Uzasadnienie
W dniu [...] 2001 r R. P. zgłosił do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym koparko-ładowarkę marki [...], rok produkcji 1990, o wartości [...] ATS, przywiezioną z Austrii.
Dyrektor Urzędu Celnego w [...] zakwestionował zadeklarowaną wartość celną przedmiotowego pojazdu, a następnie decyzją z dnia [...] 2001 r uznał zgłoszenie celne [...] z dnia [...].2001 r za nieprawidłowe, określił kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości [...] zł i objął w/w towar procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym.
W wyniku weryfikacji przedłożonych dokumentów, w tym ekspertyzy stanu technicznego pojazdu i po przeprowadzeniu jego rewizji celnej zadeklarowana wartość celna koparko - ładowarki została zakwestionowana przez organ celny na podstawie art.23 § 7 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r -Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, póz. 117 ze zm.), z uwagi niską cenę w stosunku do rzeczywistej jej wartości. Wartość celna dla w/w towaru została ustalona na podstawie art.29 Kodeksu celnego.
Ustalając wartość celną w/w pojazdu przyjęto wartość nieuszkodzonej koparko-spycharki marki [...], rok produkcji 1990 w oparciu o ekspertyzę stanu technicznego pojazdu w wysokości [...] zł, a następnie wartość tę pomniejszono o 10% z tytułu zwyczajowego zysku, o 22% z tytułu podatku od towarów i usług oraz o 9% z tytułu cła. Ustalona w ten sposób wartość celna wyniosła [...] zł tj. [...] ATS. Kwota długu celnego według stawki 5% została ustalona w kwocie [...] zł.
Zakwestionowanie wartości transakcyjnej i ustalenie jej na poziomie przekraczającym limit 6.000 EURO (równowartość 82.600 ATS) było podstawą do uznania przedłożonego przez skarżącego rachunku z deklaracją o pochodzeniu towaru za nieprawidłowy dokument dla potwierdzenia pochodzenia, gdyż jego wystawienie jest ograniczone w/w limitem. Wystawienie w/w dokumentu jest bowiem nierozerwalnie związane z wartością towaru. Organ celny wyjaśnił, iż powodem odrzucenia w/w dokumentu nie są wątpliwości związane z pochodzeniem towaru, ale z procedurą jego wystawienia.
W związku z powyższym, wobec nie spełnienia warunku zawartego w art.21 pkt.1b Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego stanowiącego załącznik do Dziennika Ustaw Nr 104, poz.662 z 1997 r, zasadne było zastosowanie stawki celnej konwencyjnej w wysokości 9%.
Dyrektor Urzędu Celnego w [...] stwierdził ponadto, że kwotę należności celnych wynikających z długu celnego określonego w niniejszej decyzji w wysokości [...] zł oraz kwotę podatku VAT obliczonego w prawidłowej wysokości w zawiadomieniu o powstaniu obowiązku podatkowego nr [...] z dnia [...].2001 r w wysokości [...] zł, stanowiącym załącznik do niniejszej decyzji, należy wpłacić ma konto Urzędu Celnego w [...] w terminie 7 dni od daty powiadomienia o kwocie zarejestrowanych należności.
Od powyższej decyzji skarżący odwołał się zarzucając, iż brak było podstaw do zakwestionowania zadeklarowanej wartości celnej samochodu, gdyż wszystkie posiadane dokumenty przedłożone zostały w oryginale, w tym zagraniczny dokument celny. Organ celny nie uznał tych dokumentów i wydał decyzję, w której nie została wskazana podstawa prawna powstania długu celnego. W zaskarżonej decyzji zawarto ogólnikowe stwierdzenie, że przedstawiona faktura zakupu w/w samochodu jest niewiarygodna, nie podając tak naprawdę, dlaczego została zakwestionowana wartość transakcyjna. Organ celny nie uznał " wolności handlowej " polegającej na możliwości zawarcia kontraktów na korzystnych warunkach. Środki kształtujące politykę podatkową i importową, do których należą należności celne, musza być stosowane zgodnie z prawem, a organy celne rozstrzygając niniejszą sprawę oparły się na dowolnej interpretacji przepisów. Zaskarżona decyzja zawiera przepisane artykuły Kodeksu celnego i nie odnosi się do konkretnych okoliczności sprawy.
Skarżący zakwestionował też sposób ustalenia wartości celnej sprowadzonej przez niego koparko - ładowarki, zakwestionował odliczenie 10% marży jako nie wynikającej z obowiązujących przepisów w sytuacji, gdy w Polsce nie obowiązuje jakaś jedna 10% marża na samochody osobowe. Wartość celna została oparta na ocenie technicznej, w której odwołano się do tygodnika " TRAK ", luty 2000, który nie jest wiarygodnym źródłem informacji, bowiem zawiera oferty sprzedaży, a nie wiarygodne ceny sprzedaży. Ocena techniczna została sporządzona pobieżnie wskazując kraj pochodzenia koparko - ładowarki, typ, model i rok produkcji, natomiast nie odnosi się do stopnia zużycia, wad i uszkodzeń tego pojazdu. Na dokumencie zakupu widnieje zapis " uszkodzony hydrauliczny krawędziowy moment obrotowy... ", która to okoliczność miała istotny wpływ na wartość tego towaru, jednak okoliczność ta nie została uwzględniona przez organ celny. Nie uwzględniono w ustalonej wartości celnej również podatku do zwrotu z tytułu wywozu towaru z terenu Unii Europejskiej.
Skarżący zarzucił, iż dla sprowadzonego przez niego pojazdu została ustalona abstrakcyjna wartość celna, a w konsekwencji nie było podstaw do odmowy zastosowania stawki celnej obniżonej. Skarżący podniósł, że dokonał prawidłowego potwierdzenia pochodzenia, zgodnie z wartością celną towaru i dopóki organ celny nie udowodni, że wartość określona w dokumencie zakupu nie jest ceną zapłaconą, nie ma prawa kwestionować potwierdzenia pochodzenia towaru.
Prezes Głównego Urzędu Ceł w [...] decyzją z dnia 15 listopada 2001 r utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie i podniósł, że o zakwestionowaniu rachunku zadecydowała rażąco niska cena koparko - ładowarki w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Organ celny miał prawo do odmówienia wiarygodności danych podanych w przedłożonej fakturze, zwłaszcza gdy wyliczona w dalszym postępowaniu cena była o ok. 64% wyższa od ceny zadeklarowanej.
W przypadku zakwestionowania wiarygodności umowy sprzedaży obowiązujące w Polsce przepisy dają możliwość organom celnym ustalenia wartości celnej towaru w oparciu o jedną z metod określonych w art.25 - 28 Kodeksu celnego. Postępowanie w kwestii ustalania wartości używanych pojazdów samochodowych zostało opracowane w formie studium 1.1 przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej. Wyjaśnienia tego Komitetu do Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r, zostały opublikowane w formie załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999 r (Dz.U. Nr 80, poz.908). Wartość celna używanych samochodów jest ustalana metodą tzw. " ostatniej szansy " na podstawie art.29 Kodeksu celnego. Celem dokładnego określenia stanu technicznego pojazdu, a także innych elementów wpływających na jego wartość, organy celne posiłkują się opiniami biegłych rzeczoznawców.
Ekspertyza stanu technicznego przedmiotowego pojazdu została sporządzona dla celów niniejszego postępowania została wykorzystana przez organ I instancji do ustalenia wartości rynkowej koparko - ładowarki.
Prezes Głównego Urzędu Ceł wyjaśnił, iż organ I instancji prawidłowo zastosował stawkę celną konwencyjną w wysokości 9%, w związku ustaleniem w wyniku przeprowadzonego postępowania nowej wyższej wartości celnej pojazdu tj. [...] EURO. Kwota ta przekracza określony przepisami prawa limit [...] EURO, co oznacza, że w takim przypadku deklarację na rachunku może wystawić jedynie upoważniony przez władze celne eksporter. W wypadku braku deklaracji upoważnionego eksportera dowodem pochodzenia uprawniającym do zastosowania stawki celnej obniżonej może jedynie być świadectwo przewozowe EUR 1.
Przedłożona przez skarżącego deklaracja na rachunku z dnia [...].2001 r nie spełnia pod względem merytorycznym wymogów określonych w postanowieniach Protokołu Nr 4 i nie może stanowić prawidłowego dowodu preferencyjnego pochodzenia towaru z Unii Europejskiej.
Odnośnie zarzutu dotyczącego 10% marży Prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdził, że wysokość powyższego upustu cenowego nie jest krzywdząca dla skarżącego, gdyż jest on wypadkową wielu czynników kształtujących średnia cenę pojazdu i nie może być rozpatrywana w aspekcie opłacalności z punktu widzenia konkretnego importera. Wysokość marży nie jest uregulowana żadnym przepisem prawa, ale została zaakceptowana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdził, że organ I instancji działał zgodnie z przepisami i dołożył wszelkich starań do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony prawidłowo, zgodnie z wymogami art.187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r -Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz.926 ze zm.). Organ ten zawarł w podstawie prawnej przepisy materialne i proceduralne, na jakich oparł swoje rozstrzygnięcie.
Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której skarżący powtórzył dotychczasowe zarzuty.
W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone, zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r, Nr 153, poz. 1271 ze zm.), podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sąd działając na podstawie art.134 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo w zakresie dotyczącym obliczenia podatku od towarów i usług, z powodu naruszenia właściwości rzeczowej. Naruszenie przepisów o właściwości, bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia, zawsze powoduje nieważność decyzji.
Zgodnie z art.11c ust.3 i 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz.50 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonania zgłoszenia celnego, w razie stwierdzenia w toku kontroli, że wartość celna towaru została zaniżona, właściwy dla podatnika organ podatkowy wydaje decyzję ustalającą podatek w prawidłowej wysokości, po wydaniu przez właściwy organ celny stosownej decyzji.
Organ celny był zatem zobowiązany przesłać kopie decyzji mających wpływ na wysokość kwot podatków należnych z tytułu importu towarów do urzędu skarbowego właściwego dla podatnika. W rozpatrywanej sprawie, mimo wydania decyzji podwyższającej wartość celną towaru, organ celny obliczył i wezwał skarżącego do uiszczenia kwoty podatku VAT z tytułu importu towaru.
W związku z powyższym w tej części należało stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art.247 § 1 pkt.1 Ordynacji podatkowej.
Odnośnie wartości celnej pojazdów stwierdzić należy, że podstawą wymiaru cła jest wartość celna towaru, która zgodnie z art.23§1 Kodeksu celnego jest ceną faktycznie zapłaconą lub należną za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny.
Zasada wyrażona w art.23 § 1 Kodeksu celnego doznaje ograniczenia wynikające go z art.23 § 7, który stanowi, że wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego.
Objęcie towaru procedurą celną składa się z dwóch faz: pierwsza - to przedstawienie stosownych dokumentów wraz z towarem, druga - to weryfikacja przedłożonych dokumentów pod względem formalnym i materialnym.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolity jest pogląd, że art.23 § 7 Kodeksu celnego upoważnia organy celne do oceny przedłożonych dokumentów nie tylko pod względem formalnym, ale również pod względem materialnym dotyczącym informacji w nich zawartych, w celu wyeliminowania przypadków wprowadzania na polski obszar celny towarów o zaniżonej wartości celnej.
W rozpatrywanej sprawie ograny celne nie kwestionując formalnej wiarygodności dokumentu stwierdzającego wartość celną sprowadzonego przez skarżącego pojazdu zakwestionowały jego wartość celną z uwagi na niską cenę wskazaną w fakturze zakupu w stosunku do rzeczywistej wartości.
Stanowisko to jest nie zgodne z przytoczonym wyżej art.23 § 1 Kodeksu celnego, zgodnie z którym wartością celną jest cena faktycznie zapłacona lub należna, a nie cena rynkowa. Ocena prawna zawarta w zaskarżonej decyzji budzi zastrzeżenia. Prezes Głównego Urzędu Ceł utożsamia wartość celną towaru z jego wartością rzeczywistą, która miałaby być wartością rynkową. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że rażąco niska cena pojazdu podana w załączonej do zgłoszenia celnego fakturze uzasadniała odmowę przyjęcia wartości transakcyjnej z tego powodu, że ustalona przez organ celny wartość celna różniła się od ceny deklarowanej przez skarżącego.
Niewiarygodność ceny transakcyjnej uzasadniającej jej odrzucenie na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego jest dopuszczanie wtedy, gdy okaże się że była ona rażąco niska. Stwierdzenie, że cena była rażąco niska zakłada jej porównanie z innymi cenami. Ustalenie tych "innych" cen nie może być intuicyjne ani dowolne. Ocena w tym zakresie musi być dokonana w oparciu o ceny obowiązujące w kraju sprzedawcy. A zatem w pierwszej kolejności materiałem porównawczym będą ceny zagraniczne. Podkreślić należy, że odrzucenie wartości transakcyjnej nie może nastąpić przez proste porównanie wysokości cen deklarowanych przez importera z wartością ustaloną przez organ celny. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, że kwestionowanie materialnej wiarygodności informacji i dokumentów powinno następować z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności zakupu (wyrok NSA z dnia 20.02.2001 r, syg.akt I SA/Łd 14/00, ONSA 2002,Nr 2, poz.76).
Faza weryfikacji zgłoszenia celnego w zakresie wartości celnej towaru w pierwszej kolejności musi skutecznie podważyć dane wynikające z przedłożonych dokumentów przy uwzględnieniu cen obowiązujących w miejscu zawarcia transakcji, aby można było ustalić wartość celną towaru w oparciu o jedną z metod wskazanych w Kodeksie celnym.
Rażąco niska cena w stosunku do wartości towaru w kraju eksportera może stanowić podstawę do zakwestionowania wiarygodności dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego.
W związku z powyższym organ celny zobligowany jest do przeprowadzenia w tym zakresie stosownego postępowania.
Sąd podzielił stanowisko organów celnych, iż właściwą metodą ustalania wartości celnej dla pojazdów używanych jest metoda określona w art.29 Kodeksu celnego, ale - jak wyżej podkreślono - wcześniej organy te muszą skutecznie podważyć wartość celną zadeklarowaną.
Za zgodne z prawem należy uznać stanowisko organów celnych, że dowód preferencyjnego pochodzenia towaru jest związany z wartością celną towaru przyjętą za podstawę wymiaru cła.
Uznając, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i proceduralnego w zakresie wyżej opisanym, Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 a i c oraz pkt.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - orzekł jak w sentencji. Zgodnie z art.152 w/w ustawy zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 w/w ustawy.