Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek G. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 15.11.2010r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od spadków i darowizn.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz akt sprawy G.S. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Otrzymuje rentę inwalidzką w kwocie 1526 zł. i zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł. Jest właścicielem trzech mieszkań znajdujących się w K.; przy ul. R. (o pow. 40 m2), przy ul. S. (o pow. 25 m2) oraz na os. Niepodległości (o pow. 42 m2). Dwa mieszkania są wynajmowane, co przynosi stronie skarżącej dodatkowy dochód w postaci 1000 zł. miesięcznie.
Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r., sygn. akt. FZ 794/04). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli.
To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04)
Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP.
Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r., sygn. akt. OZ 862/04).
Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma natomiast znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do przyznania prawa pomocy. G.S. otrzymuje stały miesięczny dochód w postaci renty i zasiłku pielęgnacyjnego a dodatkowo uzyskuje z wynajmu mieszkań 1000 zł. miesięcznie, daje mu to łączny dochód w wysokości 2 679 zł. Jest też właścicielem trzech mieszkań, a podkreślić należy, iż posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 08.11.2004r., sygn. FZ 465/04, postanowienie NSA z dnia 12.01.2005r., sygn. FZ 415/04). Teza ta jest tym bardziej trafna w sytuacji kiedy posiadane nieruchomości nie służą zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych strony, tak jak ma to miejsce w przypadku dwóch lokali wnioskodawcy. Stąd też biorąc pod uwagę powyższe okoliczności stwierdzić należy, iż strona skarżąca jest w stanie uiścić koszty sądowe w niniejszym postępowaniu (na obecnym etapie wpis od skargi wynosi 500 zł.) bez pogorszenia jej warunków bytowych.
W związku z tym, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt. 2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz.1270 z p. zm.) orzeczono jak w sentencji.