Uzasadnienie
W dniu [...] 1997 r Z. P. zgłosił do odprawy celnej samochód marki [...], przywieziony z Niemiec, przedstawiając świadectwo przewozowe EUR 2 nr [...]z dnia [...] 1997 r celem zastosowania wobec tego towaru obniżonej stawki celnej.
Dyrektor Urzędu Celnego w Krakowie zakwestionował przedłożony dowód pochodzenia towaru i w decyzji zawartej w dowodzie odprawy celnej dokonał wymiaru cła przy zastosowaniu autonomicznej stawki celnej tj. w wysokości 35% nie mniej niż 1.250 ECU.
Prezes Głównego Urzędu Ceł w [...], po rozpatrzeniu odwołania od w/w decyzji, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji wyjaśniając, że świadectwo przewozowe EUR 2 zostało wypełnione nieprawidłowo, gdyż w polu 10 tego dokumentu nie wpisano masy brutto towaru. W ocenie organu odwoławczego stanowiło to naruszenie Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczypospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z drugiej strony (załącznik do Dz.U. z 1994 r Nr 11, poz.38). Zgodnie z postanowieniami tego protokołu wszystkie rubryki w formularzu EUR 2 winny być kompletne i wypełnione. Brak zapisu w polu 10 przedmiotowego świadectwa uniemożliwia stwierdzenie, czy towar objęty tym dokumentem jest tym samym towarem, co zgłoszony do odprawy celnej przez skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpatrując skargę na w/w decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł, wyrokiem z dnia 22 października 1997 r, syg.akt I SA/Kr 287/97 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd stwierdził m.in., że brak informacji w polu 10 świadectwa przewozowego o wadze towaru nie ma istotnego znaczenia dla sprawy, gdyż sprowadzony przez skarżącego samochód jest rzeczą oznaczoną co do tożsamości, a nie co do gatunku i w związku z tym waga tego pojazdu nie jest konieczna do stwierdzenia jego tożsamości. Rozpatrując ponownie niniejszą sprawę Dyrektor Urzędu Celnego w [...] w dniu [...] 1998 r wydał decyzję wymierzającą cło od przedmiotowego samochodu przy zastosowaniu obniżonej stawki celnej na podstawie świadectwa pochodzenia EUR 2 tj.w wysokości 25% nie mniej niż 893 ECU. Organ celny w/w dokument pochodzenia towaru przesłał do zweryfikowania przez niemieckie władze celne, które pismem z dnia [...] 1998 r poinformowały o negatywnym wyniku przeprowadzonej weryfikacji. Ta okoliczność stanowiła podstawę do wznowienia postępowania w niniejszej sprawie na podstawie art.245 § l pkt.5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz.926 ze zm.). Decyzją z dnia [...] 1998 r organ celny uchylił swoją decyzję z dnia [...] 1998 r i wymierzył cło od przedmiotowego pojazdu przy zastosowaniu autonomicznej stawki celnej.
Od powyższej decyzji skarżący odwołał się wnosząc o jej uchylenie, jednak Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 19 stycznia 2001 r utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.
W dniu [...] 2001 r do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęła skarga na powyższą decyzję, w której skarżący zarzucił wadliwą interpretację prawną istniejącego stanu faktycznego i w konsekwencji naruszenie prawa. W/w wniósł o uchylenie decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organów celnych, iż sporny samochód nie posiada statusu unijnego pochodzenia towaru, co jest przeszkodą w zastosowaniu obniżonej stawki celnej. Stanowisko to skarżący uznał za oczywiście nieuzasadnione. Negatywna weryfikacja świadectwa pochodzenia towaru wynika z faktu, że firma, w której pojazd został zakupiony, przestała istnieć. Ta okoliczność - w ocenie skarżącego - nie może wywoływać negatywnych skutków dla niego.
W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ celny stwierdził, że warunkiem zastosowania obniżonej stawki celnej jest m.in. przedłożenie prawidłowego dowodu pochodzenia - prawidłowego tak pod względem formalnym, jak i materialnym. W rozpatrywanej sprawie weryfikacja świadectwa przewozowego na formularzu EUR 2 przedłożonego przez skarżącego została dokonana w trybie art.27 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego, który jest jedyną przewidzianą w tym Protokole formą kontroli dowodów pochodzenia towaru. Wynik w/w kontroli jest wiążący dla władz celnych kraju importu i nie podlega dalszej weryfikacji w toku instancji. Negatywny wynik weryfikacji powoduje, że pomimo przedłożenia dowodu pochodzenia, samochód będący przedmiotem odprawy celnej dokonanej na wniosek skarżącego, nie może być traktowany jako "produkt pochodzący".
W toku postępowania sądowego skarżący przedłożył książkę samochodową spornego pojazdu wnosząc o uznanie tego dowodu na okoliczność pochodzenia towaru.
Dyrektor Izby Celnej w [...], ustosunkowując się do powyższego stwierdził, że książka samochodowa nie może stanowić dowodu potwierdzającego unijne pochodzenie towaru, gdyż zgodnie z Protokołem Nr 4 Układu Europejskiego, dokumentami takimi są świadectwo przewozowe EUR l oraz świadectwo przewozowe na formularzu EUR 2, a tym samym żaden inny dokument nie może stanowić dowodu, że dany towar jest "produktem pochodzącym" w myśl Układu Europejskiego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone, zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r, Nr 153, poz.1271 ze zm.), podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).
W rozpatrywanej sprawie stan faktyczny nie jest sporny. Skarżący zgłosił do odprawy celnej przewieziony z Niemiec samochód marki [...], deklarując niemieckie pochodzenie towaru i wnioskując o zastosowanie obniżonej stawki celnej.
W związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 1997 r, syg.akt I SA/Kr 287/97 świadectwo przewozowe EUR 2 przedłożone przez skarżącego zostało uznane przez organ celny jako podstawa do uznania unijnego pochodzenia towaru i zastosowania obniżonych stawek celnych. Decyzją z dnia [...] 1998 r samochód skarżącego został dopuszczony do obrotu na polskim obszarze celnym po dokonaniu wymiaru cła według stawki celnej obniżonej.
Podkreślić należy, że kontrola organów celnych w/w świadectwa przewozowego EUR 2 na tym etapie postępowania była dokonana pod względem formalnym, a więc czy formularz był zgodny ze wzorem i czy był poprawnie wypełniony. W takim zakresie rozstrzygał również Naczelny Sąd Administracyjny w w/w wyroku z dnia 22 października 1997. Sąd uznał, iż brak zapisu w polu 10 przedmiotowego dokumentu nie stanowi przeszkody w ustaleniu tożsamości towaru i uznaniu tego dowodu jako podstawy do zastosowania obniżonej stawki celnej. Organ celny I instancji wydając decyzję w dniu [...] 1998 r uwzględnił stanowisko Sądu co do poprawności formalnej przedłożonego świadectwa przewozowego EUR 2.
W momencie dokonywania odprawy celnej organ celny nie jest w stanie ocenić prawidłowości i rzetelności wystawionego dowodu pochodzenia pod względem materialnym i ocenić status pochodzenia towaru objętego tym dokumentem. W związku z tym obok możliwości kontroli celnej przed wydaniem decyzji Ó dopuszczeniu towaru do obrotu na polskim obszarze celnym, organy te są uprawnione do przeprowadzenia tzw. kontroli postimportowej. Podkreślić należy, że "kontrola celna" jest pojęciem prawnym zdefiniowanym w art.2 pkt.11 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r -Prawo celne (Dz.U. z 1994 r Nr 71, poz.312 ze zm.) i oznacza czynności sprawdzające podejmowane przez organy celne w celu zabezpieczenia zgodności obrotu towarowego z zagranicą z prawem i umowami międzynarodowymi. W ramach tak rozumianej kontroli mieści się również możliwość sprawdzenia dokumentów, na podstawie których importer wnioskował o uzyskanie preferencji celnych np. w postaci obniżonej stawki celnej z Unii Europejskiej.
W przypadku towarów pochodzących z Unii Europejskiej, których pochodzenie importer udokumentował dowodem pochodzenia w postaci świadectwa przewozowego EUR 2, możliwość weryfikacji takiego dowodu wynika z postanowień obowiązującej w handlu między Rzeczypospolitą Polską a krajami Unii Europejskiej umowy międzynarodowej, jaką jest Układ Europejski ustanawiający stowarzyszenie między Rzeczypospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z drugiej strony (Dz.U. z 1995 r Nr 11, poz.38).
Art.27 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego wprowadza możliwość weryfikacji dowodów pochodzenia przez władze celne kraju importu, gdy istnieją uzasadnione wątpliwości co do autentyczności dokumentów lub rzetelności informacji dotyczących prawdziwego pochodzenia sprowadzanych produktów. Weryfikacja przeprowadzona przez władze celne kraju eksportu jest jedyną przewidzianą przez protokołu Nr 4 formą kontroli dowodów pochodzenia towaru. Wynik tej weryfikacji jest wiążący dla władz celnych kraju importu i nie może być przez nie podważany.
W niniejszej sprawie, organy celne po wydaniu decyzji dopuszczającej przedmiotowy samochód na polski obszar celny przy zastosowaniu obniżonej stawki celnej, w celu upewnienia się o prawidłowości danych zawartych w przedłożonym przez skarżącego dokumencie przewozowym EUR 2, zwróciły się do Głównego Urzędu Ceł o przekazanie, w trybie art.27 Protokołu Nr 4Układu Europejskiego, dowodu pochodzenia w postaci świadectwa przewozowego EUR 2 do zweryfikowania przez upoważnione do tego niemieckie władze celne.
Weryfikacja wykazała, że towar objęty w/w świadectwem przewozowym EUR 2 nie jest towarem pochodzącym w rozumieniu w/w Protokołu Nr 4, a zatem kontrola ta ujawniła stan faktyczny i prawny odmienny od zadeklarowanego przez skarżącego i przyjętego w decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w [...] z dnia [...]1998 r.
W świetle uzyskanego materiału dowodowego tj. wyników dochodzenia niemieckich służb celnych, organ celny I instancji miał podstawy prawne do uznania, że przyjęte w wydanej decyzji preferencyjne pochodzenie towaru nie odpowiada rzeczywistości. Ta okoliczność uzasadniała wznowienie postępowania celnego, uchylenie decyzji organu celnego I instancji i dokonanie wymiaru cła według podstawowej stawki w wysokości 35% minimum 1.250 ECU.
Odnośnie stawek celnych stwierdzić należy, że Taryfa celna obejmuje obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczypospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów. Obniżone stawki celne są stosowane, o ile towary, do których się odnoszą, spełniają warunki do ich zastosowania.
Zgodnie z postanowieniami art.13 i 16 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego stosowanie stawek celnych obniżonych jest możliwe w przypadku jednoczesnego spełnienia następujących warunków:
1/ towar pochodzi z obszaru Unii Europejskiej, w rozumieniu postanowień Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego 2/ pochodzenie towaru zostało udokumentowane w sposób określony w w/w Protokole Nr 4 3/ został spełniony warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski. Niezachowanie nawet jednego z tych warunków uniemożliwia zastosowanie stawki celnej obniżonej.
Produkty pochodzące ze Wspólnoty Europejskiej korzystają w imporcie do Polski - na mocy art.10 i 22 Protokołu Nr 4 - z postanowień Umowy pod warunkiem przedłożenia jako dowodu pochodzenia: A/ świadectwa przewozowego EUR 1 lub B/ świadectwa przewozowego na formularzu EUR 2.
W rozpatrywanej sprawie uzyskane w drodze współpracy administracyjnej ustalenie niemieckich władz celnych, iż opisany w świadectwie przewozowym EUR 2 samochód nie jest towarem pochodzącym w rozumieniu Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego spowodował brak możliwości uwzględnienia dla wymiaru cła stawki celnej obniżonej, ze względu na naruszenie opisanych wyżej przepisów umowy. Weryfikacja dowiodła, że towar nie ma preferencyjnego, unijnego pochodzenia, nie może więc korzystać w obrocie handlowym pomiędzy Polską i Unią Europejską z postanowień umowy międzynarodowej i winien zostać dopuszczony do obrotu na zasadach ogólnych.
Powyższej oceny nie zmienia fakt nadesłania przez skarżącego w toku postępowania sądowego książki w/w pojazdu, gdyż jak wyżej wykazano, organ celny związany jest wynikiem weryfikacji przeprowadzonej przez właściwe organy celne kraju eksportu.
Do zakresu postępowania celnego nie należy dochodzenie przyczyn wadliwości przedłożonego przez skarżącego dowodu pochodzenia, ani tym bardziej ustalanie osoby odpowiedzialnej za niesłuszne jego wystawienie. Organ celny bada jedynie, czy towar posiada preferencyjne unijne pochodzenie uprawniające do zastosowania obniżonej stawki celnej UE.
Zgodnie z art.l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy celne naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.l45 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia prawa, dlatego Sąd działając na podstawie art.151 w/w ustawy orzekł jak w sentencji.