Uzasadnienie
Sygn. I SA/Kr 2792/02
Postanowieniem z dnia [...] 2002 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego toczącego się wobec skarżącego w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione w dniu 25 XI 1997 r. przez Urząd Skarbowy w [...] dotyczące zaległości z tytułu podatku obrotowego i tytuły wykonawcze wystawione przez Urząd Celny w [...] z 17 X. 1997 r. w celu dochodzenia należności celnych.
Wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego z dnia [...] 2002 r. złożony przez skarżącego opierał się na podstawie z art. 59 par. 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji / Dz. U. 1991 r. Nr 36, poz. 161 ze zm./, a podnoszono w nim że organ zastosował niedopuszczalny środek egzekucyjny, a mianowicie zabezpieczenie egzekucji zastawem na papierach wartościowych po uprzednim zgłoszeniu wierzytelności w postępowaniu upadłościowym, gdy okazało się że postępowanie to zostało już prawomocnie zakończone.
Organ I instancji jako podstawę wydania postanowienia powołał przepis art. 123 i 124 kpa oraz art. 17, 18, 59 par. 1 par 3 i 4 ustawy o egzekucji wyżej powołanej.
W uzasadnieniu postanowienia podano, że argumenty na uzasadnienie zgłoszonego wniosku o umorzenie postępowania są identyczne jak w piśmie z dnia [...] 2002 r. stanowiącym zarzuty do wniesionego postępowania egzekucyjnego, które nie zostały uwzględnione przez wierzyciela i organ egzekucyjny, co znalazło wyraz w postanowieniu z dnia [...] 2002 r. Postanowienie to stało się ostateczne wobec nie złożenia zażalenia do organu odwoławczego - Izby Skarbowej.
Obecnie pełnomocnik zobowiązanego domaga się na podstawie tych samych przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Organ przytoczył przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego zawarte w art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uznając, że żadna z nich w niniejszej sprawie nie ma miejsca.
Podkreślono, że Urząd Celny w [...] wypowiedział się co do wymagalności wierzytelności oraz co do prawidłowości toczącego się postępowania egzekucyjnego na podstawie wystawionych przez niego tytułów wykonawczych w postanowieniu z dnia [...] 2002 r. oraz stwierdził, że nie ma żadnych podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Również należności z tytułu podatku obrotowego od towarów sprowadzonych z zagranicy wynikają z ostatecznych decyzji Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 13 XII 1997 r.
Wszczęcie postępowania podatkowego i jego zakończenie nastąpiło już po zakończeniu postępowania upadłościowego, a decyzje określające podatek do zapłaty/obrotowy/ od towarów sprowadzonych z zagranicy zostało skierowane nie do przedsiębiorcy w osobie skarżącego / Hurtownia [...]/ ale do L. L., który odpowiada za zaległości podatkowe całym majątkiem w myśl art. 14 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych / DZ. U. 1993, Nr 108, poz. 486 ze zm./.
Organ egzekucyjny wypowiedział się też co do zarzutu naruszenia art. 27 par. 1 pkt 4 ustawy egzekucyjnej, poprzez wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej polegające na ustanowieniu zastawu na rzeczach i prawach objętych już wcześniej zastawem bankowym.
Podano, że Bank zwrócił się o wyłączenie zajętych papierów wartościowych spod egzekucji w trybie art. 38 par. 1 ustawy egzekucyjnej ponieważ objęte one zostawały zastawem bankowym na zabezpieczenie spłaty kredytu zaciągniętego przez firmę, ale ten fakt nie może być wystarczającą przesłanką do wyłączenia spod egzekucji w świetle art. 38 par. 1 powołanej ustawy.
Postanowieniem z dnia [...] 2002 r. organ egzekucyjny odmówił wyłączenia ich spod egzekucji, a Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy to postanowienie.
Na postanowienie Naczelnika w [...] zobowiązany L. L. wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w [...], który w wyniku jego rozpoznania uchylił je w całości i umorzył postępowanie w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Jako podstawę prawną powołano przepis art. 17, 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wyżej cyt. oraz art. 138 par. 1 pkt 2 w zw. z art. 144 ustawy kpa.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego są taksatywnie wymienione w art. 59 par. 1 ustawy egzekucyjnej. Procedura egzekucyjna nie przewiduje możliwości umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek strony, z wyjątkiem sytuacji gdy jest ono wynikiem uwzględnienia zarzutów ale i także w tym wypadku nie będzie wydawane odrębne rozstrzygnięcie. Sprawa umorzenia postępowania egzekucyjnego nie jest pozostawiona do uznaniowego rozstrzygnięcia.
W niniejszej sprawie Urząd Skarbowy w [...] wydał niecałe trzy miesiące wcześniej bo w dniu [...] 2002 r. postanowienie w którym zgłoszone zarzuty do postępowania egzekucyjnego uznano za nieuzasadnione.
Gdyby zostały uznane to wydano by postanowienie o zawieszeniu postępowania lub o jego umorzeniu. Istotne jest, że wniosek w niniejszej sprawie o umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczył takich samych argumentów jakie zawarto w sprawie zarzutów. Wszystkie one były rozpoznane w poprzednim postępowaniu i zostały oddalone po zasięgnięciu stanowiska wierzyciela.
Dlatego brak było podstaw do ponownego ich rozpoznania w ramach obecnie złożonego w dniu [...] 2002 r. wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie na postanowienie Izby Skarbowej w [...] z dnia 29 października 2002 r. Nr [...] zarzucane jest naruszenie przepisów prawa materialnego a to art. 138 par. 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 59 pkt 7, art. 33 oraz 36 par. 1 a, art. 27 par. 1 pkt 4 i art. 70 a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wyżej cyt. nadto art. 60, 62 i 63 prawa upadłościowego.
Skarżący domaga się zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego względnie jego uchylenia i przekazania sprawy organowi do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi podnoszone jest, iż w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazane we wniosku z dnia [...] 2002 r., których nie uwzględnił organ I instancji a Izba Skarbowa rażąco naruszyła prawo zwłaszcza art. 138 par. 1 pkt 2 w zw. z art. 144 ustawy kpa. poprzez uchylenie tego postanowienia i umorzenie postępowania w sprawie odmowy umorzenia, co może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe.
Tym samym Izba Skarbowa nie ustosunkowała się merytorycznej strony rozstrzygnięcia Naczelnika Urzędu Skarbowego, co jest niedopuszczalne, bowiem powinna rozpoznać każdy złożony wniosek, w szczególności, gdy podstawę zaskarżenia stanowiła odmienna podstawa prawna. Ustawodawca stworzył dla stron możliwość korzystania ze środka zaskarżenia jakim są zarzuty a jednocześnie otworzył możliwość umorzenia postępowania, zaś wniosku strony w tym względzie nie wykluczono.
W obu wypadkach organ II instancji zobowiązany jest merytorycznie rozpoznać wnioski, a nie stwierdzać, że skoro w obu środkach zaskarżenia użyto podobnych argumentów, to mamy do czynienia z przypadkiem, w którym postępowanie stało się bezprzedmiotowe i tym samym powstała możliwość zastosowania art. 138 par. 1 i 2 kpa.
Skarżący nie kwestionuje przy tym należności objętych postępowaniem egzekucyjnym lecz sposób ich egzekwowania, podstawy prawne stosowane przez organy egzekucyjne, w tym kwestię nie zgłoszenia tych należności w postępowaniu upadłościowym.
Izba Skarbowa wnosiła o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:
Skarga jest nieuzasadniona, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa materialnego i procesowego.
W niniejszej sprawie spór na etapie postępowania sądowego sprowadza się do tego czy organ odwoławczy prawidłowo przyjął, iż w sytuacji prawomocnego rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, organ egzekucyjny winien rozpoznawać merytorycznie wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, przy tożsamości przytaczanych podstaw mających uzasadniać umorzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o inną podstawę prawną.
Bezspornie zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym zarzuty rozpatrzone zostały zgodnie z art. 34 ustawy o p.e.a. po uzyskaniu wypowiedzi wierzyciela, który potwierdził zasadność i wymagalność egzekwowanych należności. Ponadto wszystkie zarzuty będące merytorycznym uzasadnieniem wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego są identyczne w stosunku do tych jakie pełnomocnik skarżącego skierował do organu egzekucyjnego w piśmie z dnia [...] 2002 r. i rozpatrzone jako zarzuty co do prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Zarzuty te nie zostały uwzględnione zarówno przez wierzyciela oraz organ egzekucyjny, o czym rozstrzygnięto w postanowieniu z dnia [...] 2002 r. Nr [...]
Postanowienie to stało się ostateczne bowiem nie złożono na nie zażalenia do Dyrektora Izby Skarbowej w [...]
W ocenie Sądu Izba Skarbowa trafnie wyjaśniła w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż orzeczenie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w świetle art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mogło być wydane tylko w przypadku uwzględnienia zarzutów skarżącego.
Z tym stanowiskiem należy się zgodzić, gdyż umorzenie postępowania egzekucyjnego jest skutkiem uznania zarzutów za uzasadnione / w zakresie określonym w art. 59 par. / i tylko wtedy powinno nastąpić w formie orzeczenia pozytywnego.
Nie ma natomiast podstaw, ani takiej potrzeby, do wydania negatywnego orzeczenia o odmowie umorzenia postępowania w sytuacji, gdy organ stwierdza bezzasadność zarzutów / co miało miejsce w niniejszej sprawie/. Uznanie zarzutów za nieuzasadnione jednocześnie rozstrzyga o braku podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego, a tym samym zbędne było wydanie orzeczenia o odmowie umorzenia.
Takie stanowisko prezentowane jest także w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego / wyrok sygn. SA./Sz 1951/99 z dnia 1 lutego 2002 r./ oraz w piśmiennictwie / Małgorzata Ofiarska - komentarz pt. umorzenie postępowania egzekucyjnego w administracji - profesjonalny system podatkowy /.
Mając na względzie powyższe skoro skarga jest nieuzasadniona Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / DZ. U. nr 153, poz. 1270 ze zm./ w zw. z art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /DZ. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ orzekł jak w sentencji.