Uzasadnienie
Sygn. I SA/Kr 2676/01
Czteroma zaskarżonymi do Naczelnego Sądu Administracyjnego postanowieniami z dnia 7 listopada 2001 r. nr. [...], z dnia 8 listopada 2001 r. nr. [...] i [...] oraz z dnia 15 listopada 2001 r. nr. [...] Izba Skarbowa rozpoznając zażalenia M. K. na postanowienia Urzędu Skarbowego K. w sprawie zaliczenia dokonanych wpłat na poczet zaległości w podatku dochodowym - utrzymała je w mocy.
W ich uzasadnieniu stwierdzono, iż postępowanie w sprawie zażalenia na tego rodzaju postanowienia ma na celu stwierdzenie, czy w danym wypadku występowała zaległość i czy wpłacona kwota została prawidłowo zarachowana na zaległość główną i odsetki. Powołano się na przepis art. 55 par. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa / DZ. U. Nr 137, poz. 926/ stwierdzający, iż jeżeli dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę zalicza się proporcjonalnie na poczet zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku w jakim w dniu wypłaty, pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę.
Izba Skarbowa nie dopatrzyła się w orzeczeniach organu I instancji żadnych uchybień formalno-prawnych podając, że prawidłowo zarachowano wpłatę na poczet zaległości głównej o odsetek.
Wojewódzki Sąd Administracyjny jako właściwy do rozpoznania skarg na wskazane postanowienia Izby Skarbowej, w oparciu o przepis art. 111 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / DZ. U. Nr. 153, poz. 1270 / w zw. z art. 97 par. l przepisów wprowadzających tą ustawę /Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ zarządził połączenie spraw, w których wniesiono skargi a to: o sygnaturach I SA/Kr 2676/0l, I SA/Kr 2677/01. I SA/Kr 2678/01 i I SA/ Kr 2679/01. do łącznego ich rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzenie je pod syg. I SA/Kr 2676/01.
W skargach zmierzających do uchylenia postanowień postawiony jest zarzut identyczny jak w postępowaniu przed Izbą Skarbową, a mianowicie rażącego naruszenia przepisu art. 56 ustawy Ordynacji podatkowej.
Skarżący podnosi, iż działanie urzędu w zakresie zarachowania dokonanych w tych sprawach wpłat na poczet należności głównej i odsetek jest sprzeczne z prawem. Zgodnie z art. 53 par. 1 Ordynacji od zaległości podatkowych naliczane są odsetki Jednakże zgodnie z art. 56 Ordynacji, brak jest podstaw do ich ustalania, gdyż brak jest podstawy prawnej do stosowania obwieszczeń Ministra Finansów w sprawie wysokości odsetek za zwłokę, gdyż punktem wyjścia dla nich jest art. 56 par. 1 Ordynacji podatkowej i 200 % podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego ustalanej przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego.
Wobec faktu, że Prezes NBP zgodnie z prawem bankowym ogłasza jedynie stopę oprocentowania tego kredytu ustaloną przez Radę Polityki pieniężnej, nie została spełniona dyspozycja cytowanego artykułu i organ wydając decyzję może jedynie stwierdzić prawo do pobrania odsetek, ale nie może określić ich wysokości.
Nie zgadza się w tym zakresie ze stanowiskiem organów, iż są powołane jedynie do wykonywania dyspozycji nałożonych na nie przepisów prawa podatkowego i nie do nich należy ocena i sanacja prawa.
Narusza ono podstawy funkcjonowania prawa, a mianowicie uznaje za obowiązujące obwieszczenie Ministra, które zostało wydane w oparciu o nieistniejący stan prawny.
Skoro zadania wynikające z przepisu art. 53 Ordynacji uzależnione są od uregulowań ustalonych przez ustawodawcę w art. 56 poprzez określenie delegacji dla Ministra Finansów do obwieszczenia stawki w oparciu o ustalenia Prezesa NBP, dyspozycja ta nie została spełniona, stosowanie zaś obwieszczeń jest nadużyciem. Jest to sprzeczne z Konstytucją i organ nie może zasłaniać się obowiązkiem stosowania prawa w przypadku, gdy przepis jest niezgodny z ustawą.
Rozszerzające stosowanie prawa, nie może się odbywać kosztem podatników.
Izba Skarbowa podtrzymując stanowisko domagała się oddalenia skarg.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skargi nie są uzasadnione.
Spór między stronami w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy organy podatkowe mogły w stanie prawnym obowiązującym w czasie orzekania kierować treścią obwieszczenia Ministra Finansów w sprawie wysokości odsetek, skoro stopa oprocentowania kredytu lombardowego, o której mowa w par. 1 art. 56 Ordynacji nie ustalona została przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego, lecz przez Radę polityki Pieniężnej.
Nie ulega bowiem wątpliwości, że w myśl art. 12 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim /DZ. U. Nr. 140, poz. 938/ wysokość stopy kredytu refinansowanego - ustala Rada Polityki Pieniężnej.
Odnosząc się do spornej kwestii stwierdzić należy, iż obie ustawy, a więc Ordynacja podatkowa oraz ustawa o Narodowym Banku Polskim uchwalone zostały w jednym czasie / 29 sierpnia 1997 roku/ i doszło do niedostosowanie w tym zakresie przepisów Ordynacji do nowych uregulowań zawartych w ustawie o NBP, tym samym do powstania niejasności i wątpliwości co do prawidłowego ustalenia podstawy, o którą oparty jest mechanizm ustalania wysokości odsetek za zwłokę.
W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę konieczne jest w zaistniałej sytuacji dokonanie wykładni przepisu art. 56 par. 1 Ordynacji, a to celem ustalenia jego właściwego znaczenia.
Słusznym będzie zastosowanie wykładni systemowej, która opiera się na założeniu, że poszczególne normy prawne stanowią składnik spójnego systemu prawnego, mają więc nie dopuścić do uznania norm wzajemnie niezgodnych.
Skoro zatem w świetle ustawy o NBP z 29 sierpnia 1997 roku - art. 12 do zadań Rady Polityki Pieniężnej włączono między innymi ustalanie wysokości stóp procentowych NBP, to należy zdaniem sądu orzekającego w niniejszej sprawie przyjąć, że rozumienie przepisu art. 56 par. l Ordynacji / w stanie prawnym przed jego nowelizacją/ jest wyznaczone nie tylko przez jego brzmienie, lecz także przez treść innych przepisów prawnych mających wpływ na jego rozumienie w ramach wykładni systemowej.
Powyższe prowadzi do konkluzji, ze organy podatkowe kierując się stosownym obwieszczeniem Ministra Finansów prawidłowo określiły wysokość odsetek i dokonały zaliczenia dokonanych przez skarżącą wpłat, tym samym zaskarżone postanowienia nie naruszaj ą prawa.
Mając to na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyżej powołanej,orzekł jak w sentencji.