Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 27.12.2017r., nr [...], w przedmiocie uznania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione oraz w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów M. P. ur. w 1946r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną D. P. ur. w 1949r. Wnioskodawca w 2005r. przebył zawał serca, a w 2012r. rozległy udar prawej półkuli mózgu, po którym ma kłopoty z wysławianiem się. Cierpi na chorobę niedokrwienną serca, nadciśnienie tętnicze, cukrzycę typu 2 oraz hyperlipidemię. Otrzymuje emeryturę w wysokości 2 158,97 zł, miesięcznie, netto. Żona natomiast otrzymuje emeryturę w wysokości 2 290,01 zł, miesięcznie, netto.
Strona skarżąca, jeszcze przed udarem mózgu, zaciągnęła w ramach prowadzonej działalności gospodarczej kredyty na kwotę 170 000 zł, które ma spłacać do 2020r. Spłata obejmuje raty do: - S. [...] S.A. w wysokości 2041 zł, - G. S.A. w wysokości 1041 zł, - A. S.A. w wysokości 469 zł. Spłaty z kredytów zaciąganych w ramach kart kredytowych i debetu rachunku wynoszą 1200 zł, a brakujące kwoty na życie przekazują małżonkom córka z zięciem.
M. P. i D. P. mieszkają w domu córki J. L..
M. P. nie posiada nieruchomości, oszczędności i przedmiotów o wartości pow. 5000 zł. D. P. jest właścicielką samochodu marki Fiat Punto, rok prod. 2004, o wartości ok. 6000 zł.
Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje tylko w części na uwzględnienie.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2017r., poz. 1369 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 06.10.2004r., sygn. akt GZ 71/04, postanowienie NSA z dnia 23.07.2013r., sygn. akt II FZ 565/13, postanowienie NSA z dnia 19.07.2013r., sygn. akt I FZ 324/13, postanowienie NSA z dnia 28.11.2012r., sygn. akt I GZ 384/12).
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć więc charakter wyjątkowy i być stosowane w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienia NSA z dnia 22.12.2004r. sygn. akt OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11, postanowienie NSA z dnia 01.07.2014r., sygn. akt I FZ 152/14, postanowienie NSA z dnia 07.07.2014r., sygn. akt II FZ 953/14, postanowienie NSA z dnia 21.07.2014r., sygn. akt II FZ 1096/14).
Zasada partycypacji w kosztach prowadzonego postępowania ma więc zastosowanie w takich okolicznościach jak rozpatrywane, kiedy zarówno wnioskodawca jak i jego żona uzyskują stałe świadczenia emerytalne i spłacają raty kredytów.
Oczywiście stopień partycypacji musi być uzależniony z jednej strony od sytuacji majątkowej strony skarżącej, z drugiej zaś od wysokości należnych kosztów sądowych. W rozpatrywanej sprawie koszty sądowe, na obecnym etapie postępowania, obejmują wpis od skargi w wysokości 100 zł. Kwota ta w świetle wymienionych okoliczności jest w zasięgu możliwości płatniczych strony skarżącej, bez pogorszenia warunków egzystencji rodziny. Stąd też wniosek w tym zakresie należało oddalić.
Konieczność pokrycia przez wnioskodawcę dodatkowo kosztów wynagrodzenia pełnomocnika stanowiłoby jednak zbyt duże obciążenie dla budżetu domowego, który musi być wspomagany środkami od córki i zięcia.
W związku z tym orzekający przychylił się do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez ustanowienia dla wnioskodawcy adwokata.
Rozstrzygnięcie to jest adekwatne do sytuacji majątkowej strony skarżącej. Nie pozbawia jej pomocy Państwa ale i nie obciąża w pełni kosztami związanymi z procesem, co mogłoby spowodować pogorszenie warunków bytowych rodziny.
Równoczesne zwolnienie M. P. od kosztów sądowych i ustanowienie dla niego pełnomocnika z urzędu, przekraczałoby natomiast ustawowe ramy instytucji przyznania prawa pomocy.
Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 244§1, art.245, art. 246§1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 1369 z p. zm.) orzeczono jak w sentencji.