Uzasadnienie
Skarżąca Spółka Akcyjna "[...] " w [...] wnioskami z dnia [...] i [...] marca 2002 r wniosła o zwrot należności celnych uiszczonych według następujących zgłoszeń celnych:
- 1. [...] z dnia [...].03.1999 r
- 2. [...] z dnia [...].03.1999 r
- 3. [...] z dnia [...].04.1999 r
- 4. [...] z dnia [...].04.1999 r
- 5. [...] z dnia [...].04.1999 r
- 6. [...] z dnia [...].04.1999 r
- 7. [...] z dnia [...].04.1999 r
- 8. [...] z dnia [...].03.1999 r
- 9. [...] z dnia [...].04.1999 r
W uzasadnieniu złożonych wniosków skarżąca podniosła, że objęte w/w zgłoszeniami celnymi skanery stacjonarne służące do skanowania tekstów i obrazów, które następnie przy pomocy komputera są przetwarzane na formę elektroniczną były zaklasyfikowane do kodu PCN 8471 90 00 0 Taryfy celnej ze stawką celną konwencyjną 5%, co było zgodne z Wyjaśnieniami do Taryfy celnej, opublikowanymi w Monitorze Polskim Nr 76, poz.915 z 1997 r.
Na wniosek skarżącej Prezes Głównego Urzędu Ceł w dniu 15 lipca 1999 r wydał Wiążącą Informację Taryfową nr 1000/1999/84, zgodnie z którą przedmiotowy towar zaklasyfikowano do kodu PCN 8471 60 90 0 ze stawką celną zawieszoną (w dacie importu) 0%.
Wnioski skarżącej zostały rozpatrzone przez Naczelnika Urzędu Celnego II w [...], który decyzjami z dnia [...] września 2002 r odmówił zwrotu uiszczonego cła.
Dyrektor Izby Celnej w [...], po rozpatrzeniu odwołań od w/w decyzji, utrzymał w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji.
Na powyższe decyzje wpłynęły skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których skarżąca zarzuciła naruszenie art.246 § 2 i art.85 Kodeksu celnego. W ocenie skarżącej uiszczone przez nią należności celne były nienależne, a odmienne stanowisko Dyrektora Izby Celnej jest sprzeczne z prawem. Wyjaśnienia do Taryfy celnej wydane na mocy Zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 17 września 1997 r straciło moc prawną jako akt powszechnie obowiązującego prawa i wiązało tylko podległe jednostki organizacyjne, natomiast zgodnie z Konstytucją RP, która weszła w życie w dniu 17 października 1997 r, nie mogło stanowić podstawy prawnej wydanych decyzji.
W odpowiedzi na złożone skargi Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Fakt ogłoszenia Wyjaśnień do Taryfy celnej w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski " oznacza, że miały one moc wiążącą.
Na rozprawie w dniu 3 października 2005 r pełnomocnik skarżącej podniósł zarzut naruszenia przez organy celne przepisów o właściwości organów uprawnionych do orzekania w sprawach o zwrot cła.
W piśmie procesowym z dnia [...] października 2005 r skarżąca stwierdziła, że od dnia 1 maja 2002 r organem właściwym do spraw zwrotu cła był dyrektor izby celnej, co wynika z Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 kwietnia 2002 r zmieniającego rozporządzenie w sprawie określenia wypadków, w których należności -celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia (Dz.U. z 2002rNr43,poz.377).
Przepisy powyższego rozporządzenia oraz Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia (Dz.U. z 1997 r Nr 158, poz. 1050 ze zm.) są przepisami szczególnymi, dlatego § 4, §5 i §6 rozporządzenia mają pierwszeństwo przed przepisem art.279 Kodeksu celnego, który określa właściwość organów celnych.
Skarżąca podniosła, że wskazane przepisy zostały wydane przez Radę Ministrów na mocy ustawowej delegacji zawartej w art.252 Kodeksu celnego.
W odpowiedzi na zarzut naruszenia przepisów o właściwości organu do orzekania w sprawie zwrotu cła, Dyrektor Izby Celnej podniósł, że do dnia 10 sierpnia 2003 r istniały wątpliwości co właściwości organu do orzekania w tych sprawach. Na mocy art.1 pkt.61 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz.U. z 1003 r Nr 120, poz. 1122) dodany został art.252', który stanowił, że " organem właściwym do rozstrzygania w pierwszej instancji w sprawach uregulowanych przepisami niniejszego działu jest dyrektor izby celnej ". Przepis ten wszedł w życie z dniem 10 sierpnia 2003 r, dlatego zdaniem Dyrektora Izby Celnej " z oczywistych względów nie mógł mieć zastosowania w przedmiotowych sprawach ".
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone, zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r, Nr 153, poz. 1271 ze zm.), podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145§ 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Okolicznością bezsporną jest, że skarżąca złożyła wnioski o zwrot cła w dniach 21 i 25 marca 2002 r. W tej dacie obowiązujące przepisy nie regulowały wprost, który organ jest właściwy w sprawie. Nie mniej jednak treść § 4 oraz dalszych w/w Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia, uzasadnia twierdzenie skarżącej, że organem właściwym do rozstrzygania w w/w sprawach był - zgodnie z art.278 § 2 Kodeksu celnego - dyrektor urzędu celnego jako organ I instancji.
W okresie pomiędzy datą złożenia wniosków o zwrot cła (marzec 2002), a datą ich rozstrzygnięcia przez naczelnika urzędu celnego (wrzesień 2002 r) nastąpiła reforma administracji celnej na mocy ustawy z dnia 20 marca 2002 r o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 2002 r Nr 41, poz.365), która spowodowała zniesienie centralnego organu administracji celnej w sprawach celnych tj. Prezesa Głównego Urzędu Ceł oraz organu administracji państwowej w sprawach celnych tj. dyrektora urzędu celnego.
Zgodnie z art.3 w/w ustawy zostały utworzone organy administracji rządowej w sprawach celnych tj. dyrektor izby celnej oraz naczelnik urzędu celnego.
Dotychczasowe urzędy celne utworzone na podstawie art.284 § 3 Kodeksu celnego stały się z mocy prawa izbami celnymi, urzędami obsługującymi organ administracji rządowej w sprawach celnych - dyrektora izby celnej (art.6 w/w ustawy). Na mocy w/w ustawy utworzono urzędy celne jako urzędy, o których mowa w art.284 § 2 Kodeksu celnego, obsługujące organ administracji rządowej w sprawach celnych - naczelnika urzędu celnego.
Stosownie do art.30 ust. 1 omawianej ustawy postępowania w indywidualnych sprawach wszczętych i niezakończonych przez organy celne przed dniem wejścia w życie ustawy przejmują organy właściwe w takich sprawach po dniu wejścia w życie ustawy, przy czym wszystkie już podjęte w postępowaniu czynności pozostają w mocy. W związku z tym należy ustalić, który organ był właściwy w sprawach o zwrot cła od dnia 1 maja 2002 r.
W ocenie Sądu skoro dotychczasowe urzędy celne stały się z mocy prawa izbami celnymi obsługującymi organ administracji rządowej w sprawach celnych - dyrektora izby celnej, to właśnie ten organ - dyrektor izby celnej był właściwy do rozstrzygania złożonych przez skarżącą wniosków o zwrot cła.
Powyższe stanowisko jest zgodne z art.279 § 1 Kodeksu celnego w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 maja 2002 r, a mianowicie organami celnymi, stosownie do ich właściwości, są: naczelnik urzędu celnego - jako organ pierwszej instancji, "chyba że przepis szczególny stanowi inaczej". Analogicznie w art.280 Kodeksu celnego określającym zadania dyrektora izby celnej w § 1 pkt.4 tego przepisu ustawodawca powierzył temu organowi rozstrzyganie w I instancji w sprawach celnych określonych w przepisach szczególnych.
Bez wątpienia przepisem szczególnym, o których wyżej mowa, są przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia (Dz.U. z 1997 r Nr 158, poz.1050) ze zmianami wynikającymi z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 19 kwietnia 2002 r zmieniającego rozporządzenie w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia (Dz.U. z 2002 r Nr 43, poz.377), obowiązującymi od dnia 1 maja 2002 r. Zgodnie z § 4 w/w Rozporządzenia wniosek powinien być złożony do dyrektora izby celnej właściwej miejscowo dla urzędu celnego, w którym zostały zarejestrowane należności celne. To dyrektor izby celnej prowadzi postępowanie (§ 5 i 6 w/w Rozporządzenia) i logiczne jest, że to ten właśnie organ rozstrzyga w sprawie. Przyjęcie odmiennego poglądu, a mianowicie że dyrektor izby celnej prowadzi postępowanie, które rozstrzyga decyzją naczelnik urzędu celnego, jest nieracjonalne i wbrew przyjętym standardom.
Ustawa z dnia 23 kwietnia 2003 r o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz.U. z 2003 r Nr 120, poz. 1122) nowelizująca Kodeks celny poprzez dodanie art.252' w brzmieniu " organem 'właściwym do rozstrzygania w pierwszej instancji w sprawach uregulowanych przepisami niniejszego działu jest dyrektor izby celnej " nie spowodowało zmiany organu celnego właściwego do rozstrzygania wniosków o zwrot cła, którego tryb postępowania został uregulowany w w/w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. Zmiana Kodeksu celnego w zakresie wyżej wskazanym jedynie doprecyzowała procedurę zwrotu cła.
W związku z tym, że w rozpatrywanych sprawach wnioski skarżącej o zwrot cła zostały rozstrzygnięte decyzjami Naczelnika Urzędu Celnego II w [...], który nie był właściwy w sprawie, a następnie decyzje te zostały utrzymane w mocy przez Dyrektora Izby Celnej w [...], należy stwierdzić, że zaskarżone decyzje rażąco naruszają prawo w zakresie właściwości rzeczowej. Naruszenie przepisów o właściwości, bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia, zawsze powoduje nieważność decyzji.
Prawidłowo wnioski skarżącej powinien był rozpatrzyć w I instancji Dyrektor Izby Celnej w [...], a od tak wydanych decyzji stronie przysługiwał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, co jest zgodne z zasadą dwuinstancyjności w postępowaniu administracyjnym.
Uznając, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem art.247 § 1 pkt.1 Ordynacji podatkowej w związku z art.262 Kodeksu celnego, Sąd działając na podstawie art.145 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) -orzekł jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art.200 tej ustawy.