrektor O/ZUS działając jako organ egzekucyjny i wierzyciel jednocześnie, wydał w dniach [...] sierpnia 2019 r i [...] sierpnia 2019r. postanowienia znak; [...] którymi odmówił uwzględnienia wniesionych zarzutów.
Po rozpoznaniu zażaleń zobowiązanych Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniami z dnia [...].10.2019 r i [...].10.2019 uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wskazał, iż rozpatrując sprawę ponownie, organ I instancji winien odnieść się do wszystkich tytułów wykonawczych wskazanych przez zobowiązaną w zarzutach, a także konkretnie wskazać jakie zarzuty uznaje za nieuzasadnione oraz podać właściwą podstawę prawną zarzutów.
Mając na uwadze powyższe, Dyrektor O/ZUS działając jako organ egzekucyjny i wierzyciel jednocześnie, wydał w dniu 08.11.2019r. postanowienia, którymi odmówił uwzględnienia wniesionych zarzutów. Zobowiązani, nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, wnieśli do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. za pośrednictwem organu egzekucyjnego zażalenie. Zażalenie wniosła z zachowaniem ustawowego terminu powtarzając argumentację podniesioną w zarzutach tj. naruszenie:
- 1. "art. 33 § 1 pkt 1 in fine u.p.e.a. - poprzez stwierdzenie, że skarżący odpowiadają za zobowiązania finansowe Marbud sp. z o. o, tymczasem brak prawidłowych tytułów wykonawczych i prawidłowej decyzji o odpowiedzialności za zobowiązania innego podmiotu; podmioty wskazane w powołanych tytułach wykonawczych i decyzji nie istnieją lub nie mają żadnego związku ze skarżącymi;
- 2. art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a.;
- 3. art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że prowadzenie egzekucji administracyjnej wobec skarżących jest dopuszczalne;
- 4. art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że upomnienie, a także decyzja o przejęciu odpowiedzialności za zobowiązania Marbud sp. z o. o. zostały prawidłowo doręczone ".
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. uzasadniając wskazane na wstępie postanowienia utrzymujące w mocy rozstrzygnięcia organu I Instancji powołał się na treść art. 33 i 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej u.p.e.a.) wskazał, że zarzuty rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w tym zakresie. Podkreślono, że ponieważ Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C. jest organem egzekucyjnym w ramach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. będącego wierzycielem, toteż wydanie odrębnego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela nie było konieczne.
Powołując się na treść art. 29 § 1 oraz art. 23 § 4 pkt 2 u.p.e.a. podkreślono, że organ odwoławczy nie jest uprawniony do ingerowania w treść stanowiska wyrażonego przez wierzyciela na podstawie art. 34 § 1 upea. W toku postępowania zażaleniowego organ II instancji dokonuje sprawdzenia czy organ egzekucyjny rozpatrzył wszystkie podnoszone przez stronę zarzuty i czy w sposób wystarczający uzasadnił swoje stanowisko. Ponadto dokonuje sprawdzenia czy postanowienie organu I instancji było poprawne pod względem formalnym i czy spełnia wymogi art. 124 kpa.
Odnosząc się do zgłoszonego zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 upea tj. nieistnienia obowiązku, z art. 33 § 1 pkt 4 upea tj. błędu co do osoby zobowiązanego, z art. 33 § 1 pkt 6 upea tj. niedopuszczalności egzekucji administracyjnej co do których wypowiada się wierzyciel, stwierdzono, że ZUS Oddział w C. Inspektorat w W. w dniu 11.12.2018r wydał decyzję nr [...] przenoszącą odpowiedzialność na B. M. PESEL [...] za zobowiązania M. sp. z o.o. NIP [...] Decyzja została doręczona osobiście B. M. w dniu 13.12.2018r., a T. M. w dniu 28 grudnia 2018 r. Odwołania nie wniesiono i decyzja stała się prawomocna. Na podstawie ww. decyzji wystawiono tytuły wykonawcze.
Zaznaczono, że egzekucja jest niedopuszczalna, gdy jej przedmiotem jest świadczenie niepodlegające egzekucji administracyjnej i gdy tytuł został wystawiony przez podmiot nieuprawniony. W omawianej sprawie dochodzenie nieuiszczonej składki na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych świadczeń Pracowniczych następuje w trybie art. 2 upea. Ww. tytuły wykonawcze zostały wystawione przez właściwy organ - a należność w nim wskazana podlega egzekucji administracyjnej na mocy art. 2 § 1 upea, przez właściwy organ egzekucyjny wskazany w art. 19 § 4 upea.
Odnosząc się do zgłoszonego zarzutu z art. 33 § 1 pkt 7 upea tj. braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, należy stwierdzić, iż wierzyciel wyjaśnił, że ustawodawca wprowadził wyjątki, które zawarte są w art. 15 § 3a upea i rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 30.10.2014r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz. U. z 2017r. poz. 1310). Na podstawie § 2 pkt 2 ww. rozporządzenia egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia, gdy dotyczy należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu. ZUS Oddział w C. Inspektorat w W. wydał decyzję zobowiązującą B. M. do zapłaty nieopłaconych składek, stanowiącą podstawę do wystawienia ww. tytułów wykonawczych.
Wierzyciel nie miał obowiązku sporządzenia upomnienia i jego doręczenia zobowiązanej. Niezależnie od tego, upomnienie zostało skierowane i odebrane przez skarżących w dniach [...].04.2019 i [...].04.2019r. (informacja zawarta w części E ww. tytułów wykonawczych).
W skargach zarzucono naruszenie art. 33 § 1 pkt 1 i 4 in fine u.p.e.a. - poprzez stwierdzenie, że skarżący odpowiadają za zobowiązania finansowe M. sp. z o. o, tymczasem brak prawidłowych tytułów wykonawczych i prawidłowej decyzji o odpowiedzialności za zobowiązania innego podmiotu, a podmioty wskazane w powołanych tytułach wykonawczych i decyzji nie istnieją lub nie mają żadnego związku ze skarżącymi Ponadto podniesiono zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że prowadzenie egzekucji administracyjnej wobec skarżących jest dopuszczalne, a także zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że upomnienie, a także decyzja o przejęciu odpowiedzialności za zobowiązania M. sp. z o. o. zostały doręczone skarżącym.
W związku z tym wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organ I instancji i zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1259 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.
Wskazana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Skargi analizowana według powyższych kryteriów nie zasługują na uwzględnienie.
Skarżący postawili zarzuty oparte na art. 33 § 1 pkt 1, 4, 6 i 7 u.p.e.a.
Zgodnie z tym przepisem podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; błąd co do osoby zobowiązanego; niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
Zgodnie natomiast z treścią art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku egzekucji należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. a-f i pkt 9, stanowiska wierzyciela nie wymaga się.
Przy czym zgodnie z § 1a jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu.
Ponieważ w niniejszej sprawie Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C. jest organem egzekucyjnym w ramach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. będącego wierzycielem prawidłowo zaniechano wydania odrębnego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela.
Odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku uznać należy za prawidłowe stanowisko organów egzekucyjnych. Zgodnie bowiem z treścią art. 29 § 1 organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
W rozpoznawanej sprawie ZUS Oddział w C. Inspektorat w W. wydał decyzje przenoszącą odpowiedzialność na B. M. i T. M. za zobowiązania [...] sp. z o.o. NIP [...]. Decyzja została doręczona osobiście obu skarżącym. Odwołania nie wniesiono i decyzje stały się prawomocne. Na ich podstawie wystawiono tytuły wykonawcze w oparciu o które prowadzona jest egzekucja.
Jeżeli podstawę prawną egzekwowanego obowiązku stanowi decyzja administracyjna, to zakwestionowanie jej prawidłowości stanowi nieuprawnione wkroczenie w kompetencje organu administracji publicznej, który w postępowaniu rozpoznawczym (jurysdykcyjnym) w sposób władczy rozstrzygnął o prawach i obowiązkach strony, wynikających z przepisów prawa materialnego. W konsekwencji na etapie postępowania egzekucyjnego nie jest możliwe wprowadzanie zmian w tej materii, która jednoznaczne została rozstrzygnięta w decyzji podatkowej, kończącej postępowanie rozpoznawcze. (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 września 2020 r. wydany w sprawie I SA/Gd [...]).
Dlatego tez na etapie postępowania egzekucyjnego bezskuteczne są zarzuty dotyczące prawidłowości prawomocnych decyzji. Nie może być zatem uwzględniony zarzut, że skarżący nie byli nigdy członkami zarządu MARBUD Spółki z o o, ani, że podmiot taki nie istniał.
W związku z powyższym nie zachodzi także błąd co do osoby zobowiązanego.
Nie można także uznać, że egzekucja jest niedopuszczalna. W przepisie art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. chodzi o niedopuszczalność egzekucji ze względów formalnych, a nie merytorycznych, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji danego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej. Może być powodowana przesłankami natury podmiotowej (np. immunitet dyplomatyczny zobowiązanego), jak i przedmiotowej.
Bezskuteczny jest także zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia. Jak wynika bowiem z wyjaśnień wierzyciela upomnienia takie zostały doręczone, pomimo, że nie było takiego obowiązku.
Na podstawie delegacji zawartej w art. 15 § 5 upea wydane zostało rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 30.10.2014r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz. U. z 2017r. poz. 1310). Na podstawie § 2 pkt 2 ww. rozporządzenia egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia, gdy dotyczy należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu. Ponieważ ZUS Oddział w C. Inspektorat w W. wydał decyzje zobowiązujące B. M. i T. M. do zapłaty nieopłaconych składek, stanowiące podstawę do wystawienia ww. tytułów wykonawczych, wierzyciel nie miał obowiązku sporządzenia upomnienia i jego doręczenia zobowiązanej.
Z tych też względów orzeczono jak w sentencji na podstawie wyżej powołanych przepisów.