Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019 r Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...].11.2019r. uznające za nieuzasadniony zarzut na postępowanie egzekucyjne.
Z zebranego w aktach administracyjnych materiału wynika, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w T. (organ egzekucyjny) prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku Z. B. (zobowiązanego) na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...].12.2018r. o nr [...] wystawionego przez Wójta Gminy S. (wierzyciela) obejmującego należność z tytułu podatku rolnego za okres od 01.01.2013r do 21.12.2014r. w kwocie należności głównej 466,60 zł.
Organ egzekucyjny w dniu 04.03.2019r. doręczył zobowiązanemu odpis ww. tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. W wyniku dokonanego zajęcia uzyskano informację, iż doszło do zbiegu egzekucji administracyjnej z sądową.
Zobowiązany złożył w dniu 07.03.2019r. pismo zatytułowane "zarzuty" w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie ww. tytułu wykonawczego. Zobowiązany w piśmie zarzucił: niewłaściwość organu egzekucyjnego. Zobowiązany podniósł, iż "dokonanie egzekucji administracyjnej jest w jego ocenie przedwczesne i nieprawidłowe z uwagi niezakończenie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w K. w tej sprawie ". Jako podstawę prawną zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wskazał nieistnienie lub przedawnienie obowiązku dochodzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego (art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1498), zwanej dalej "u.p.e.a.)
Wierzyciel postanowieniem z dnia [...].06.2019r. nr [...] uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione. Zobowiązany złożył zażalenia na ww. postanowienie. Następnie, wierzyciel postanowieniem z dnia [...].08.2019r. nr [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Wierzyciel stwierdził, że postanowienie jest ostateczne w administracyjnym toku instancji.
Organ egzekucyjny biorąc pod uwagę ostateczne stanowisko wierzyciela, które jest dla organu egzekucyjnego wiążące, wydał w dniu [...].11.2019r. postanowienie uznające zarzuty za nieuzasadnione.
W zażaleniu na to postanowienie skarżący zarzucił "rażące naruszenie przepisów postępowania w zakresie bezpodstawnego przerwania biegu przedawnienia zobowiązania objętego tytułem wykonawczym w 2019r. w sytuacji zgłoszonego zarzutem nie zakończonego postępowania przez WSA K. w przedmiotowej sprawie... ".
Uzasadniając zaskarżone postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. przytoczył art 33 i 34 § 1 ustawy prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podkreślono przy tym, że art 29 tej ustawy wyklucza możliwość badania przez organ egzekucyjny zasadności i wymagalności obowiązku poddanego egzekucji. Ograniczenie to dotyczy również organu odwoławczego od postanowień organu egzekucyjnego. Wierzyciel po analizie zgromadzonego materiału dowodowego decyduje o uznaniu lub nieuznaniu zgłoszonego zarzutu wydając w tej kwestii postanowienie, na które przysługuje stronie zażalenie. Związanie stanowiskiem wierzyciela oznacza także, że organ egzekucyjny i organ odwoławczy nie może oceniać okoliczności, ocenionych już w kontekście zarzutów przez wierzyciela.
Tym samym wierzyciel nie przesyła do organu egzekucyjnego żadnych dokumentów, oprócz samego postanowienia na podstawie których okoliczności te ustalił i wydał postanowienie. Dlatego też organ odwoławczy nie ocenia zarzutu nieistnienia obowiązku dochodzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego (art. 33 § 1 pkt 1 upea), albowiem w tym zakresie wypowiedział się już wierzyciel. Prawomocne postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela wyklucza rozważanie przez organ egzekucyjny zasadności zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 upea. Jak wynika z załączonego przez organ egzekucyjny (do akt sprawy) postanowienia wierzyciela na przełomie 2015r. i 2016r. na wniosek podatnika prowadzone było przez wierzyciela postępowanie podatkowe w sprawie udzielenia ulgi w postaci umorzenia zaległego podatku rolnego za rok 2013, 2014. Wójt Gminy decyzją z dnia [...].11.2015r. odmówił umorzenia zaległości podatkowej, stanowisko organu podatkowego podtrzymało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzjami z dnia [...].12.2015r. nr [...] i [...] oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. wyrokiem z dnia 28.04.2016 sygn. akt I Sa/Kr 136/16 oddalił skargę.
Wierzyciel dodał, iż nie ma wiedzy na temat toczącego się postępowania sądowo - administracyjnego w przedmiotowej sprawie. Tym samym postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o ww. tytuł wykonawczy jest uzasadnione. W związku z powyższym zarzut nieistnienia, obowiązku słusznie uznano za nieuzasadniony.
W skardze zarzucono naruszenie art 141 w związku z art 3 § 1 i art 133 § 1 ppsa w związku z art 33 ust 1 u.p.e.a. przez niedostateczne wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, tzn przez błędne oznaczenie przedmiotu rozstrzygnięcia w trybie zarzutów wobec egzekucji, a także nie odniesienie się do argumentacji zawartej w zażaleniu.
Ponadto zarzucono naruszenie art 151 ppsa w związku z art 34 § 1a u.p.e.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia pomimo nie istnienia obowiązku z uwagi na postępowanie toczące się przed WSA w K., a także wniesieniu w terminie zażalenia na postanowienie wierzyciela w przedmiocie zarzutów, gdyż egzekucję wszczęto w sytuacji zaniechania sprawdzenia stanu prawnego zezwalającego na jej podjęcie pomimo zgłoszonego zarzutu. W związku z tym egzekucję podjęto na podstawie tytułu wykonawczego, który nie spełnia wymagań określonych w art 27 §1 ust 3 u.p.e.a.
W uzasadnieniu podkreślono, że skoro ustawa przyznaje dłużnikowi prawi zgłoszenia zarzutów opartych na nieistnieniu dochodzonej wierzytelności, to nie można uznać, że organ nie jest uprawniony do merytorycznego rozpoznania tego zarzutu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1259 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.
Wskazana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Skarga analizowana według powyższych kryteriów nie zasługiwała na uwzględnienie.
Skarżący w toku postępowania egzekucyjnego podniósł zarzut nie istnienia egzekwowanej należności, a więc skorzystał z zarzutu określonego w art 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.
Konstrukcja art. 33 § 1 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego postanowienia) wskazuje, że zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być wniesione wyłącznie z przyczyn wymienionych w zamkniętym katalogu wskazanym w pkt 1-10 tego przepisu.
Zgodnie z powołanym wyżej przepisem, podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
- 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
- 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
- 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
- 4) błąd co do osoby zobowiązanego;
- 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
- 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
- 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
- 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
- 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
- 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.
Skarżący wskazał, że w związku z toczącymi się postępowaniami przed wojewódzkim sądem administracyjnym w jego ocenie nałożony tytułem wykonawczym obowiązek nie istnieje.
Pojęcie "nieistnienia obowiązku" w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, np. z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów. W postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a dopuszczalny ustawą zakres badania przez organ egzekucyjny tytułu wykonawczego wskazuje, że badanie to ma tylko charakter formalny. Postępowanie wywołane zarzutami w trybie art. 33 u.p.e.a. nie może bowiem prowadzić do podważenia ostatecznych merytorycznych rozstrzygnięć organów, wydanych w toku postępowania administracyjnego - jako postępowania rozpoznawczego, a więc poza postępowaniem egzekucyjnym, które ma charakter postępowania wykonawczego, zmierzającego do realizacji obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym.
Należy przy tym wskazać na treść art. 34 § 1 u.p.e.a. zgodnie z którym zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.
W omawianej sprawie organ egzekucyjny przedstawił zarzuty wierzycielowi Wójtowi Gminy S., który postanowieniem z dnia z dnia [...].06.2019r. uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione. Postanowienie to stało się ostateczne w administracyjny toku instancji, bowiem Skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania.
Nie ulega przy tym wątpliwości, że w sytuacji, gdy decyzja nakładająca obowiązek stała się ostateczna, a nie została wykonana, wszczęcie postępowania egzekucyjnego było zasadne.
Na marginesie należy zauważyć, że istnienie egzekwowanej należności, a więc zaległości podatkowej w podatku rolnym za lata 2013 i 2014, nie jest jest przez skarżącego kwestionowane w trybie skargi na decyzję administracyjną. Przedmiotem skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego była natomiast decyzja odmawiająca umorzenia tych zaległości. Postępowanie prowadzone było pod sygnaturą I SA/Kr 136/16 i zakończyło się wyrokiem wydanym w dniu 28 kwietnia 2016 r, którym skarga została oddalona. Wyrok ten uprawomocnił się, a skarga o wznowienie postępowania sądowego w tej sprawie została odrzucona postanowieniem WSA w Krakowie z dnia 7 sierpnia 2018 r wydanym w sprawie I SA/Kr 717/18
Łączenie zatem przez skarżącego wymagalności egzekwowanej należności z zakończeniem tego postępowania nie miało merytorycznych podstaw. Skoro bowiem dochodzona należność jest wymagalna i nie została umorzona to egzekucja może być prowadzona.
Bezpodstawny jest także zarzut podjęcia egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego, który nie spełnia wymagań określonych w art 27 § 1 ust 3 u.p.e.a.
Zgodnie z tym przepisem tytuł wykonawczy powinien zawierać treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości i rodzaju, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek. W omawianej sprawie tytuł wykonawczy posiada powyższy element, a jak wskazano wyżej dochodzona kwota jest wymagalna i podlega egzekucji.
Z tych też względów orzeczono jak w sentencji na podstawie wyżej powołanych przepisów.